Кіріспе
Ұрылар әліпбиі (осылай-ақ ұрылар жаргоны, қарақшылар әліпбиі немесе саудагердің француз тілі деп те аталады) - Ұлыбританияда және басқа ағылшын тілді елдерде ұрылар, қайыршылар мен әртүрлі түрдегі қалжыңшылар бұрын қолданған әліпби, криптолекті немесе жарго. Қазіргі кезде бұл термин әдебиетте және қиял-ғажайыптарда қолданылмайды, бірақ жекелеген терминдер Ұлыбритания мен АҚШ-тың қылмыстық субмәдениеттерінде қолданыла береді.
Thieves' cant (also known as thieves' argot, rogues' cant, or peddler's French) is a cant, cryptolect, or argot which was formerly used by thieves, beggars, and hustlers of various kinds in Great Britain and to a lesser extent in other English speaking countries. It is now mostly obsolete and used in literature and fantasy role playing, although individual terms continue to be used in the criminal subcultures of Britain and the United States.
Тарих
Кант - Англиядағы Елизавета дәуіріндегі жалған әдебиеттің кең тараған белгісі, ол кітапшаларда да, театрда да кездеседі. Сэмюэл Рид оны 1530 жылы "Египет" және "Кектер кварталы" "Дияволдың Асы" үңгіріндегі "Кектер кварталы" Жайлз Хатер және Кок Лорелл атты екі көшпелі көшбасшы ойлап тапқан деп мәлімдеді. Тынчтықты сақтаушы төреші Томас Харман өзінің 1566 жылы алғаш рет жарияланған "А Caveat or Warning for Common Cursitors" атты еңбегінде мысалдарды келтірді. Ол өз ақпаратын Эссектегі үйінде тергеген босқындардан жинаған. Ол оны "жалған француз тілі" деп атады және оған 30 жыл бұрын құпия тіл ретінде ойлап табылғаны айтылды. Ән айту сөздерінің ең алғашқы жазбалары Роберт Коплендтің 1536 жылы жазған "Шпиталфилдтерге жол" кітабында кездеседі. Копланд пен Харман кейінгі жазушылар үшін дереккөз ретінде пайдаланылды. 1591 жылы Роберт Гриннің "Косенидж" және "Коньи" аулау туралы бес кітапшадан тұратын сериясымен басталған. Оларды басқа жазушылар жалғастырды, соның ішінде Томас Миддлтон, "Қара кітап" және Томас Деккер, "Лондонның қоңыраушысы" (1608), "Фонарь және шам" (1608) және "O per se O" (1612). Кант қайыршылардың әлеуметтік құрылымы, ұрылардың техникасы, соның ішінде кони ұстау, чайкау және ойын әуендері, әдебиетте әрқашан танымал болған төмен өмірдің сипаттамаларымен бірге қамтылған. Харман Томас Деккер және басқа жазушылар көшірген ән сөздікке кірді. Мұндай сөздердің кең аудиторияға танымал болғаны Якобин театрында айтылған сөздердің қолданылуынан көрінеді. Миддлтон мен Деккер оны "Күлкілі қыз немесе Молл кескен сөмкеге" (1611 ж.) енгізді. Ол кеңінен қолданылған The Beggars 'Bush, Фрэнсис Бомонт, Джон Флетчер және Филипп Массинджердің пьесасы, алғаш рет 1622 жылы орындалды, бірақ 1614 жылы жазылған болуы мүмкін. Пьеса екі ғасыр бойы танымал болды, ал ән салатын бөлім Фрэнсис Киркманның "Кедейлер одақтастығы" деп аталып, базарларда, жәрмеңкелерде және лагерьлерде орындауға арналған дрольдердің бірі ретінде шығарылды. Бұл шығарманың әсерін кейінгі әдебиетте нақты кейіпкер ретінде көрінетін "Бейірім патшаның" өз бетінше өмір сүруінен көруге болады. Жаңа патшаны майлау рәсімі Томас Харманнан алынған және оны он тоғызыншы ғасырда рома халқы қолданған деп сипатталған. 1745 жылы өзінің пикарестік өмірін жариялаған Бамффлид Мур Кереу "Клауз Пэтчтің" қайыршылардың патшасы ретінде таңдалған деп мәлімдеді, және оның көптеген басылымдарында ән айту сөздігі бар. Мұндай сөздіктер, көбінесе Харманның сөздігіне негізделген, танымал болды, соның ішінде Ричард Хед (1673) ашқан "The Canting Academy" немесе "Devils Cabinet" және BE's Dictionary of the Canting Crew (1699).