Кіріспе

Тынық мұхитындағы дауыл маусымы

1991 жылғы Тынық мұхитындағы дауыл маусымы шамамен орташа дауыл маусымы болды. Бұл жылғы ең қауісті дауыл – Мексикада 23 адамның қаза болуына және 40 адамның жаралануына себеп болған «Игнасио» тропикалық дауыл болды. Басқа аймақтарда «Фефа» дауылы Гавайиде су тасқынына әкелді. «Кевин» дауылы маусымның ең күшті жүйесі болды және сол кезде солтүстік-шығыс Тынық мұхитындағы ең ұзаққа созылған дауылға айналды, ал «Нора» дауылы сол уақытқа дейін қараша айындағы ең күшті дауыл болды. Маусым Тынық мұхитының шығысында 1991 жылдың 15 мамырында, ал Тынық мұхитының орталығында 1991 жылдың 1 маусымында ресми түрде басталды. Ол екі бассейнде 1991 жылдың 30 қарашасына дейін жалғасты. Бұл мерзімдер әдетте Тынық мұхитының солтүстік-шығысында тропикалық циклондардың көп бөлігі қалыптасатын жылдық кезеңді белгілейді.

Маусымдық жиынтық

Маусым бойында барлығы он алты тропикалық циклон қалыптасты, оның ішінде он дауыл, төрт тропикалық дауыл және екі тропикалық депрессия болды. Бұл көрсеткіштер 1966 жылдан бері қалыптасқан климаттық орташа мәндерге жақын, осы жылдан бастап спутниктік бақылау жүргізіле бастады. Дегенмен, маусым 1990 жылғыдан гөрі аз белсенді болды, онда рекордтық 16 дауыл болған (1991 жылдан көп). Бірақ, бұл маусым кеш аяқталды, спутниктік дәуірде алғашқы қараша дауылы тіркелді. Екінші жағынан, әдетте ең белсенді айлар – шілде мен тамыз айларында бар болғаны екі тропикалық циклон пайда болды. Шілдедегі белсенділік, сол кездегі алты жүйенің орташа көрсеткішінен төрт жүйеге кем болды, себебі тропикалық Тынық мұхитының үстіндегі ауа ағынының қалыптан тыс үлгілері байқалды. Тамыздың соңы мен қыркүйектің басындағы белсенділіктің қысқа үзілісі Баха-Калифорния түбегі маңындағы аномальды ағын үлгілерімен байланысты болды. Бірнеше тропикалық циклон ерекше ұзақ және күшті жүйелерге айналды. Мысалы, Кевин дауылы 140° батыс бойламының шығысында 12,5 күн дауыл күйінде сақталып, Тынық мұхитының шығысындағы ұзақтық бойынша жаңа рекорд орнатты. Тропикалық дауылдар мен дауылдардың ешқайсысы құрлыққа шыққан жоқ. Маусымның соңғы күні 5Е тропикалық депрессиясы Мексиканың Салина-Круз қаласының жанында жағаға жетті. Делорес, Игнасио және Марти дауылдары Мексика жағалауына қауіп төндірді, олар тропикалық циклонға байланысты ескертулер мен хабарламалар қажеттілігіне жеткізді. Олардың ішінде Игнасио Л. Карденас қаласының жағасынан өтіп бара жатқанда 40 адамның жаралануына және 23 адамның қаза болуына себеп болды. Жағалаудағы қатты жаңбырдың қаупіне байланысты төрт басқа жүйеге де хабарламалар берілді. 16 мамыр күні депрессия бірте-бірте күшейді, ал ертесіне Ұлттық дауыл орталығы оны тропикалық дауыл деп жариялап, Андрес деп атады. Келесі 48 сағат ішінде депрессия батысқа, содан кейін солтүстік-батысқа қарай, солтүстік-батысқа қарай әлсіреп бара жатқан қысымға жауап ретінде қозғалды. 17 маусымда қатты қиылыс азайып, ашық орталық қайтадан терең конвекция астына келді. Осылайша, депрессия Баха-Калифорнияның оңтүстік шетінен оңтүстіске қарай 725 миль (1165 км) жерде тропикалық дауылға айналды. Blanca тропикалық дауылы шектеулі дамыды, 20 маусымның басында желдің максималды жылдамдығы 60 миль/сағ (95 км/сағ) жетті. Содан кейін Blanca дауылының орталығы қайтадан ашыққа шығып, 21 маусымда тропикалық депрессияға дейін әлсіреді. Ақырында, 22 маусымда Баха-Калифорнияның оңтүстік шетінен оңтүстік-батысқа қарай шамамен 2380 шақырым жердегі суық сулар үстінде тарап кетті.

