Жорданиялық «Араб Банкі»: Тарихы мен қызметі

Кіріспе

Араб банкі – Иорданияның банкі, Таяу Шығыстағы ірі қаржы институттарының бірі. Штаб-пәтері қазір Амман қаласында орналасқан. Бұл банк бес құрлықтағы 600-дан астам филиалы бар, клиенттерге әмбебап қызметтер көрсетеді. Arab Bank – Амман қор биржасында тіркелген акционерлік қоғам. Банк Иордания мен Таяу Шығыс және Солтүстік Африка аймағының экономикалық дамуына зор үлес қосады, банктік қызметтер мен капитал ұсынады, аймақ бойынша сауда мен дамуды жеңілдетеді. 2018 жылғы мәліметтерге сәйкес, банк нарықтық капитализация бойынша бірінші орында тұрды және Амман қор биржасының шамамен 25% құрады. АҚШ апелляциялық соттары 2000-шы жылдардағы бірнеше сот ісінде банктың террористік ұйымдарды қаржыландыруға қатысы бар деген айыптауларды жоққа шығарды.

Құрылуы (1940-1970 жылдар)

Араб банкі 1930 жылы Палестинаның Иерусалим қаласында араб әлеміндегі алғашқы жеке секторлық қаржы институты ретінде құрылды. 1940-1950 жылдары банктің 43 филиалы болды және оның капиталы 5,5 миллион иордания динарын құрады. 1960 жылдары банк инвестицияларға баса назар аударды және көптеген басқа қаржы институттары тәуекелден қашқан кезде араб экономикалық дамуының серпіліс күшіне айналды. 1960 жылдары араб әлемінде ұлттандыру толқыны өршиді, елдер британдық және француз отаршылдығынан тәуелсіздік алған сайын бұл үрдіс жалғасты. 1961 жылы Мысыр мен Сириядағы филиалдар, 1964 жылы Ирак, 1969 жылы Аден, ал 1970 жылы Судан мен Ливияда мемлекеттік меншікке өтті. Он жыл ішінде Араб банкі барлығы 25 филиалынан айырылды. 1967 жылы Израиль Батыс жағалау мен Газа секторын басып алғаннан кейін тағы да көптеген филиалдар жабылды. Банк өзінің кеңеюін жалғастырды. 1961 жылы банк алғашқы халықаралық бөлімшесін ашты, осылайша Швейцариядағы алғашқы араб қаржы мекемесі болды. 1962 жылы Цюрихте «Араб Банкі Швейцария» атты серіктес мекеме құрылды, ал 1964 жылы Женевада тағы бір филиал ашылды. 1974 жылы әкесінің қазасынан кейін Абд әл-Маджид Шоман Араб банкінің төрағасы және бас директоры болып тағайындалды. Оның басшылығымен банк өнімдер мен қызметтер спектрін жаңа бизнес салаларына қарай кеңейтті. 2007 жылдың қаңтар айында Араб банкі Лондон штаб-пәтерлі, толық меншікті еншілес компаниясы Europe Arab Bank (EAB) құрды. Сонымен қатар, банк Түркиядағы MNG Bank (қазіргі Turkland Bank) және Иорданиядағы Al Nisr Al Arabi Insurance компаниясының 50% үлесін сатып алып, өнімдеріне банксақтандыруды енгізді. Сонымен бірге, топ «Араб Банкі Сирияны» құрды. 2008 жылы Араб банкі банк клиенттерін сәйкестендіру технологиясын жетілдіру үшін Vasco (қазір OneSpan) компаниясымен серіктестікке келді. Келесі бірнеше жылда банк Франкфурт, Лондон, Австралия, Нью-Йорк және Сингапурда филиалдар ашты. Израиль мен Палестина арасындағы Осло бейбіт келісімінен кейін, Израильдің шақыруымен Араб банкі үкіметтік қолдаумен бірнеше палестиналық қалаларда филиалдар ашты. Moody's бұл шешімді аймақтағы саяси тұрақсыздыққа байланысты қабылдады. 2011 жылдың қараша айында Standard & Poor's банктың ұзақ мерзімді кредиттік рейтингін «BB+» деңгейінен «BB» деңгейіне төмендетті, бұл рейтингтер жергілікті валютадағы мемлекеттік рейтингтермен шектеледі. 2012 жылдың 25 қаңтарында Fitch Араб банкінің рейтингін «A-» деңгейінде сақтап тұрды. 2023 жылдың сәуір айында Fitch банктың өміршеңдігіне (VR) «b+» бағасын берді. 2018 жылы банктың салықтан кейінгі таза табысы 820,5 миллион долларды, ал 2017 жылы 533 миллион долларды құрады, салықтан бұрынғы таза табысы 1,1 миллиард долларға жетті. Топтың меншікті капиталы 8,7 миллиард долларға дейін өсті, меншікті капиталдан түсетін табыс 9,5%-ға жетті. Топтың операциялық табысы 8%-ға өсті, бұл өсімге пайыздар мен комиссиялық табыстардың артуы ықпал етті. Кредиттік мүмкіндіктер 3%-ға өсіп, 25,8 миллиард долларға жетті, ал клиенттердің депозиттері 34,3 миллиард долларға жетті. Араб әлеміндегі ең ірі 10 ұйымның қатарындағы жалғыз иордандық ұйым ретінде Араб банкі ESG көрсеткіштерінде үлкен прогресс көрсетті. 2014 жылы банк бесінші деңгейде болды, ал 2015 жылы төртінші деңгейге көтерілді, оның жалпы салмағы 2,78% құрады. Араб банкінің Австралияда (Arab Bank Australia) және Швейцарияда (Arab Bank Switzerland) еншілес компаниялары бар. 2023 жылы Араб банкі Financial Times басылымына тиесілі The Banker журналының «Жылдың Таяу Шығыс банкі» атағын жеңіп алды. 2023 жылы банктың активтері 68,3 миллиард долларды (2022 жылдан 6% жоғары), ал таза табысы 829,6 миллион долларды (2022 жылдан 52% жоғары) құрады. ESG бағытында банк алғашқы тұрақты облигацияларын 250 миллион доллар көлемінде (AT1 – Tier 1 капитал бағалы қағаздары) шығарды.

