Кіріспе

Тынық мұхитындағы дауыл маусымы

1995 жылғы Тынық мұхитындағы дауыл маусымы 1979 жылдан бері ең аз белсенді дауыл маусымы болды және бұл аймақтағы көп жылдық төмен белсенділік кезеңінің басталуын білдірді. Маусым ішінде қалыптасқан он бір тропикалық циклонның төртеуі құрлыққа тиді, ал маусымның ең ірі даулы Мексикада кем дегенде 116 адамның қаза болуына себепкер болған Исмаэль даулы болды. Маусымдағы ең күшті дауыл – Джульетта, ол максималды жел жылдамдығына жетті, бірақ құрлыққа елеулі әсер етпеді. Адольф даулы маусымның басында 4-санатты дауылға айналды. Генриетта даулы қыркүйек айының басында Баха Калифорния түбегіне жақын өтті. Маусым ресми түрде 1995 жылдың 15 мамырында Шығыс Тынық мұхитында және 1 маусымында Орталық Тынық мұхитында басталды, ал 30 қарашаға дейін жалғасты. Бұл мерзім әдетте Солтүстік-Шығыс Тынық мұхитында тропикалық циклондардың көп бөлігі қалыптасатын кезеңді көрсетеді. Маусымда он бір тропикалық циклон пайда болды, олардың оны тропикалық дауылға айналды. Олардың жетісі дауылға, ал үшеуі ірі дауылға жетті. Тропикалық дауылдардың саны орташа 16-дан азырақ болды, ал дауылдар мен ірі дауылдардың саны орташа көрсеткіштен сәл төмен болды.

Маусым қорытындысы

1995 жылы Тынық мұхитындағы дауылдар маусымындағы жинақталған циклон энергиясының индексі (ACE) 100,2 бірлікке тең болды. Жалпы айтқанда, ACE – тропикалық немесе субтропикалық дауылдың қуатын оның бар болған уақытына көбейту арқылы есептелінеді. Бұл индекс тек белгілі бір тропикалық және субтропикалық жүйелерге қатысты толық хабарламалар үшін ғана есептеледі, олардың жел жылдамдығы белгілі бір деңгейге жетеді немесе одан асып түседі. 1995 жылғы маусымдық белсенділік қалыпты деңгейден төмен болды және бұл қалыптыдан төмен белсенділікпен өткен бірнеше маусымның біріншісі болды. 1979 жылдан бері бұл аймақтағы ең төмен белсенділік болды, сол жылы аймақ мүлдем тыныш болды, себебі сол жылы бірде-бір дауыл аймаққа кірген жоқ. Терең конвекция төменгі деңгейдегі айналымның маңында шоғырланды, және жүйе 21 мамырда Мексиканың Мансанильо қаласынан оңтүстікке қарай 644 км жерде орналасқан Тропикалық депрессияға айналды. Қолайлы жағдайлар мен спутниктік бағалаулар бойынша тропикалық дауыл деңгейіне жеткеніне қарамастан, депрессия одан әрі дамымады. Конвекция мен ұйымдасу күші төмендеді, және 23 мамырда депрессия тарап кетті.

