Кіріспе

Лоуренс Рис (1957 жылы туған) – ағылшын тарихшысы. Ол BAFTA жүлдесін жеңіп алған тарихи деректі фильмдер режиссері және Адольф Гитлер, нацистер мен 20-шы ғасырда олар жасаған қасіреттер туралы бірнеше кітаптың авторы. Бұрынғы BBC телеарнасы тарих бағдарламаларының басшысы болған.

Өмірбаян

Лоренс Рис Солихалл мектебінде және Оксфорд университетінде білім алған. 1978 жылы ол BBC телеарнасына ғылыми стажер ретінде қабылданды, ал 1978-1983 жылдар аралығында деректі фильмдерде зерттеуші және продюсердің көмекшісі болып жұмыс істеді. Ол әрқашан тарихи деректі фильмдер жасауды армандаған. 1991 жылы «Британдық қиянат» деген даулы бағдарламасымен, содан кейін 1992 жылы «Геббельс – үгіт шебері» фильмімен нацистер мен Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысты тарихи фильмдерге мамандана бастады. Оның Аушвиц туралы кітабы лагерь тарихы бойынша әлемдегі ең көп сатылған кітап болып табылады. 2008 жылы Рис BBC-ден кетіп, 2009 жылы WW2History.com мультимедиялық білім беру веб-сайтын құрды. Кейіннен сайт Interactive Media Awards байқауында білім беру және анықтамалық санаттарында «Кластағы үздік» сыйлығын жеңіп алды. Өзінің тәуелсіз LR History продюсерлік компаниясы арқылы Рис 2012 жылы «Адольф Гитлердің қара харизмі» атты BBC телехикаясын жазды, түсірді және режиссерлік етті (сонымен қатар оған арналған кітапты да жазды), ал 2015 жылы BBC2 арнасында «Аушвицке тиген» 90 минуттық деректі фильмін жасады. Ол өз еңбегі үшін көптеген марапаттар алды. 2006 жылы «Аушвиц: нацистер және соңғы шешім» кітабы үшін «Британдық кітап сыйлығын» жеңіп алды. Оның теледидардағы марапаттарына BAFTA, Grierson Award, Broadcasting Press Guild Award, BANFF фестивалінің сыйлығы, Broadcast Award, George Foster Peabody Award, екі Халықаралық деректі фильмдер сыйлығы және екі Emmy кіреді. 2009 жылы Нью-Йоркте ол «Тарих және ағымдағы оқиғалар бағдарламаларын жасаушылардың әлемдік конгресі» – «Тарих жасаушылар» ұйымынан «Өмір бойы жеткен жетістіктері үшін» сыйлық алды. 2009 жылы Лондон университетінің Лондон экономика және саяси ғылымдар мектебінің Халықаралық тарих кафедрасында аға қонақ ғылыми қызметкер болып тағайындалды. 2005 жылы Шеффилд университеті тарихқа сіңірген еңбегі үшін құрметті докторлық дәрежесін, ал 2011 жылы Ашық университет өнер мен ғылымға сіңірген еңбегі үшін құрметті докторлық дәрежесін берді. Клайв Джеймс «Көтерлі толқын» кітабында Рис «қазіргі уақытта нацистік дәуір туралы жасалған ең жақсы деректі фильмдерді түсіріп жатыр» деді. Энтони Бивор Daily Telegraph газетінде жариялаған кітапқа шолуында «Лоуренс Рис осы елдегі теледидарда жақсы тарихты жазуға басқаларға қарағанда көбірек үлес қосты» деп жазды. Дэниел Сноумен «Тарихшылар» журналында Рис туралы жазған профилінде «Рис мұқият құрылымдалған және мінсіз зерттелген, көптеген көздерден алынған көрнекті мұрағат материалдарын қамтитын жұмыс жасады. Ең ерекшесі – оның түсірген сұхбаттары. Рис – екінші дүниежүзілік соғыстың қатыгездігінен зардап шеккен жүздеген адамдармен ғана емес, сонымен қатар көптеген қылмыскерлермен де кездесіп, ұзақ сұхбат алған аздаған адамдардың бірі. Осының бәрі Риске соғыстың қорқынышына қатысты салыстырмалы, мәдени көзқарас берді, оған ешқандай академик тең келе алмайды» деді. Риздің Холокост тарихы «Холокост: Жаңа тарих» атты кітабы 2017 жылдың қаңтар айында PublicAffairs баспасынан, ал Ұлыбританияда Viking баспасынан жарық көрді. Бұл кітап Sunday Times бестселлері тізіміне енді. Оның соңғы кітабы «Гитлер мен Сталин: Тирандар және Екінші дүниежүзілік соғыс» 2020 жылдың қазан айында Penguin Random House баспасының Viking бөлімінен Ұлыбританияда жарық көрді.