Arab Bank was founded in 1930 in Jerusalem, Mandatory Palestine, as the first private sector financial institution in the Arab world. In the 1940s and 1950s, the bank grew to 43 branches and had JOD 5.5 million capital. During the 1960s, the bank focused on investments and became a catalyst for Arab economic developments when most other financial institutions avoided the risk. The 1960s brought along a wave of Nationalization which swept the Arab world as country after country gained independence from British and French colonial rule. Branches in Egypt and Syria were nationalized in 1961, Iraq in 1964, Aden in 1969, and finally Sudan and Libya in 1970. Within a period of ten years, Arab Bank lost a total of 25 branches. When Israel occupied the West Bank and the Gaza Strip in 1967, more branches were closed. The bank carried on its expansion. In 1961, the bank opened its first international location, becoming the first Arab financial institution to establish a presence in Switzerland. A sister institution, Arab Bank Switzerland, was established in Zurich in 1962 with another branch in Geneva opening in 1964. In 1974, after his father's death, Abd Al Majeed Shoman was named Chairman and General Manager of Arab Bank. Under his leadership, the bank expanded its scope of products and services into new areas of business. In January 2007, Arab Bank established Europe Arab Bank (EAB), a London based, fully owned subsidiary. It also acquired 50% of MNG Bank in Turkey (now known as Turkland Bank) and 50% of Al Nisr Al Arabi Insurance company in Jordan, thus introducing bancassurance to its product variety. Also, the group established Arab Bank Syria. In 2008, Arab Bank partnered with Vasco, now OneSpan, to work on the bank's authentication technology. Over the next few years, the bank opened branches in Frankfurt, London, Australia, New York and Singapore. Following the Oslo Peace Accords between Israel and Palestine, at the invitation of Israel, Arab Bank opened branches in several Palestinian towns with broad governmental support. and then downgraded the bank's Financial Strength Rating to a C− from a C. In both instances, Moody's noted the decision was based on an analysis of political instability in the region. In November 2011, Standard & Poor's lowered its long term counterparty credit ratings to 'BB' from 'BB+', noting the ratings are constrained by the local currency ratings on the sovereign. As of 25 January 2012, Fitch still had Arab Bank ranked at an A−. In April 2023, Fitch rated its Viability Rating (VR) b+. as of 2018 the bank reported net income after tax of $820.5 million as compared to $533 million in 2017 with net income before tax reaching $1.1 billion. The Group's equity grew to reach $8.7 billion, while the return on equity increased to reach 9.5%. The Group's net operating income grew by 8% driven by growth in net interest and commission income. Credit facilities increased by 3% to reach $25.8 billion, while customer deposits increased to reach $34.3 billion. As the only Jordanian organization ranked among the top 10 organizations in the Arab world, Arab Bank has shown great progress in its ESG performance throughout the years. During 2014, the bank was ranked at the fifth level and was able to move up to the fourth level during 2015, with a total weight of 2.78%. Arab Bank has subsidiaries in a small number of countries, including Australia (Arab Bank Australia) and Switzerland (Arab Bank Switzerland). In 2023, Arab Bank was named "Middle East Bank of the Year" by The Banker magazine, owned by the Financial Times. In 2023, it had assets of $68.3 billion (up 6% from 2022) and net income of $829.6 million (up 52% from 2022). Also under ESG, the bank made its first sustainable perpetual issuance of $250 million in AT1 (Tier 1 capital securities).

