Кіріспе

Тынық мұхитындағы дауыл маусымы

2004 жылғы Тынық мұхитындағы дауыл маусымы жалпы алғанда, орташа деңгейден төмен болды. Осы маусымда 12 атаулы тропикалық дауыл пайда болды, олардың барлығы Тынық мұхитының шығыс алабында (140°B-ден батысқа қарай және экватордан солтүстікке қарай) қалыптасты. Олардың 6-сы дауылға, ал 3-і күшті дауылға айналды. 2004 жылы ешқандай дауыл құрлыққа соқпады, мұндай жағдай 1991 жылдан бері алғаш рет тіркелді. Маусымның 12 атаулы дауылынан өзге, тропикалық депрессияға жетпеген 5 тропикалық алап болды. Олардың бірі, Sixteen E, Синалоаның солтүстік-батыс жағалауына соқты. Маусым ресми түрде Тынық мұхитының шығысында 15 мамырда, ал Тынық мұхитының орталық алабында (140°B мен Халықаралық күндізгі сызық аралығында, экватордан солтүстікке қарай) 1 маусымда басталды. Екі алапта да маусым 30 қарашада ресми түрде аяқталды. Бұл мерзімдер әр жылғы тропикалық циклонның әр алапта қалыптасатын кезеңін белгілейді. Осы маусымның жинақталған циклондық энергия (ACE) индексі 71 бірлікті құрады. Маусым бойындағы әсері минималды болды және ешқандай қаза болған жоқ. Тамыз айының басында Дарби дауылының қалдықтары Гавайидегі жергілікті аумақта қатты жаңбырға себеп болды, нәтижесінде көшелер мен арналар суға батты, кофе және макадамия ағаштарына зиян келді. Қыркүйек айының басында Говард дауылы Баха Калифорния түбегінде су тасқынына әкеп соқты, бұл ауыл шаруашылығы жерлеріне және 393 үйге зиян келтірді. Сонымен қатар, Калифорнияда 1000-ға жуық адам құтқарылды. Қыркүйек айының ортасында маусымның ең күшті дауылы болған Хавьер үш балықшының жоғалуына себеп болды және АҚШ-тың оңтүстік-батысындағы бірнеше жылдық құрғақшылықты жеңілдетуге көмектесті. Вайоминг штатында жаңбырдың рекордтық көрсеткіші тіркелді. Қазан айының ортасы мен соңында Тропикалық дауыл Лестер және Тропикалық депрессия Sixteen E Мексиканың кейбір аймақтарына қатты жаңбыр жаудырып, су тасқыны мен тау жылауына әкеп соқты.

Агата тропикалық дауыл

Мамыр айының ортасында Тынық мұхитының шығысынан Кариб теңізінің шығысына дейін дерлік қозғалмайтын ойыс созылды. 17 мамырда анықталмаған тропикалық толқын Орталық Американы кесіп өтіп, сол ойыспен өзара әрекеттесіп, нәтижесінде 22 мамырда 00:00 UTC-де тропикалық депрессия пайда болды. Жаңадан пайда болған циклон Мексика жағалауымен параллель солтүстік-батысқа қарай жылжыды, төмен жел қиылысы жағдайында тұрақты түрде ұйымдасып, сол күні сағат 12:00 UTC-де «Агата» тропикалық дауылына айналды және он екі сағаттан кейін ең жоғары жел жылдамдығына жетті. Теңіз суының температурасының төмендеуі және құрғақ ауа массасы «Агатаның» жылдам әлсіреуіне себеп болды, ол 24 мамырда 12:00 UTC-ге дейін қалдық төмен қысым аймағына айналды. Тропикалық дауылдан кейін қалған қысым аймағы 26 мамырда Баха-Калифорния түбегінің оңтүстігінен жоғалып кеткенше мақсатсыз қалқып жүрді. Төменгі деңгейдегі ағын батысқа қарай бағытталғандықтан, депрессия жел қиылысы мен суық теңіз беті температурасының салдарынан ұйымдаса алмады, орнына 4 шілдеде 00:00 UTC-де қалдық төмен қысым аймағына айналды. Тропикалық дауылдан кейінгі қалдық бір күннен кейін тарап кетті.