Адольф даулымы

Мексиканың оңтүстік-батыс жағалауында маусымның ортасында тропикалық толқынмен байланысты ауа райының бұзылуы қалыптасты. Терең конвекциясының солтүстік-шығысында айналым сақталғандықтан жолақтық белгілер пайда болды және жүйе 15 маусымда Тропикалық депрессия Екеуге айналды. Әлсіз бағыттаушы ағыстардың әсерімен депрессия баяу солтүстікке қарай жылжыды, ал ортасына жақын терең конвекция ұйымдасып, депрессия 16 маусымда Адольф тропикалық дауылына дейін күшейді. Жылы сулы аймақта орналасқан Адольф жақсы анықталған шығыс үлгісін көрсетті және 17 маусымда жолақты типтегі көз қалыптасып, дауыл мәртебесіне тез жетті. Адольф солтүстік-батысқа бұрылып, сол күні үлкен дауылға айналды. Дауылдың кішкентай көзі ұйымдастырыла берді, өте терең конвекция көздің қабырғасын қоршады, ал Адольф 18 маусымда ең жоғары қарқындылығына жетті, Саффир-Симпсон шкаласы бойынша 4-ші санаттағы дауылға айналды. Содан кейін дауыл әлсіреп, жоғарғы деңгейдегі орта жағдайы нашарлап, жүйе біртіндеп салқындаған суларға көшті. 19 маусымда Адольф батысқа бұрылып, сол күні тропикалық дауылға дейін әлсіреп кетті. 20 маусымда дауыл тропикалық депрессияға дейін әлсіреп, 21 маусымда Адольфтің ортасы терең конвекциясыз болғандықтан тарала бастады. 7 шілдеде ол тропикалық депрессия Үш Е болып қалыптасты, Мазаньильо, Колимадан оңтүстікке қарай 966 км жерде орналасқан. Сыртқы жаңбыр жолақтары қалыптасқаннан кейін бірнеше сағат ішінде сәл жылысса да, орталыққа жақын конвекция оңтайлы жоғарғы деңгейлі шығыспен одан әрі тереңдеді және депрессия 8 шілдеде Барбара тропикалық дауылына айналды. Барбара тұрақты түрде күшейіп, 9 шілдеде Баха-Калифорния түбегінің оңтүстік шетінен шамамен 1127 км оңтүстікке қарай орналасқан. Барбара 10 шілдеде үлкен дауыл мәртебесіне жету үшін тез күшейді. Көздің жақсы ұйымдастырылуы жалғасты, Барбара 10 шілдеде желдің күшіне жетті. 24 сағат бойы күшін сақтағаннан кейін, дауылға әлсірегеннен кейін, Барбара өте жылы сулы және жоғарғы деңгейдегі қолайлы ортаға көшуге дейін 30 сағат бойы күшін сақтады. 13 шілдеде дауыл қайта ұйымдасты, көзі қайтадан көрінді, Барбара күшейіп, сол күні ең жоғары қарқындылығына жетті. Барбара солтүстікке қарай субтропикалық жотаның әсерінен батысқа қарай жалғасты, 14 шілдеде суық су температурасына қарай жылжыған кезде біртіндеп әлсіре бастады. 16 шілдеде дауыл тропикалық дауылға айналды, ал бір күннен кейін тропикалық депрессияға айналды. Барбара өз ортасына жақын жерде аз немесе мүлдем конвекциясыз, батысқа қарай солтүстік-батысқа қарай жалғасты. 18 шілдеде Хавайдағы Хилодан 1159 км шығыс-оңтүстік-шығысқа қарай тарады. Барбара бүкіл өмір бойы құрлықтан алыс болды және ешқандай зақым келтірмеді немесе өлімге әкелмеді. Конвекция қисық жаңбыр жолақтарына айналды, ал Дворактың классификациясына сүйене отырып, Ұлттық дауылдар орталығы 17 шілдеде тропикалық депрессия Төрт Е болып қалыптасқанын есептеді, Баха-Калифорния түбегінің оңтүстік шетінен 644 км оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Депрессия жылы сулы және жоғарғы деңгейі орташа ағып жатқан аймақта орналасқандықтан, жүйе тропикалық дауылға дейін баяу күшейеді деп болжанды. Бастапқыда, депрессия болжамдарға сәйкес болды, және ол 30 сағаттан кейін тропикалық дауылға айналды, "Косме" деген атау алды. 18 шілдеде, болжамдарға қайшы, Косме әлдеқайда жақсы ұйымдастырылды және спутниктік суреттерде жақсы анықталған жолақтар белгілері көрінді. Дауыл үнемі күшейе берді, ал көзінің дамуынан кейін Косме 19 шілдеде Баха-Калифорния түбегінің оңтүстік-батысында 612 км батысқа қарай орналасқан кезде дауылға айналды. 