Карлос даулымы

4 маусымда Батыс Африка жағалауынан тропикалық толқын шығып, төменгі бұлттарда циклондық иілім байқалды. Алты күннен кейін ол Барбадостан өтіп, желдің төменгі және орта деңгейлерінде ауысу тіркелді. 12 маусымда Кюрасаода төменгі деңгейдегі желдің күшеюі байқалды. Толқынмен байланысты жауын-шашынның көп бөлігі Оңтүстік Америкаға батысқа қарай, содан кейін 14 маусымда Панамаға жылжыды. Конвекция ұйымдасып, 16 маусымда Салина-Круздан 560 км оңтүстікке қарай орналасқан Тропикалық депрессия Үш E-ге айналды. Бір күннен кейін тропикалық дауылға айналды. Карлос 18 маусымда минималды дауыл күшіне жетті. Екі күннен кейін Карлос қысқа мерзімге тропикалық дауыл статусына төмендетілді. Күшті жоғары қысымдық жүйе Карлосты жылы суларға жылжуға мәжбүр етті, және Карлос қайтадан күшейе бастады. Карлос дауыл статусын қайта алды және анық көзге ие болып, жоғары деңгейдегі тамаша шығыс ағысын дамытты. 24 маусымда Карлос орталық қысымының ең жоғары көрсеткішіне және 185 км/сағ максималды тұрақты жел жылдамдығына жетті. Содан кейін дауыл суық суларға батысқа қарай жылжығанда әлсіреп, жоғары деңгейдегі серпіліске тап болды. Карлос 27 маусымда тарап кетті. Ұлттық дауылдар орталығы осы тропикалық циклоннан келген зиян туралы ешқандай хабарлама алмады.

Делорес даулымы

Делорес 7 маусымда Африкадан Атлантика мұхитына көшкен тропикалық толқыннан пайда болды. Бірақ ол 22 маусымда ғана ұйымдасып, Мексиканың оңтүстігіндегі ауа райы бұзылған аймақ ретінде анықталды. Жүйе бірден айналу белгілерін көрсетті және сол күні 4-Е тропикалық депрессия деп белгіленді. Оның орталығы Мексиканың Мансанильо қаласынан оңтүстік-оңтүстік-шығысқа қарай 829 шақырым жерде болды. Содан кейін депрессия дауыл күшіне жетіп, 24 маусымда Мексика жағалауынан 230 шақырым қашықтықта орналасқан Делорес деп аталды. 25 маусымда жағалауға жақындағанда ол жылдамдап дауылға айналды. Бірақ ол тез әлсіреп, 27 маусымда салқындаған суларға қарай жылжуы себепті тропикалық дауыл статусына төмендетілді. Оның терең конвекциясы біртіндеп азайды және жүйе қиылысқа ұшырағанда батыс-солтүстік-батысқа қарайғы қозғалысы кенеттен тоқтады. 28 маусымда Сокорро аралының жанында депрессияға дейін әлсіреп, 29 маусымда тарап кетті.

