Нобель қоры: Нобель сыйлықтарын басқару және қаржыландыру институты

Кіріспе

Нобель сыйлықтарының қаржысын және басқаруын жүзеге асыратын жеке мекеме. Нобель қоры (Nobelstiftelsen) – 1900 жылдың 29 маусымында Нобель сыйлықтарының қаржысын және басқаруын жүзеге асыру үшін құрылған жеке мекеме. Қор динамитты ойлап тапқан Альфред Нобельдің өсиетіне негізделген. Сонымен қатар, ол ғылымдағы маңызды жаңалықтар және мәдени немесе әлеуметтік маңызы бар тақырыптар бойынша Нобель симпозиумдарын өткізеді.

Нобель қоры

Нобель қоры 1900 жылғы 29 маусымда Нобель сыйлықтарының қаржысын және басқаруын жүзеге асыру үшін жеке ұйым ретінде құрылды. Ол Нобельдің соңғы өсиеті мен нысанасына негізделген. Одан кейін көп ұзамай, Бейбіт сыйлықты табыс етуге тиіс Норвегия Нобель комитетінің мүшелері тағайындалды. Содан кейін басқа сыйлықтарды табыс ететін ұйымдар да ілесуде: 7 маусымда Каролинский институты, 9 маусымда Швед академиясы және 11 маусымда Швед корольдік ғылым академиясы. 1900 жылы Нобель қорының жаңадан құрылған жарғылары король Оскар II жариялады. Нобель қоры сыйлықтарды және әкімшілік қызметті қаржыландыру үшін ақша инвестициялайды. Нобель қоры Швециядағы барлық салықтардан (1946 жылдан бері) және АҚШ-тағы инвестициялық салықтардан (1953 жылдан бері) босатылған. 1980 жылдардың басында сыйлық сомасы 1 миллион SEK болды, бірақ 2008 жылы 10 миллион SEK-қа дейін өсті. Жарғыға сәйкес, қорда бес ер адамнан тұратын Басқарма болуы керек, оның кеңсесі Стокгольмде орналасқан. Басқарма төрағасын Король кеңесі тағайындайды. Қалған төрт мүшені сыйлықтарды табыс ететін мекемелердің қамқорлары тағайындайды. Директордың орынбасары Король кеңесі тағайындайды, ал қалған мүшелердің екі орынбасарын қамқорлар тағайындайды. 1995 жылдан бері Басқарманың барлық мүшелерін қамқорлар, атқарушы директор және директордың орынбасары сайлайды. Симпозиумдар простагландиндер, химиялық кинетика, қант диабеті, ішек теориясы, космология және 1980 жылдардағы Суық соғыс сияқты тақырыптарды қамтыды. Нобель симпозиумы комитеті химия, әдебиет, бейбітшілік, физика және физиология немесе медицина салаларындағы Нобель комитеттерінің мүшелерінен, Экономика жөніндегі сыйлық комитетінен, Швеция банкінің үш жүз жылдық қорынан және Валленберг қорынан тұрады. Жоспар nanoTX 07-де жарияланды. Нобель қоры жылдам түрде "Нобель сыйлығының беделі мен жақсы ниеті, Нобель комитеттерінің еңбегі арқылы уақыт өте келе қалыптасқан адалдық пен беделді қауымдастықтар" туралы заңға қарсы шаралар қолдануымен қорқытты. Нобель қорының директоры Майкл Сольман және Нобель отбасының сайланған басшысы "Др. Майкл Нобель сыйлығы", сондай-ақ Нобель қайырымдылық қоры (NCT) және Нобель отбасылық қайырымдылық қоғамын мақұлдамады.

The Nobel Foundation was founded as a private organisation on 29 June 1900 specifically to manage the finances and administration of the Nobel Prizes. It is based on Nobel's last will and testament. Soon thereafter they appointed the members of the Norwegian Nobel Committee that was to award the Peace Prize. Shortly after, the other prize awarding organizations followed; Karolinska Institutet on 7 June, the Swedish Academy on 9 June and the Royal Swedish Academy of Sciences on 11 June. In 1900 the Nobel Foundation's newly created statutes were promulgated by King Oscar II. The Nobel Foundation invests money to maintain a funding base for the prizes and the administrative activities. The Nobel Foundation is exempt from all taxes in Sweden (since 1946) and from investment taxes in the United States (since 1953). At the beginning of the 1980s the award money was 1 million SEK but in 2008 the award money had increased to 10 million SEK. According to the statutes the foundation should consist of a Board of five men, with its seat in Stockholm. The Chairman of the board should be appointed by the King in Council. The other four members should be appointed by the trustees of the prize awarding institutions. A deputy director should be appointed by the King in Council and two deputies for the other members appointed by the trustees. Since 1995 all members of the board have been chosen by the trustees and the executive director and the deputy director appointed by the board itself. The symposia has covered topics such as prostaglandins, chemical kinetics, diabetes mellitus, string theory, cosmology, and the Cold War in the 1980s. The Nobel Symposium Committee consists of members from the Nobel Committees in Chemistry, Literature, Peace, Physics, and Physiology or Medicine; the Prize Committee for Economics; the Bank of Sweden Tercentenary Foundation; and the Wallenberg Foundation. The plan was announced at nanoTX 07. The Nobel Foundation quickly reacted by threatening legal action for "clear misuse of the reputation and goodwill of the Nobel Prize and the associations of integrity and eminence that has been created over time and through the efforts of the Nobel Committees". The director, Michael Sohlman, of the Nobel Foundation and the elected head of the Nobel family disapproved to the institution of the so called 'Dr. Michael Nobel Award' as well as the Nobel Charitable Trust (NCT) and Nobel Family Benevolent society.