Қалыптылық

2006 жылы банк Араб банктері одағының ұйымдастыруымен және АҚШ Қазынашылық департаментінің қолдауымен өткен халықаралық ақшаны жылыстатуға/терроризмді қаржыландыруға қарсы күрес конференциясына қатысты. Конференцияның мақсаты – Таяу Шығыс және Солтүстік Африка аймағында терроризмді қаржыландыру мен ақшаны жылыстатуға қарсы қорғанысты күшейту үшін мемлекеттік және жеке секторды біріктіру болды. 2006 жылдан бері банк халықаралық банктік қауымдастықтың өкілдерін шақырып, нормативтік талаптарға сәйкестік мәселелері бойынша жыл сайынғы саммит өткізіп келеді. 2008 жылы Банктер қауымдастығының сұрауымен Араб банкі құқықтық тәртіпті сақтау жөнінде семинар ұйымдастырды, онда елінің барлық банктерінен, соның ішінде Иорданияның Орталық банкінен құқықтық тәртіпті сақтау мамандары қатысты.

Абд Әл Хамид Шоман Қоры

1978 жылы Араб банкі Абд әл Хамид Шоман қорын құрды. Бұл қор араб әлемінде ғылым және гуманитарлық салалардағы әлеуметтік дамуды қолдау мақсатында құрылған. Иорданиядағы жеке сектор компаниясы құрған жалғыз қорлардың бірі – осы. Қор Абд әл Хамид Шоман мәдениет форумын ұйымдастырады, онда жетекші ғалымдар, педагогтар мен инноваторлар қазіргі мәдени мәселелерді талқылайды. 2011 жылы Араб банкі жылдық бюджетінің шамамен 87%-ын қоғамдық инвестицияларға жұмсады. 2009 жылдың соңында Араб банкі «Бірге» атты корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік бағдарламасын іске қосты. Бұл бағдарлама кедейлікті жою, білім беру, жетімдерді қолдау, денсаулық сақтау және қоршаған ортаны қорғаумен айналысатын бес коммерциялық емес ұйымды біріктіреді. 2011 жылы Араб банкі «Бірге» бағдарламасына 177 мыңнан астам иордандық динарын сыйлады. 2011 жылдың наурызында Араб банкінің төрағасы Абдель Хамид Шоман банк жеке сектормен серіктестікке түсіп, Иорданиядағы кедейлік пен жұмыссыздықпен күресу үшін даму жобаларына бір миллион иордандық динарын бөлетінін мәлімдеді. Бұл шешімдердің барлығы банкке тиімді болды. АҚШ және АҚШ емес талапкерлер 1995 жылдан 2005 жылға дейін Израильде немесе Батыс Жағалауда/Газада болған террористік актілер салдарынан өздеріне немесе отбасы мүшелеріне зиян келгенін мәлімдеді. Олар банкте жеке тұлғалар мен ұйымдардың шоттары болғанын, олар өз кезегінде террористік қызметті қолдағандарын айтты. Осыған ұқсас істер UBS, Credit Lyonnais, Bank of China, American Express Bank, National Westminster Bank және Commerzbank-қа қарсы да қозғалды. 2018 жылдың 9 ақпанында АҚШ-тың екінші апелляциялық соты Нью-Йорк штатының шығыс округінің (Бруклин) округтік сотындағы Linde v. Arab Bank Plc ісі бойынша жауапкершілік туралы үкімді күштен шығарды. 2014 жылдың 22 қыркүйегінде 30 күндік сот отырысынан және екі күндік қазылар алқасының кеңесінен кейін шығарылған үкімде банк 24 түрлі террористік актілерге қатысты терроризмді біліп-біліп қолдаған деп танылды. Екінші апелляциялық соты округтік соттың сот процесі кезінде қазылар алқасына тиісті нұсқаулар бермегенін анықтады. 2013 жылы АҚШ-тың Нью-Йорк штатының шығыс округінің округтік соты Еснерге қарсы Араб банкі ісін қараудан бас тартты. Бұл іс Екінші интифада кезінде Израильде жараланған 6000 шетелдік азаматтар тарапынан шетелдік құқық бұзушылық туралы заңға (ATS) сәйкес ұсынылған. 2015 жылдың желтоқсанында АҚШ-тың екінші апелляциялық соты бұл шешімді бірауыздан бекітті. 2017 жылдың сәуірінде АҚШ Жоғарғы Соты талапкерлердің Jesner v. Arab Bank, PLC ісін қарауға қатысты өтінішін қабылдады. 2017 жылдың қазан айында Жоғарғы Сотта ауызша дәлелдер тыңдалды, ал 2018 жылдың 24 сәуірінде Сот банкке қарсы барлық талаптарды жоққа шығарды. Шешімде шетелдік корпорациялар ATS бойынша қозғалған істерде жауапкер бола алмайды делінді. 2012 жылдың 6 қарашасында АҚШ судьясы Израиль азаматы Мати Гиллдің 2008 жылы Израильде болған террористік шабуылда алған жарақаттарына байланысты терроризмге қарсы заң бойынша азаматтық іс қозғауын жоққа шығарды. 2005 жылы АҚШ Валюта бақылаушысы және қаржылық қылмыстарды жүзеге асыру желісі Араб банкінің Нью-Йорк филиалына ақшаны жылыстатуға қарсы тиісті бағдарламаны іске асырмағаны және Банктік құпия туралы заңның күдікті іс-әрекеттер туралы хабарлау талаптарын бұзғаны үшін 24 миллион доллар айыппұл салды. Араб банкіне АҚШ долларындағы төлемдерді жүргізуге тыйым салынды. 2004 жылдың 26 ақпанында Израиль қорғаныс күштері Араб банкі мен Каир Аман банкінің Рамалладағы филиалдарынан белгілі бір шот иелерінің терроризмді қолдағаны туралы тергеу мақсатында қаражатты тәркіледі. 2009 жылдың қыркүйегінде IDF Араб банкіне банк немесе оның директорлары мен қызметкерлерінің террористік қызметке қатысқандығы немесе қаржылағандығы туралы ешқандай дәлелі жоқ екенін хабарлады.