Тропикалық дауыл

8 шілдеде Орталық Америка арқылы өткен тропикалық толқын 12 шілдеде сағат 12:00 UTC-де Мексиканың Зиуатанехо қаласынан 539 км оңтүстік-батысқа қарай орналасқанда тропикалық депрессияға айналды. Алты сағаттан кейін депрессия Tropical Storm Blas-қа күшейді. АҚШ-тың оңтүстік-батысындағы орта деңгейлі қыраттың айналасында солтүстік-батысқа қарай жылдам қозғалған циклон тұрақты түрде күшейіп, 13 шілдедегі таңертең ең жоғары жел жылдамдығына жетті, осы кезде үлкен әрі күшті конвективті жамылғы байқалды. Blas теңіз бетінің температурасы төмендеген сайын тұрақты түрде әлсіреуге көшті, 14 шілдеде сағат 18:00 UTC-де тропикалық депрессияға дейін әлсіреп, кейін 12 сағаттан соң үлкен қалдық төмен қысымдық аймаққа айналды. Тропикалық циклоннан кейін пайда болған төмен қысымдық аймақ жылдамдығын төмендетіп, солтүстік-шығысқа қарай бұрылып, 19 шілдеде Баха-Калифорнияның орталық бөлігінен батысқа қарай толыққандай тарап кетті.

Силия даулы

13 шілдеде шығыс Тынық мұхитына күшті тропикалық толқын кірді, 19 шілдеде 00:00 UTC-де тропикалық депрессия деп жариялауға жеткілікті ұйымдасты. Ол Баха Калифорния түбегінің оңтүстік батысынан оңтүстік-батысқа қарай 620 миль (998 км) қашықтықта орналасқан болатын. Субтропикалық жотаның әсерімен батыс-солтүстік-батысқа қарай бағытталған циклон қолайлы жағдайда тұрақты түрде күшейіп, сол күні сағат 12:00 UTC-де «Селия» тропикалық дауылына, ал 22 шілдеде сағат 00:00 UTC-де Саффир-Симпсон дауыл шкаласы бойынша 1-ші санаттағы дауылға айналды. Алты сағаттан кейін ең жоғары жел жылдамдығына жеткен соң, жағдай нашарлай бастады және жүйеге кедергі келтірді. 22 шілдеде 18:00 UTC-де «Селия» тропикалық дауылға дейін әлсіреді, ал 26 шілдеде 00:00 UTC-де қалдық төмен қысымдық аймаққа айналды. Тропикалық дауылдан кейін қалған қысым сол күні таңертең Баха Калифорния түбегінің оңтүстік-батысында тарап кетті.

Дарби дауылы

26 шілдеде 12:00 UTC-де Мексиканың Кабо-Сан-Лукасынан оңтүстік-оңтүстік-батысқа қарай 760 миль (1223 км) жерде, шамамен бір апта бұрын Тынық мұхитының шығысына енген тропикалық толқыннан тропикалық депрессия пайда болды. Жүйе тез күшейіп, субтропикалық жотаның айналымымен батыс-солтүстік бағытқа бұрылды, 27 шілдеде 00:00 UTC-де «Дарби» тропикалық дауылына айналды және келесі күні таңертең 1-санаттағы урағанға дейін күшейді. Маусымның алғашқы күшті урағанына жеткеннен кейін, желдің жылдамдығының артуы және су температурасының төмендеуі салдарынан циклонның күші әлсіреуге басталды. 30 шілдеде 12:00 UTC-де ол тропикалық дауылға дейін әлсіреді, ал бір күннен кейін Орталық Тынық мұхиты дауылдар орталығының қарауына өткенде тропикалық депрессияға айналды. Кейбір кофе және макадамия ағаштарына зиян келді.