18 сағат бойы дауыл мәртебесін сақтағаннан кейін, 20 шілдеде Косме тропикалық дауылға қайтадан әлсіреп кетті. Батысқа, оңтүстік-батысқа қарай бұрылғаннан кейін Косме 22 шілдеде тарады. Косме ешқашан жерге әсер етпеді, нәтижесінде зақым келтірмеді немесе өлім-жітімге ұшырамады. Алайда, дауылдың қарқындылығы әлі белгісіз; 18 шілде күні кешке Космеден шығысқа қарай 113 км жерде орналасқан кемеде шамадан тыс күшті желдің болғаны туралы хабарланды. Жеңіл бағыт беретін ағымдар мен шығыс желінің қиылысы аймағында орналасқан тропикалық депрессия солтүстік-солтүстік-шығысқа қарай жылжыды, ал конвекция айналымнан батысқа қарай 113 км дейін ығысты. Жағдай біршама күшейіп, 25 шілдеде депрессия Далайла тропикалық дауылына айналды. Дауыл солтүстік-батысқа, кейін батысқа қарай бұрылды және 28 шілдеге дейін тропикалық дауылдың ең төменгі деңгейінде қалды, осы кезде желінің қиылысының азаюы Далайланың күшеюіне мүмкіндік берді. Жүйенің солтүстігінде күшті антициклон қалыптасып, Далайланың солтүстік-батысқа қарай жылдамдауына себеп болды. 28 шілде күні кешке Далайла 917 км оңтүстік-батысқа қарай Кабо-Сан-Лукаста ең жоғары қарқындылығына жетті. Тропикалық дауыл Далайла біртіндеп салқындаған су температурасынан кейін әлсіреп, 1 тамызда тропикалық депрессияға айналды. Далайла көптеген конвекциялар басылғаннан кейін оңтүстік-батысқа бұрылып, 2 тамызда тарады. Бастапқыда депрессия шығыс желінің орташа қиылысымен кішкентай жүйе болды. Ол баяу ұйымдасты, оңтүстік-батысқа қарай 24 сағат жылжығаннан кейін солтүстік-батысқа бұрылды. Эрик батыс-солтүстікке қарай жылжығанда біртіндеп күшейді және 5 тамызда Кабо-Сан-Лукастан 1159 км оңтүстік-батысқа қарай орналасқанда ең жоғары жел күшіне жетті. Эрикті батысқа қарай бағыттап келген орта деңгейдегі жота әлсіреді, нәтижесінде Эрик салқындаған суларға қарай солтүстікке бұрылды. Ол 6 тамызда тропикалық депрессияға дейін тез әлсіреді, ал шығысқа қарай жылжығаннан кейін 8 тамызда Баха-Калифорния түбегінің оңтүстік шетінен 1127 км батыс-оңтүстік-батысқа қарай тарады. Эрик ешқашан құрлыққа әсер етпеді. Мексика үкіметі өмірінің басында Пунта-Техупаннан Кабо-Корриентеске дейін тропикалық дауыл туралы ескерту шығарды, бірақ ол көп ұзамай алынып тасталды. Ла-Паздан оңтүстікке қарай Баха-Калифорния Сур үшін тропикалық дауылға қатысты ескерту және кейіннен ескерту шығарылды, ол шығыс жағалауындағы Лоретодан батыс жағалауындағы Сан-Хуаникоға дейін ұзартылды. Ұлы айналым Мексиканың батыс жағалауы мен Оңтүстік Баха-Калифорния түбегінде желдің күшті соғуын тудырды. Кабо-Сан-Лукас 150 км/сағ желдің күшін тіркеді, ал Сан-Хосе-дель-Кабо 140 км/сағ желдің күшін тіркеді. Мексикада болған дауылдан жеті адам қаза тапты, оның ішінде Кабо-Сан-Лукаста суға батып кеткен екеуі. Аризонадағы дауылдан келген зиян 5 миллион долларға (1995 жылғы АҚШ доллары; 2023 жылғы АҚШ доллары) бағаланды, бірақ Мексикадағы зиян, болған жағдайда, белгісіз.