5 - Е тропикалық депрессиясы

Техуантепек шығанағының оңтүстігіндегі тропикалық бұзылыс 29 маусымда жақсы ұйымдастырылып, тропикалық депрессияға айналды. Депрессия құрлыққа жақындағанда күшею өте шектеулі болды. Сол күні Оахака штатының Салина-Круз қаласының жанында құрлыққа шықты. Батыс-солтүстік-батыс бағытта қозғала берген дауыл, нөсер жаңбырлардан кейін ішкі аймақтарда тарап кетті. 5E осы жылғы жалғыз қаза болды және ең көп зиян келтірді. 5E 118 үйді қиратты, 500 адамды жарақаттады және екі адамның жоғалуына себеп болды. Оңтүстік Мексикадағы депрессиямен бірге 24 сағат ішінде жауын-шашын мөлшері өте жоғары болды. Депрессия одан әрі күшейіп, келесі күні жақсы ұйымдасқандықтан Энрике тропикалық дауылына айналды. Энрике тұрақты түрде күшейді және 16 шілдеде Ұлттық дауыл орталығы жүйенің дауылдық қарқынға жететінін күтті. Күшейе беру арқылы, 17 шілдеде дауылдық статусына жетті. Бірақ бұл қысқа ғана уақытқа созылды, себебі оның көзі пайда болды. Сол күні дауылдың қарқындылығына қатысты белгісіздік болғандықтан, ол алдымен күткеннен ертерек дауыл болуы мүмкін. Жүйе бірнеше күн бойы солтүстік-батысқа қарай жылжып, әлсіз болғанымен, анық айналым орталығын сақтап қалды. 27 шілдеде Гавай аралдарының солтүстігінен өткеннен кейін Энрике қысқа уақытқа тропикалық дауыл статусына қайта көтеріліп, сағатына 50 миль (85 км/сағ) екінші деңгейдегі ең жоғары қарқындылығына жетті, содан кейін сағат тілі бойынша айналып өтті. Энрике Мидуэй аралына қарай бағыт алғанда, желдің күшеюі жүйені әлсіретіп, тағы да депрессияға дейін төмендетті. Фефа 5 тамызда Тынық мұхитының солтүстік-орталық бөлігіне кірді. Өткен кезде желдің күшеюі артып, Фефа 7 тамызда Гавай аралдарына жақындағанда әлсіреп, тропикалық дауылға айналды. Фефа Үлкен аралдан өтіп, сол күні тез әлсіреп, тропикалық депрессияға айналды. 9 тамызда Кауаидің солтүстік-батысында толыққандай тарап кетті. 2 тамызда Техуантепек шығанағының оңтүстігінде толқын байқалғанда ұйымдасу белгілері көрінді. Содан кейін 4 тамызда Акапулькодан оңтүстік-оңтүстік-шығысқа қарай 560 км жерде 8E тропикалық депрессиясы қалыптасты. Шығыс желдің әсеріне қарамастан, депрессия орталығы Мексика жағалауымен қатар солтүстік-батысқа қарай жылжығанда біртіндеп күшейді. Содан кейін сол күні тропикалық дауыл күшіне жетті. Ол кезде оның орталығы Акапульконың оңтүстік-оңтүстік-батысында орналасқан. 5 тамызда ең жоғары нүктесіне жетті, оның орталық қысымы 410 болды және максималды тұрақты желдер 260 км/сағ құрады. Гильермо ең күшті болғаннан кейін, конвекциядан айырыла бастағанда тропикалық дауыл статусына дейін әлсіреді. Кейіннен тропикалық депрессияға дейін әлсіреп, 10 тамызда тарап кетті.