Тропикалық депрессия 6 - Е

Операциялық тұрғыдан алғанда, 29 шілдеде сағат 09:00 UTC-де Баха-Калифорния түбегінің оңтүстік-батысындағы ауа райының бұзылу аймағы тропикалық депрессияға біріккен деп есептелді. Депрессияның суық суларға енуіне және жақын орналасқан "Дарби" дауылынан шығатын ауа ағынымен әрекеттесуіне дейін сәл күшеюі күтілді. Алайда, сол күні кешке қарай спутниктік суреттердегі оның бейнесі тропопаузаға көбірек ұқсады, соның салдарынан NHC ескертулерін тоқтатты. Маусым аяқталғаннан кейінгі талдау көрсетті, 1 тамызда сағат 06:00 UTC-де ғана депрессия пайда болған және ол 24 сағатқа созылған.

Тропикалық дауыл Эстель

Тамыздың ортасында тропикалық толқын ITCZ-ге енген ауданымен әрекеттесіп, 19 тамызда сағат 06:00 UTC-де тропикалық депрессия ретінде тіркелді, ол Гавайи аралының Хилосынан оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан болатын. Циклон қалыптасқаннан кейін батыс-солтүстік-батыс бағытта қозғалды, субтропикалық жотаның әсерімен бағыты түзілді. 20 тамызда сағат 06:00 UTC-де "Эстель" тропикалық дауылға айналды және келесі күні сағат 12:00 UTC-де ең жоғары жел жылдамдығына жетті, сол кезде ол Орталық Тынық мұхитында болды. Содан кейін, желдің күшін жоғалтуы "Эстельдің" тұрақты түрде әлсіреуіне себеп болды. 23 тамызда сағат 00:00 UTC-де циклон баяулап, батыс-оңтүстік-батысқа бұрылып тропикалық депрессияға дейін төмендеді, ал келесі күні сағат 18:00 UTC-де ол одан әрі әлсіреп қалдық қысымдық аймаққа айналды. Тропикалық циклон батыс-оңтүстік-батыс бағытта қозғала берді және 26 тамызда сағат 00:00 UTC-де Үлкен аралдың оңтүстік-оңтүстік-шығысынан тарап кетті.

Тоғыз-Е тропикалық депрессиясы

Тропикалық толқын 15 тамызда Орталық Америкадан өтті, ал 23 тамызда 18:00 UTC-де Мексиканың Кабо-Сан-Лукасынан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 920 миль (1481 км) қашықтықта тропикалық депрессияға айнала бастады. Солтүстік-батысқа, содан кейін батысқа қарай бағытталған циклон, су бетінің салқындауы мен оңтүстік желдің әсерінен тропикалық дауылға дамудан қалып қойды, және 26 тамызда 18:00 UTC-де қалдық төмен қысым аймағына айналды. Бұрынғы тропикалық циклон батыс-оңтүстік-батысқа бұрылып, 28 тамыздың таңында Гавайи аралының Хило қаласының шығысында тарап кетті.

Джорджет тропикалық дауыл

Батысқа қарай жылжыған тропикалық толқын тамыз айының соңында Шығыс Тынық мұхитына енді, 26 тамызда 12:00 UTC-де Баха-Калифорния түбегінің оңтүстік-шығысында 605 миль (974 км) жерде тропикалық депрессия деп жариялауға жеткілікті ұйымдасты. Алты сағаттан кейін депрессия Георжетт тропикалық дауылға күшейді, себебі оның спутниктік суреті жақсарды және 27 тамызда 12:00 UTC шамасында ең жоғары жел жылдамдығына жетті. Көп ұзамай, жоғары қабаттағы қолайсыз желдер батыс-солтүстік-батысқа қарай жылжыған тропикалық циклонға әсер ете бастады, нәтижесінде ол 30 тамызда 18:00 UTC-ге дейін қалдық төмен қысым аймағына айналды. Тропикалық циклоннан кейін пайда болған жүйе 3 қыркүйекке дейін жылжуын жалғастырып, одан кейін тарап кетті.