Гил тропикалық даулы

Техуантепек шығанағында тропикалық толқынмен байланысты болуы мүмкін ауа райының бұзылуы сақталып, біртіндеп ұйымдасты. Оның терең конвекциясында айналым пайда болды, ал жүйе 19 тамызда Акапулькодан оңтүстік-шығысқа қарай 185 шақырым жерде орналасқан Tropical Depression Seven E болып ұйымдастырылды. Операциялық тұрғыдан алғанда, Ұлттық дауылдар орталығы 15 сағаттан кейін ғана жүйе туралы ескертулерді бастады. Дауыл батысқа қарай жылжып, тез арада тропикалық дауылға айналды. Жақын жердегі кеме тропикалық дауыл күшіндегі желдің бар екендігін растады, ал Гил 21 тамызда ерте күшті желге жетті. Алайда, солтүстік-шығыстан соққан желдің күшеюі бастапқыда одан әрі күшейуге кедерес келтірді. 22 тамызда Гилдің бұлт үлгісі жақсы ұйымдастырылды, бірақ төменгі деңгейдегі айналым желдің қиылысына байланысты терең конвекцияның солтүстік-шығысында орналасқан. Бұл қиылыс шығысқа қарай ағынды шектеді, одан әрі күшейудің алдын алды. Бірте-бірте конвекция ортаға жақындады. Гил солтүстік-батысқа бұрылғаннан кейін, терең конвекция орталық тығыз бұлтқа айналды, және 24 тамызда жел күшіне жету үшін күшейді. Сол күні дауыл Баха-Калифорния түбегінің оңтүстік-батысына қарай 612 км жерде орналасқан. 30 сағат бойы ең жоғары күшін сақтағаннан кейін, Гил бірте-бірте салқын суларға көшті және 26 тамызда тропикалық депрессияға дейін әлсіреп кетті. Депрессия батысқа қарай жылжыды, кейін солтүстікке бұрылды және 27 тамызда Кабо-Сан-Лукастан батысқа қарай 1078 км жерде орналасқан кезде тарады. Генриет тез ұйымдасып, 3 қыркүйекте Пуэрто-Вальяртадан 217 шақырым батысқа қарай оңтүстік-батысқа қарай орналасқан кезде дауылға айналды. Көзі келесі күні жақсырақ анықталды, ал Генриет көз қабырғасының солтүстік бөлігі Баха-Калифорния түбегінің оңтүстігіне көшкенде ең жоғары қарқындылыққа жетті. Дауыл Баха-Калифорния түбегінің оңтүстік шетінен өтіп, Тынық мұхитына қайта оралды. Конвекция дауылдың салқын суларға көшуімен бірте-бірте әлсіреп, 6 қыркүйекте Генриет тропикалық депрессияға айналды. Баха-Калифорнияның оңтүстігінде соққан желдің салдарынан Кабо-Сан-Лукастың көп бөлігі сусыз және электр қуатысыз қалды. 2000 адам дауылдан тікелей зардап шекті. Дауылдан туған су тасқыны жолдарға ауыр зақым келтірді. 800 адам үйлерін тастап кетуге мәжбүр болды, ал егістіктер зақымдалды. Залал мөлшері белгісіз, ал қаза болғандар туралы хабарлама жоқ. Жағалауда Исмаил 9 метрге дейін биіктігі бар толқындар тудырды. Жүздеген балықшылар дауылға дайын болмады, оның баяу жылдамдықпен қозғалатыны күтілді, нәтижесінде 52 кеме қирап, 57 балықшы қаза тапты. Дауыл мыңдаған үйді қиратып, 30 000 адамды баспанасыз қалдырды. Құрлықта Исмаил Мексиканың материгінде 59 адамның өмірін қиып, 26 миллион долларлық (1995 жылғы АҚШ доллары; доллар сомасы көрсетілмейді) шығын келтірді. Дауылдан келген ылғал АҚШ-қа дейін жетіп, Нью-Мексиконың оңтүстік-шығысында ауыр жаңбыр мен орташа зақымдарға әкелді.