Хильда тропикалық дауыл

Спутниковые снимки показали конвективную область с некоторой циклонической тенденцией, связанную с тропической волной над Африкой 22 июля. Конвекция постепенно ослабевала по мере перемещения системы на запад-юго-запад в Атлантический океан. 31 июля волна прошла к югу от Тринидада, где была зафиксирована смена ветра нижнего уровня. В течение следующих двух дней эта система прошла над Венесуэлой и Колумбией. Затем она перешла в Тихий океан. Лишь 6 августа, находясь к югу от Гватемалы, конвекция начала организовываться. После этого 8 августа волна усилилась до тропической депрессии примерно в 370 км (230 миль) к югу-юго-западу от Акапулько. Система продолжала усиливаться и 9 августа стала тропическим штормом «Хильда». Шторм достиг пиковой интенсивности 11 августа с расчетной максимальной скоростью ветра и давлением. Тропический шторм двигался в общем запад-северо-западном направлении в течение следующих нескольких дней, а затем 13 августа повернул на север, находясь под влиянием верхнего желоба. Позднее в тот же день сообщалось о ветре тропической штормовой силы на острове Гуадалупе, когда центр «Хильды» находился примерно от острова. «Хильда» постепенно ослабевала над прохладными водами, но сохраняла довольно большую циркуляцию. Это замедлило ее рассеивание. Тропическая депрессия «Хильда» рассеялась 14 августа. Ее большая остаточная циркуляция продолжала двигаться на север и в конечном итоге прошла над Калифорнией.

Тен-Е тропикалық депрессиясы

Мансанильйоның оңтүстік-батысындағы тропикалық бұзылыс, Колима 12 қыркүйекте тропикалық депрессияға айналды, себебі оның конвекциясы жаңадан пайда болған айналым орталығының маңында тұрақты болды. Дамуға жағдайлар қолайлы болмады, себебі бір ойыс салдарынан қатты желдің жылдамдығы өзгеріп тұрды. Депрессия солтүстікке қарай бағыт алып, 13 қыркүйекте Калифорния шығанағының оңтүстігінде әлсіреп тарады. "Десятый E" тропикалық депрессиясы Мексиканың бірнеше аймақтарына нөсер жаңбыр әкелді. Қайтыс болғандар немесе зиян келгендер туралы хабарламалар түспеді. "Игнасио" тропикалық дауыл Мексиканың үлкен ауманында қатты жаңбыр жаудырды. Ең көп жауын-шашын Сан-Антониода тіркелді. Герреро штатында су тасқынынан 10 адам қаза тапты. Дауылдың қалдықтары Чиуауа штатында бірнеше бөгеттердің бұзылуына себеп болды, нәтижесінде 10 000 адам үйсіз қалды және тағы 13 адам көз жұмды. Барлығы 40 адам жарақат алды. Депрессия күшейе берді және 21 қыркүйекте тропикалық дауылға айналды. Содан кейін тропикалық дауыл солтүстік-батысқа қарай бағытталды. Дамуы, әсіресе 22 қыркүйектен кейін, белдік типті көздің қалыптасуымен байланысты, қарқынды болды. Келесі күні даму қарқыны артып, 23 қыркүйектің түстен кейін максималды тұрақты жел жылдамдығына жетті. "Химена" үш күн бойы күшті дауыл ретінде сақталды, 26 қыркүйекке дейін батысқа қарай жылжыды, содан кейін батыс-солтүстік-батысқа бұрылды. 27 қыркүйекте "Химена" әлсіреуге басталды. 29 қыркүйекте солтүстік-батыста пайда болған үлкен тропосфералық ойысқа жауап ретінде солтүстік-батысқа қарай қозғалыс басталды. Ол әлсіреуін жалғастырды және 30 қыркүйекте тропикалық дауылдың қарқындылығына қайта қол жеткізді, бірақ кейін депрессия деңгейіне төмендеді. 2 қазан күні "Химена" тропикалық циклон ретінде тарады.