In 1978, Arab Bank created the Abd Al Hameed Shoman Foundation to promote social development in the Arab world in the fields of science and the humanities. It is one of the only foundations created by a private sector company in Jordan. The foundation organizes the Abd Al Hameed Shoman Cultural Forum which brings together leading scientists, educators and innovators of thoughtful discussion on today's cultural issues. In 2011, Arab Bank committed approximately 87% of its annual budget for community investment through the foundation. In late 2009, Arab Bank launched 'Together', a corporate social responsibility program that links five non profits dedicated to poverty alleviation, education, orphan support, health and environmental protection. In 2011, Arab Bank donated more than 177,000 Jordanian dinars to the Together Program. In March 2011, Arab Bank Chairman Abdel Hamid Shoman announced the bank would be partnering with the private sector and allocating one million Jordanian Dinars for development projects to help fight against poverty and unemployment in Jordan. all of which resulted in decisions in favor of the bank. In these cases, U. S. and non U. S. plaintiffs alleged they or their family members were harmed by acts of terrorism that occurred in Israel or the West Bank/Gaza from 1995 to 2005. They alleged that the bank held accounts for individuals and organizations that, in turn, supported terrorist activities. Similar cases were brought against UBS, Credit Lyonnais, Bank of China, American Express Bank, National Westminster Bank and Commerzbank. On 9 February 2018, the U. S. Court of Appeals for the Second Circuit overturned a liability verdict in the case of Linde v. Arab Bank Plc in the U. S. District Court, Eastern District of New York (Brooklyn). The verdict overturned from 22 September 2014 after 30 days of trial and two days of jury deliberation, found the bank liable for knowingly supporting terrorism relating to 24 different terrorist acts. The Second Circuit found that the District Court erred in failing to provide the jury with adequate instructions during the court proceedings. In 2013, the U. S. District Court for the Eastern District of New York dismissed Jesner v. Arab Bank, a case filed by 6,000 foreign citizens injured in Israel during the Second Intifada under the Alien Tort Statute (ATS), ruling that corporations are not proper defendants in ATS suits. The U. S. Court of Appeals for the Second Circuit unanimously affirmed this dismissal in December 2015. In April 2017, the Supreme Court of the United States granted the plaintiffs' petition to hear the case, Jesner v. Arab Bank, PLC. Oral arguments before the Supreme Court were held in October 2017, and on 24 April 2018, the Court affirmed the dismissal of all claims against the bank, finding that foreign corporations are not proper defendants in cases brought under the ATS. On 6 November 2012, a U. S. judge dismissed a civil litigation action brought by Israeli resident Mati Gill under the Anti Terrorism Act for injuries he sustained in an alleged terrorist attack in Israel in 2008. In 2005, the U. S. Office of the Comptroller of the Currency and the Financial Crimes Enforcement Network assessed a $24 million penalty against the New York Branch of Arab Bank for failing to implement an adequate anti money laundering program to manage the risks of money laundering and terrorist financing, and violating the suspicious activity reporting requirements of the Bank Secrecy Act. Arab Bank was also no longer allowed to process US dollar payments. On 26 February 2004 the Israel Defense Forces confiscated funds from Arab Bank's and Cairo Amman Bank's Ramallah branch in connection with an investigation into whether certain account holders were supporting terrorism. In September 2009, the IDF issued a letter to Arab Bank stating that it had no evidence that the bank or any of its directors or employees were involved in or funded terrorist activities.