Джульетта дауылы

31 тамызда Луис дауылынан кейін тропикалық толқын Африка жағалауынан жылжыды. Луис дауылынан күшті ағынның болуы толқынның күшеюіне кедергі келтірді, және ол 12 қыркүйекте Тынық мұхитының шығыс бөлігіне дейін батысқа қарай жалғасты. Техуантепек шығанағы арқылы өтетін кезінде конвекция күшейді, ал бұлтты жүйе 15 қыркүйекте жүйеге Дворак жіктемесін беруге жеткілікті деңгейде ұйымдасты. Төменгі деңгейдегі айналымның қалыптасуына сүйене отырып, 16 қыркүйекте Мексиканың Мансанильо қаласынан оңтүстікке қарай 290 миль (467 км) жерде орналасқан тропикалық депрессия 11-Е ретінде қалыптасқан деп есептеледі. Тропикалық депрессияның жылы су температурасы бар және жоғары деңгейдегі қолайлы ағынға ие аймақтан өтуіне байланысты, NHC оның күшеюін күтті. Шағын тропикалық депрессия батыс-солтүстік бағытта жылжумен бірге Juliette тропикалық дауылына айналды. Дауыл тез күшейді, және кішкентай көзге ие болғаннан кейін, Джульетта 18 қыркүйекте, қалыптасқаннан кейін 42 сағат өткен соң дауыл статусына ие болды. Дауыл батыс-солтүстікке қарай жылжумен бірге, солтүстікке қарайғы әлсіз қысымның әсерінен көзге түсетін айналым анықталды, және Джульетта 19 қыркүйекте ірі дауыл статусына ие болды. Жоғарыдан соққан солтүстік-шығыстық желдің күшеюіне байланысты, Джульеттаның күшею қарқыны тоқтады, бірақ батысқа бұрылғаннан кейін ол қайта ұйымдасты. 20 қыркүйекте, Кабо-Сан-Лукастан оңтүстік-батысқа қарай 420 миль (676 км) жерде орналасқан Джульетта маусымның ең күшті тропикалық циклонға айналды және Саффир-Симпсон дауыл шкаласы бойынша 4-санатқа ие болды. Бұл толқындар балық аулау жарысын тоқтатты. Джульетта дауылының қалдықтары Нью-Мексико және Техас штатының батыс бөлігіне өтіп, шашыраңқы жаңбыр мен найзағайларға себеп болды.

Басқа жүйе

Бірлескен тайфун ескерту орталығының (JTWC) мәліметінше, 4 қаңтарда Халықаралық күн сызығының шығысында тропикалық депрессия пайда болды, ал үш күннен кейін ол CPHC жауапкершілігі аймағынан шығып кетті. JTWC және Жапония метеорологиялық агенттігінің мәліметтері бойынша, 10 қарашада Халықаралық күн сызығының шығысында тропикалық депрессия пайда болды және одан кейін көп ұзамай ол CPHC жауапкершілігі аймағынан шығып кетті.

Маусымдық әсерлер

Бұл 1995 жылғы Тынық мұхиты маусымында пайда болған барлық тропикалық дауылдардың тізімі. Онда олардың атауы, мерзімі, ең жоғары санатталуы және қарқындылығы, әсер еткен аймақтар, келтірген зиян және қаза болғандардың саны көрсетілген. Қашандағы қазалар қосымша және тікелей емес (мысалы, жол апаты тікелей емес қазаға жатады), бірақ бәрібір сол дауылмен байланысты. Зиян мен қазалар дауыл экстратропикалық, толқын немесе төмен қысым аймағында болған кездегі жалпы соманы қамтиды, ал барлық зиян сомасы 1995 жылғы АҚШ долларымен көрсетілген.