Кевин дауылы

Кевин 11 қыркүйекте Африканың солтүстік-батыс жағалауынан шыққан, батысқа қарай жылжыған тропикалық толқыннан пайда болды. 21 қыркүйекте толқын Тынық мұхиты бассейніне өтіп, даму белгілері байқалмады. 24 қыркүйектің алғашқы сағаттарында бұлттылық пен конвекция жақсы ұйымдасты, келесі күні Тропикалық депрессия Thirteen E-ге айналды, ол Акапулькодан оңтүстік-шығысқа қарай 652 км қашықтықта орналасқан. Содан кейін депрессия батысқа қарай жылжыды. Жапсырмалардың құрылымы айқындала бастады және сол күні депрессия Тропикалық дауыл Кевинге дейін күшейді, оның орталығы Акапулькодан оңтүстік-оңтүстік-шығысқа қарай 509 км қашықтықта болды. Келесі 24 сағатта конвективті белдеулер күшейді және 26 қыркүйекте Кевин Акапулькодан оңтүстік-оңтүстік-батысқа қарай 370 км қашықтықта орналасқан дауылға дейін күшейді. Кевиннің күші артып, 27 және 28 қыркүйекте арасында көзі уақыт-уақыт пайда болды. Дегенмен, жүйедегі спутниктік суреттерде жақсы көрінетін көз қайта пайда болды және Кевин 7 қазанда максималды жел жылдамдығы және ең төменгі қысымы бар 3-санаттағы дауылға дейін күшейді. Бірақ бұл ұзаққа созылмады, 8 қазанда дауыл қайтадан әлсіреуге басталды, ал 9 қазанда Орталық Тынық мұхиты бассейніне 1-санаттағы дауыл ретінде кірді. Осыдан кейін сол күні дауыл күшінен төмендеп, 11 қазанда депрессияға дейін түсірілді. Сол күні тропикалық циклон тарап кетті. Қалған айналым біраз уақыт бойы солтүстікке қарай жылжып, 14 қазанның соңында толығымен жойылды. Тропикалық депрессия солтүстік-батысқа қарай жылжып, күшейді және 12 сағат ішінде Линда тропикалық дауылына айналды. Линда солтүстікке қарай жылжығанда 5 қазанда дауылға дейін күшейді. Содан кейін дауыл сол күні ең жоғары қарқынына және ең төменгі орталық қысымына жетті. Кевиннің ізімен еріп, суық суға кірген Линда әлсіреуге басталды. Линда батыс-солтүстікке бұрылып, Сокорро аралынан 7 қазанда тұрақты желмен өтті. Сол күні Линда тропикалық дауылға дейін әлсіреді. 9 қазанда Линда Кевиннің жолын ұстанғанда, циклон әлсіреуін жалғастырды және терең конвекция уақыт-уақыт пайда болғанымен, депрессияға дейін төмендетілді. Ақырында, 14 қазанның таңында Линда тарап кетті. Линдадан зардап шеккендер немесе зақым келгендер туралы хабарламалар жоқ. 8 қазанда Марти Мексика үкіметін Мансанильодан Акапулькоға дейін тропикалық дауыл туралы ескерту жариялауға итермеледі. 9 қазанда Марти алысқа жылжығаннан кейін ескерту алынып тасталды. Бұл тропикалық циклоннан зардап шеккендер мен зақым келгендер жоқ.

Маусымдық әсерлер

Бұл 1991 жылғы Тынық мұхиты маусымында пайда болған барлық тропикалық дауылдардың тізімі. Онда олардың атауы, мерзімі, ең жоғары санатталуы мен қарқындылығы, әсер еткен аймақтар, келтірген зиян және қаза болғандардың саны көрсетілген. Қашандағы қазалар қосымша және тікелей емес (мысалы, жол апаты тікелей емес қазаға жатады), бірақ бәрібір сол дауылмен байланысты. Зиян мен қазалар дауыл экстратропикалық, толқын немесе төмен қысым аймағында болған кездегі жалпы соманы қамтиды, ал барлық зиян сомасы 1991 жылғы АҚШ долларымен есептелген.