2008 жылғы Жазғы Олимпиадаға үміткер қалалар мен таңдау процесі

Кіріспе

Халықаралық Олимпиада комитеті (ХОК) 2008 жылғы жазғы Олимпиада мен Паралимпиада ойындарын қабылдауға он қала өтінім берді, олардың бесеуі ХОК Атқару комитетінің қысқа тізіміне енді. Ойындар 2001 жылдың 13 шілдесінде Қытайдың Пекин қаласына берілді. Басқа қысқа тізімге енген қалалар: Торонто, Париж, Стамбул және Осака. Пекин екі кезеңді дауыс беруден кейін дауыстардың абсолютті көпшілігін алып, келесі кезеңдерге қажеттілік тудырмады. ХОК делегаттары мен БАҚ өкілдері елдің ауманы, Қытайдың допингке қарсы күресінің күшін таныды, сондай-ақ бұрынғы сегіз жылда Австралияның Сидней қаласынан шамалы есебімен жеңіліске ұшырағанын атап өтті. 2000 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын қабылдау процесінде Пекин дауыс берудің барлық кезеңінде көш бастады, бірақ соңғы кезеңде Сиднейден екі дауыспен жеңілді. Көптеген саясаткерлер мен үкіметтік емес ұйымдар Қытайдың адам құқықтарына қатысты алаңдаушылықтарына байланысты Пекиннің өтінімін және оның таңдалуын сынады. Оған жауап ретінде Пекиннің қолдаушылары ойындарды өткізу адам құқықтары және басқа да мәселелерде "игерілуге" мүмкіндік береді деп болжады. Кейбір ХОК делегаттары жаз айларында Пекиндегі ауаның ластануы мен ыстыққа байланысты алаңдаушылық білдірді, сондай-ақ бұл спортшылардың қатысуына қалай әсер ететінін атап өтті. Осы алаңдаушылықтарды жою үшін Пекиннің өтінімінде ойындарға дейін қаладағы ауа мен судың ластануын азайту жоспарлары қамтылды. 2008 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын қабылдау процесі екі кезеңнен тұратын алғашқы процесс болды. Келесі өтініш беру процестері де осы үлгіні қабылдады. Бірінші кезеңде, өтінімдерді ұсыну мерзімі аяқталғаннан кейін, "өтініш беруші қалалар" сәтті ойындарды ұйымдастыру үшін маңызды тақырыптарды қамтитын сауалнамаға жауап беруі керек. Бұл ақпарат ХОК-ке қалалардың қабылдау мүмкіндіктерін, олардың жоспарларының күшті және әлсіз жақтарын талдауға мүмкіндік берді. Ұсынылған сауалнамаларды және одан кейінгі есептерді егжей-тегжейлі зерттегеннен кейін ХОК Атқару комитеті келесі кезеңге өтуге лайықты қалаларды таңдады. Екінші кезең – нақты үміткерлік кезеңі: қабылданған өтініш беруші қалалар (бұдан әрі «үміткер қалалар» деп аталады) кеңейтілген, егжей-тегжейлі үміткерлік құжатын ұсыну түрінде екінші сауалнаманы ұсынуы керек. Бұл құжаттар ХОК Бағалау комиссиясымен мұқият зерттеледі, ол ХОК мүшелерінен, халықаралық спорт федерацияларының өкілдерінен, Ұлттық Олимпиада комитеттерінен (ҰОК), спортшылардан, Халықаралық Паралимпиада комитетінен және әртүрлі салалардағы халықаралық сарапшылардан тұрады. Бағалау комиссиясының мүшелері үміткер қалаларға төрт күндік сапармен барып, ұсынылған нысандарды тексеріп, үміткерлік құжаттарында қамтылған тақырыптар туралы толық ақпарат алады. Бағалау комиссиясы тексеру нәтижелері туралы ХОК мүшелеріне сайлау сессиясына бір ай бұрын жіберілетін есепте хабарлайды. Ойынды қабылдауға лайық қала жарияланғаннан кейін, жеңімпаз өтініш беруші делегациясы ХОК-пен «Ойынды қабылдау қаласының шартына» қол қояды, ол Ойындарды ұйымдастыру жауапкершілігін қалаға және тиісті ҰОК-қа жүктейді.

Ten cities submitted bids to host the 2008 Summer Olympics and Paralympics that were recognized by the International Olympic Committee (IOC), five of which made the IOC Executive Committee's shortlist. The games were awarded to Beijing, China on July 13, 2001. The other shortlisted cities were Toronto, Paris, Istanbul and Osaka. Beijing won an absolute majority of votes after two rounds of voting, eliminating the need for subsequent rounds of voting. IOC delegates and the media identified a number of factors in its favor, including the size of the country, improvements in Chinese anti doping enforcement, and its close loss to Sydney, Australia eight years earlier. In that bidding process, which chose the host city for the 2000 Summer Olympics, Beijing led every round of voting but lost in the final round to Sydney by two votes. A number of politicians and non governmental organizations criticized the Beijing bid and its selection due to concerns about China's human rights record. In response, supporters of the Beijing bid suggested that hosting the games might lead to "progress" on human rights and other issues. Some IOC delegates also expressed concerns about air pollution and heat in Beijing during the summer, and its effects on athletes participating in the games. In order to address such concerns, the Beijing bid included plans to reduce both air and water pollution in the city in advance of the games. The bidding process for the 2008 Summer Olympics was the first in which the process consisted of two phases. Subsequent bidding processes have followed the same model. During the first phase, which begins immediately after the bid submission deadline, the "applicant cities" are required to answer a questionnaire covering themes of importance to a successful Games organisation. This information allows the IOC to analyse the cities' hosting capacities and the strengths and weaknesses of their plans. Following a detailed study of the submitted questionnaires and ensuing reports, the IOC Executive Board selects the cities that are qualified to proceed to the next phase. The second phase is the true candidature stage: the accepted applicant cities (from now on referred to as "candidate cities") are required to submit a second questionnaire in the form of an extended, more detailed, candidature file. These files are carefully studied by the IOC Evaluation Commission, a group composed of IOC members, representatives of international sport federations, NOCs, athletes, the International Paralympic Committee, and international experts in various fields. The members of the Evaluation Commission then make four day inspection visits to each of the candidate cities, where they check the proposed venues and are briefed about details of the themes covered in the candidature file. The Evaluation Commission communicates the results of its inspections in a report sent to the IOC members up to one month before the electing IOC Session. Following the announcement of the host city, the successful bid delegation signs the "Host City Contract" with the IOC, which delegates the responsibilities of the Games organisation to the city and respective NOC.