Говард даулымы

Африкадан батысқа қарай жылжыған тропикалық толқын тамыз айының соңында Тынық мұхитының шығысына енді, 30 тамызда Мексика жағалауынан оңтүстікке қарай 12:00 UTC-де тропикалық депрессияға ұласты. Депрессия он екі сағаттан кейін «Ховард» тропикалық дауылына, ал 1 қыркүйекте 06:00 UTC-де – дауылға айналды. Солтүстік-батыс бағыттағы қолайлы жағдайлар циклонның қарқынды даму кезеңін бастауға мүмкіндік берді, және ол 2 қыркүйекте сағат 12:00 UTC-де 4-санатты дауылға жетті. Мұхит суының салқындауынан кейін дауылдың күші бірте-бірте әлсіреп, 5 қыркүйекте 18:00 UTC-де қалдық төмен қысым аймағына айналды. Төмен қысым аймағы 10 қыркүйекте ашық су үстінде таралып кеткенге дейін оңтүстік-батысқа бұрылды. Дауыл жағалаудан алыс болғанымен, оның сыртқы жолақтары Баха Калифорния түбегіндегі маңызды су тасқындарын тудырды, бұл ауыл шаруашылығы жерлеріне және кем дегенде 393 үйге зиян келтірді. Баха Калифорния жағалауында толқындардың биіктігі 5 метрге, ал Калифорния жағалауында 4 метрге жетті; толқындардың салдарынан Калифорнияда шамамен 1000 құтқару операциясы жүргізілді. Дауылдан келген ылғал Аризонаның кейбір аймандарында жауын-шашынды күшейтіп, аз мөлшерде жауын тудырды.

Исис даулы

Атлантикада «Франсис» даулының пайда болуына ықтимал себеп болған тропикалық толқын қыркүйек айының басында Тынық мұхитының шығысына енді. 8 қыркүйекте сағат 06:00 UTC-де Мексиканың Кабо-Сан-Лукасынан оңтүстікке қарай 853 км жерде тропикалық депрессия деп жариялауға жеткілікті ұйымдасты. Жүйе батысқа қарай жылжып, тағайындалғаннан кейін 12 сағаттан соң «Изис» тропикалық дауылына айналды, бірақ тұрақты желдің күшті әсерінен 10 қыркүйекте қайтадан тропикалық депрессияға дейін әлсіреді. 12 қыркүйекке қарай жоғарғы қабаттағы желдер азайды, бұл «Изиске» 00:00 UTC-ге қарай тропикалық дауыл күшіне қайта оралуға мүмкіндік берді, ал соңында 15 қыркүйекте сағат 12:00 UTC-де 1 санатты дауылға дейін күшейді. Сағат тілімен айналып өтіп, дауыл салқын суларға енді және әлсіреуге кірісті; келесі күні сағат 18:00 UTC-де қалдық төмен қысымдық аймаққа айналды. Төмен қысымдық аймақ оңтүстік-батысқа, содан кейін батысқа қарай итермеленіп, 21 қыркүйекте Гавайи аралынан шығысқа қарай тарап кетті.

Хавьер дауылы

Тропикалық толқын қыркүйек айының басында Тынық мұхитының шығысына кірді, 10 қыркүйекте Техуантепек шығанағынан оңтүстікке қарай 18:00 UTC-де тропикалық депрессияға айналды. Жеңіл серпіліс кезінде депрессия келесі күні таңертең сағат 12:00-де "Хавьер" тропикалық дауылына, ал 12 қыркүйекте сағат 18:00-де – дауылға дейін күшейді. Циклон батыс-солтүстікке, кейін солтүстікке қарай бағытталғанда қарқынды күшею кезеңіне енді, соңында 14 қыркүйекте сағат 00:00 UTC шамасында 4-санатты дауылға айналды, оның жел жылдамдығы жоғары болды және спутниктік суреттерде анық көзге көрінетін орталық бөлігі байқалды. Судың салқындауы, күшті оңтүстік-батыс серпілісі және көздік қабырғаны алмастыру циклы "Хавьерді" әлсіретті; 19 қыркүйекте Баха-Калифорнияны кесіп өтуге дейін ол тропикалық депрессия деңгейіне төмендеді және сол күні 18:00 UTC-де Калифорния шығанағында қалдық төмен қысым аймағына айналды. 20 қыркүйекте таулы жерлерге таралуға дейін төмен қысым аймағы Сонора штатын кесіп өтті. Жоғары толқындардың салдарынан үш балықшы жағалаудан тыс жерде жоғалып кетті. Тропикалық дауылдан кейін қалған ылғал АҚШ-тың оңтүстік-батысына таралып, бірнеше жылдық құрғақшылықты жеңілдетті. Ең көп жауын-шашын Аризона штатындағы Уолнат-Крик қаласында тіркелді, ал Төрт бұрыш және орталық батыс аймақтарында жауын-шашын аз болды. "Хавьердің" қалдықтары Вайоминг штатында жаңбыр жаудырып, оны ондағы ең ылғалды тропикалық дауыл ретінде бекітті.

