Кіріспе
Америкалық актриса, биші және әнші (1932–2005)
Шерри Норт (туған Даун Ширли Кранг; 17 қаңтар 1932 – 4 қараша 2005) – американдық актриса, биші және әнші, 20th Century Fox компаниясы Мэрилин Монроға ізбасар болатын актрисалардың бірі деп санайтын.
Ерте өмір
Норт 1932 жылдың 17 қаңтарында Калифорния штатының Лос-Анджелес қаласында Джун (құрмет аты Шоард) және Ричард Крангтың қызы Даун Ширли Кранг ретінде дүниеге келді. Анасы Эдвард Бетелге қайта үйленгеннен кейін, ол Доун Ширли Бетел деп аталды. Ол Дин Мартин мен Джерри Льюис бас рөлде ойнаған "Жақсы тіршілік" (1954) фильмінің экранды нұсқасындағы рөлін қайта ойнады. 1954 жылдың басында, 22 жасында, ол Этель Мерман, Франк Синатра және Берт Лар қатысқан "The Colgate Comedy Hour" бағдарламасында Коул Портердің "Кез келген нәрсе болуы мүмкін" атты тікелей эфирдегі теледидарлық нұсқасында өнер көрсетті.
20th Century-Fox телеарнасы
1954 жылы Норт 20th Century Fox компаниясымен төрт жылдық келісімшартқа қол қойды. Студияның оған үлкен жоспарлары болды, оны студияның жетекші әйел жұлдызы Мэрилин Монроның орнын басуға үміттенеді. Фокс Нортты екі жобасының – «Роза түсті шалбардағы қыз» және «Шоу-бизнес – ең үздік бизнес» фильмдеріндегі басты рөлдерге сынады. Бұл рөлдер бұрын Монроға ұсынылған еді. Алайда, экрандық сынақтан кейін Норт екі фильмге де қабылданбады. 1954 жылдың наурыз айында Норттың 8 мм-лік эротикалық фильмде бикини киіп билегені белгілі болды, бұл оған қатысты жанжал тудырды. Фокс бұл жағдайды пайдаланды, бұрын Монроның 1952 жылғы жалаңаш күнтізбесін насихаттағандай. 1955 жылы Нортқа «Қалай өте танымал болу керек» (1955) фильмінде Бетти Грейблмен бірге басты рөл берілді, одан Монро бас тартқан еді. Монроның жұмыстан шеттетілуіне байланысты бұқаралық ақпарат құралдарының назары және Норттың жұмысқа алынуы нәтижесінде Норт Life журналының мұқабасында «Шери Норт Мэрилин Монроның орнын басады» деген мақаламен пайда болды. «Қалай өте танымал болу керек» фильмі Фокс күткендей сәтті болмады, бірақ Норт фильмді жарнамалау үшін «Мен кіммін?» телешоуына қатысты, және бір сарапшы тікелей одан Монромен байланысы бар-жоқ деп сұрады. Фильм сыншылардан әртүрлі пікірлер алды және кассада орташа табысқа жетті. Дегенмен, кинотарихшылар сол кездегі және қазіргі уақытта Норттың «Шейк, Рэтл энд Ролл» әніне билегенін фильмнің ең есте қаларлық көрінісі деп санайды. Нортты насихаттау үшін Фокс студиясының басшылары оны танымал жұлдыздармен бірге түсетін фильмдерге іліктеуге тырысты. Студия оны Том Ивеллмен бірге фильмге түсіруді жоспарлады, осылайша ол Монромен «Жеті жылдық қышу» (1955) фильміндегі табысын қайталауға үміттенеді. Бірақ көп ұзамай студия Норт пен Ивеллге романтикалық комедия «Лейтенант юбка киді» фильмінде түсуді тапсырды, онда күйеуі оны әскерден шығаруға тырысатын әскер лейтенантының тағдыры суреттелген. Фильмді насихаттау үшін Норт бірнеше жарнамалық суреттерге түсті, онда оның аяқтары көрсетілген. Суреттердің көп бөлігі жарияланғанда, тек оның аяқтары ғана көрінді, ал сүйір сөзі «Сендерге сенсеңдер де, сенбесеңдер де, осы аяқтар армия лейтенантына тиесілі» болды. Фильм 1956 жылдың қаңтар айында үлкен қызығушылықпен көрсетілді және АҚШ-та 4 миллион доллардан астам табыс әкеліп, кассалық табысқа жетті. Норттың келесі фильмі «Өмірдегі ең жақсы нәрселер тегін» (1956) болды, бұл сәнді музыкалық фильм, онда оның әнші дауысын Айлин Уилсон дубляж етті. Ол Гордон Макрей, Дэн Дейли және Эрнест Борньиннен кейін төртінші орында болды. Бұл студияның Норттың көрермендерін кеңейтуге жасаған әрекеті болды, және сыншылардың оң пікірлерін алғанымен, Фокс күткен табысқа жетпеді. 