Кей тропикалық дауыл

Мексиканың оңтүстік-батысындағы ITCZ аймағында ауа райының қозыңқанды аймағы пайда болып, 4 қазанда 18:00 UTC-де тропикалық депрессияға бірікті. Депрессия он екі сағаттан кейін "Кей" тропикалық дауылға күшейді және келесі күні таңертеңгі сағат 12:00 UTC шамасында спутниктік бағалаулар бойынша ең жоғары жел жылдамдығына жетті. Орташа солтүстік желдің әсерінен жүйенің орталық конвекциясы азайды, ол батыс-солтүстік бағытта жылжуына байланысты, нәтижесінде "Кей" 6 қазанда 12:00 UTC-де ашық мұхит үстінде ыдырап, қалдық төмен қысым аймағына айналды. Төменгі деңгейдегі айналма қозғалыс оңтүстік-батысқа бұрылып, келесі күні тарап кетті.

Тропикалық дауыл Лестер

Техуантепек шығанағының оңтүстігіндегі ауа райының бұзылуы 11 қазанда сағат 18:00 UTC-де тропикалық депрессияға айналды. Солтүстігіндегі орта деңгейлі жота мен оңтүстік-батысындағы кең циклоникалық айналымның әсерінен солтүстік-батысқа, кейін солтүстік-батысқа қарай бағытталған депрессия келесі күні сағат 18:00 UTC-де "Лестер" тропикалық дауылына күшейді. Бастапқы болжамдар бойынша, жүйе аз жылдамдықпен қиылысқан жағдайда дауылға айналуы керек еді; алайда, Мексика жағалауымен өзара әрекеттесу және жақын маңдағы циклоникалық айналым "Лестердің" әлсіреуіне себеп болды. Барлау ұшағынан алынған мәліметтер 13 қазанда сағат 18:00 UTC-де дауылдың тропикалық ойысқа дейін төмендегенін көрсетті. Циклон Мексика жағалауымен қатарлас қозғалған кезде, Герреро штатының Пунта-Мальдонадосынан Мичоакан штатының Лазаро-Карденасына дейін тропикалық дауыл туралы ескерту жарияланды. Оахака мен Герреродағы жауын-шашынның көптігі жергілікті су тасқынына әкеп соқты. Бұл депрессия Мексиканың батысындағы аймақтарда қатты жаңбыр тудырып, кейбір жерлерде су тасқынына себеп болды. Циклонмен байланысты қалған орта деңгейдегі айналым оңтүстік Ұлы жазықтағы фронталдық жүйемен өзара әрекеттесіп, күшті найзағайларды тудырды.

Маусымдық әсерлер

Бұл 2004 жылғы Тынық мұхиты маусымында пайда болған барлық дауылдардың тізімі. Онда олардың атауы, соқтығысу ұзақтығы, ең жоғары санатталуы мен қарқындылығы, әсер еткен аймақтар, келтірген зиян және қаза болғандардың саны көрсетілген. Қаушақтағы өлімдер қосымша және тікелей емес (мысалы, жол апаты тікелей емес өлімге жатады), бірақ бәрібір сол дауылға байланысты. Зиян мен қаза болғандардың саны дауыл экстратропикалық аймаққа өткенде, толқынға айналғанда немесе қысым төмендегендегі жалпы соманы қамтиды, ал барлық зиян сомасы 2004 жылғы АҚШ долларымен есептелген.