1956 жылы Фокс Бродвей актрисасы Джейн Мэнсфилдке келісімшарт жасады және Норттың есесінен оны насихаттауды бастады. Фокс Нортқа деген қызығушылығын біртіндеп жоғалтса да, студия оған бірнеше фильм ұсынуын жалғастырды. Оған «Жоғардағы қыз» атты фильмде басты рөл ұсынылды, онда ол Монроның экрандық бейнесін пародиалайтын еді. Норттың агенті фильмнен бас тартуды ұсынған кезде, Фокс оны екі айға уақытша тоқтатты. Бір айдан кейін оның тоқтатылуы алынып тасталған соң, Норт «Алтынға жол» фильмінде ойнауға келісті, бірақ Элвис Пресли оның серіктесі болады деген сенімділікпен. Пресли жалақы келіспеушілігіне байланысты бас тартқаннан кейін, оны Джеффри Хантермен алмастырды, ол Нортпен жиі дауласты. Фильмде Норт сары түсті бомба имиджінен алшақтауға тырысып, сарказмға толы официант рөлін ойнады, және фильмге әртүрлі пікірлер айтылса да, ол кассалық табысқа жетті. Содан кейін ол «Аванссыз» (1957) фильмінде ойнады, бұл Калифорниядағы тұрғын ауданда тұратын бірнеше отбасының өмірі туралы мелодрама. Фильмде Тони Рэндал оның ішімдікке салынған күйеуін сомдады. Фильм сыншылар тарапынан жоғары бағаланғанымен, ол кассада табысқа жетпеді. Келесі жылы ол Фокс үшін түсірген соңғы екі фильмінде ойнады. «Махаббат пен соғыс» (1958) - ол Джеффри Хантермен, сондай-ақ Роберт Вагнермен, Дана Винтермен және Хоуп Лангемен бірге ойнаған соғыс драмасы. Фильм сыншылар тарапынан да, қаржылық жағынан да сәтті болмады. Музыкалық фильм жанрының табысы төмендеуіне қарамастан, ол кейін Пат Бун мен Томми Сэндспен бірге «Марди Гра» (1958) фильмінде ойнады. Бұл оның келісімшарт бойынша соңғы фильмі болды.
Кейінгі жылдар
1958 жылы Норттың Fox компаниясымен келісім-шарты аяқталғаннан кейін, оның мансабы тоқтап қалды, бірақ ол өмірінің соңына дейін фильмдерде, теледидарда және сахнада өнер көрсетуді жалғастырды. Ол "The Untouchables" және "Gunsmoke" эпизодтарында (екеуі де 1963) қонақ ретінде ойнады. 1962 жылы Норт "Мен оны сізге көтерме саудаға аламын" қойылымының құрамына кірді, онда Эллиотт Гулд пен Барбра Стрейзанд таныстырылды. Кейін ол танымал телесериалдардың бірнеше эпизодында қонақ ретінде ойнады, соның ішінде "Ben Casey", "Burke's Law" (1963–65), "The Virginian" (1964–66), "The Big Valley", "The Iron Horse" (екеуі де 1966) және "The Fugitive" (1965–67). Сегіз жылдық үзілістен кейін киноға оралған соң, Норт B-сыныптағы ғылыми-фантастикалық фильм "Destination Inner Space" (1966) басты рөлін қабылдады. Фильм 1966 жылы шектеулі көрсетіліммен шықты және содан бері көбінесе көрсетілмейді. Норт Элвис Преслимен бірге оның соңғы фильмдерінің бірі – "The Trouble with Girls" (1969) фильмінде ойнады. Ол кинода жұмыс істемеген кезде мюзиклдерде және көптеген театрлық қойылымдарда өнер көрсетті. Ол Бродвейде "Hazel Flagg" (1953) мюзиклінде жарқын роль ойнап, "Theatre World Award" жүлдесін жеңіп алды. Бұл оның "Living It Up" (1954) фильміне түсуіне тікелей себеп болды. 1962 жылы ол Бродвейде Джек Крушен, Эллиотт Гулд және Барбра Стрейзанд қатысқан "I Can Get It for You Wholesale" қойылымында Марта Миллс рөлінде ойнады, Барбра Стрейзанд Бродвейдегі дебютін жасады. Норт сонымен қатар "Irma La Douce", "Bye Bye Birdie" және "Can Can" қойылымдарында да ойнады. 1965 жылы ол Ширли Найтты Лос-Анджелестегі "Dutchman" қойылымында алмастырды, бұл 1965 жылғы Уоттс көтерілісімен бір уақытта болды. Қойылымды консерваторлар тәртіпсіздікке итермелеу үшін сынға алды. Оған қарсы пикеттер ұйымдастырылды, газеттердегі жарнамалар тоқтатылды және Норттың машинасына өрт қойылды. Оған қарамастан, қойылым бір жыл бойы көрсетілді. 1960 жылдардан бастап Норт негізінен беделді және жан-жақты кейіпкерлік актриса болуға ұмтылды, ол 1960 жылдардан 1990 жылдарға дейін түсірілген барлық теледидарлық батырлық фильмдерде, детективтік шоуларда және медициналық драмаларда ойнады. Ол сол дәуірдің көптеген комедиялық сериалдарында комедиялық уақытты дұрыс пайдалана білу талантын көрсетті. Ол бірнеше телефильмдерде де сүйікті кейіпкер болды. Сондай-ақ ол "Marcus Welby, M. D." (1969) және "Archie Bunker's Place" (1979) фильмдеріндегі рөлдері үшін "Emmy" жүлдесіне ұсынылды. Кино продюсері және режиссері Дон Сигельдің сүйікті актрисасы болғандықтан, ол оның төрт фильмінде ойнады: Рихард Видмаркпен бірге "Madigan" (1968); Уолтер Маттаумен бірге "Charley Varrick" (1973); Джон Уэйннің соңғы фильміндегі ұзақ уақыттан бері жоғалған сүйіктісі ретінде "The Shootist" (1976); және "Telefon" (1977). Ол Роберт Дюваллмен бірге "Breakout" (1975) және "Telefon" фильмдеріндегі қосалқы рөлдерді ойнады. Басқа да ерекше рөлдер: Бёрт Ланкастер мен Джин Хакменмен бірге "The Gypsy Moths" (1969); және Роберт Райан, Ли Дж. Кобб, Роберт Дюваль және Альберт Салми қатысқан Майкл Виннердің батырлық фильмі "Lawman" (1971) фильмінде Бёрт Ланкастердің бұрынғы сүйіктісі ретінде. Ол сондай-ақ Сидни Пуатьемен бірге "The Organization" (1971) криминалды драмасында және Дювалл, Джо Дон Бейкер және Карен Блэкпен бірге "The Outfit" (1973) фильмінде ойнады. 1970 және 1980 жылдары Норт "Hawaii Five O", "The Streets of San Francisco", "McMillan & Wife", "Matlock", "Family" және "Magnum, P. I." сияқты телешоуларда қонақ ретінде пайда болды. Ол "The Mary Tyler Moore Show" сериалының бірнеше эпизодында Лу Гранттың қатысушысы рөлін ойнады. 1975 жылы ол Шелдон Леонардпен бірге CBS-тің қысқа мерзімді ситкомы "Big Eddie" де ойнады. 1980–81 маусымда Норт Диана Канова, Дэнни Томас және Мартин Шортпен бірге "I'm a Big Girl Now" сериалында ойнады. Сериал 19 эпизодтан тұрады. 1980 жылы ол "Marilyn: The Untold Story" телефильмінде Мэрилин Монроның анасын ойнады. 1983 жылы ол Стивен Бочконың "Bay City Blues" сериалының актерлік құрамына кірді. Бір сағаттық драмалық сериал сегіз эпизодтан тұрады. Кейін Норт "The Golden Girls" сериалының екі эпизодында Бланш Девероның әпкесі Вирджиния рөлінде ойнады. 1990 жылдары ол "Seinfeld" ситкомының екі эпизодында Космо Крамердің анасы Бабс Крамер рөлін ойнады. Оның соңғы рөлі Джон Лэндистің қара комедиясы "Susan's Plan" (1998) фильмінде болды.
Жеке өмір
Норт төрт рет үйленген және екі баласы болған. 1948 жылы 16 жасында ол суретші Фред Бессирге тұрмысқа шығып, Даун есімді қызды дүниеге әкелді. Олардың некесі 1953 жылы ажырасты. 1955 жылы Норт теледидар сценарисі Бад Фрименге тұрмысқа шықты, бірақ бір жылдан кейін олар ажырасып кетті. Оның үшінші күйеуі психолог Герхардт Сомер болды, одан Эрика Ева есімді тағы бір қызы туды. Олардың некесі 1963 жылы ажырасып бітті. Норт қайтыс болған кезде төртінші күйеуі, Эмми сыйлығының иегері, атақты суретші Филипп "Филл" Норманмен бірге болған.