Кіріспе

Неміс ботанигі және ауыл шаруашылығы маманы Карл Николаус Фраас (8 қыркүйек 1810 – 9 қараша 1875), неміс ботанигі және ауыл шаруашылығы маманы, Бамберг қаласына жақын Раттельсдорфта дүниеге келген. Бамберг гимназиясында алғашқы білімін алғаннан кейін, 1830 жылы Мюнхен университетіне түсіп, 1834 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Ботаниканы зерттеуге көп көңіл бөлген ол 1835 жылы Афинаға сарай бағының инспекторы болып барды, ал 1836 жылдың сәуір айында Афина ұлттық университетінде ботаника профессоры болды. 1842-1843 жылдары Грек революциясының салдарынан барлық шетелдік профессорлар Афина ұлттық университетінен қуылғандықтан Германияға оралды. Германияның Шлейсхайм қаласындағы орталық ауыл шаруашылығы мектебінде мұғалім болып жұмыс істеді. 1847 жылы Мюнхенде ауыл шаруашылығы профессоры, ал 1851 жылы орталық ветеринариялық колледжінің директоры болып тағайындалды. Ол көп жыл бойы Баварияның ауыл шаруашылығы қоғамының хатшысы болды, бірақ 1861 жылы осы қызметтен бас тартты. Мюнхенге жақын Нойфрейманн имениесінде қайтыс болды.

Тарих

Ол 1810 жылы 8 қыркүйекте Германияның Ретельсдорф қаласында дүниеге келген. Ол Мюнхен университетінде медицина және ботаника мамандықтарын оқыды, 1834 жылы докторлық дәрежесін алды. Оның диссертациясы "De Smilaceis brasiliensibus" деп аталды және оған неміс мектептері үшін оқытушылық біліктілік туралы сертификат берілді. Ол Карл Фридрих Филипп фон Марциус пен Жозеф Герхард Цукаринидің көмекшісі болды. Ол Грекияға 1835 жылы келіп, Афины ботаникалық бағында Орман шаруашылығы мектебінің директоры болып тағайындалды. Сол жылдың 16 сәуірінде Ксавер Ландерермен және Кириакос Домнадоспен бірге Физиографиялық қоғамды құрды. 1837 жылы Афины Ұлттық университетінде ботаника профессоры болып тағайындалды. 1838 жылы Грекияның королевасы Амалияның күйеуі Адельхид Войтқа үйленді және олар тоғыз бала сүйді. 1843 жылдың қыркүйек айында халық жаңа елді басқаруға таңдалған шетелдік монархқа наразы болды. Олар 1843 жылдың 3 қыркүйегінде болған төңкеріс деп аталатын көтеріліске шықты. Халыққа конституциялық монархия берілді. Өкінішке орай, барлық шетелдік профессорлар Афины Ұлттық университетінен грек профессорларының пайдасына қуылды. Фраас, Ксавер Ландерер, Фридрих Зентнер, Чарльз Лоран, Кристиан Хансен, Константинос Негрис және Теофил Хансеннің барлығы қуылды. Фраас Германияға оралды. Ксавер Ландерер оның орнына ботаника профессоры болды. Бір жыл ішінде шетелдік оқытушылардың көпшілігі қайтадан жұмысқа қабылданды. Фраас Фрайсингтің Корольдік ауыл шаруашылығы және коммерциялық мектебінде және Германияның Шлезейм ботаника мектебінде профессор болды. Ол жерде тыңайтқыштармен бірнеше тәжірибелер жүргізді. Осы кезеңде ол "Synopsis plantarum florae classicae" атты еңбегін жазды, онда грек тіліндегі өсімдіктердің латынша атауларын сәйкестендірді. 1847 жылы Мюнхен университетінде ауыл шаруашылығы профессоры, ал 1851 жылы орталық ветеринариялық мектеп директоры болып тағайындалды. Сол жердегі тәжірибелері оны топырақ ерітіндісін алу және талдау үшін қолданылатын лизиметрді ойлап табуға жеткізді. Ол Баварияның ауыл шаруашылығы қоғамының хатшысы болды және 1861 жылы қызметінен кетті. Бавария агрономы қауымдастығының орталық тәжірибелік кеңсесінің кураторы болды және Баварияда тыңайтқыш өндірісін бастауға және ауыл шаруашылығы қауымдастықтарын құруға үлкен үлес қосты. Ол 10 қарашада [4] 1875 жылы Мюнхеннің Нойфрейман қаласында қайтыс болды.

Карл Маркстың Фраасқа сілтемесі

Карл Маркс Фраастың еңбегіне қызығушылық танытып, 1868 жылғы 25 наурызда Энгельске жазған хатында Фраастың 1847 жылғы «Климат және өсімдіктер әлемі ғасырлар бойы, екеуінің де тарихы» атты еңбегін «әсіресе климат пен флораның тарихи кезеңде өзгергенін дәлелдейтін өте қызықты» деп бағалады. Маркс Фраасты «Дарвинге дейінгі дарвинист» деп атайды және былай дейді: «Бұл адам бір жағынан терең білімді филолог (оның грек тілінде жазылған кітаптары бар), екінші жағынан – химик, ауыл шаруашылығы сарапшысы және т.б. Барлық қорытынды мынада: алғашқы және саналы бақылаусыз дамыған егіс (әрине, бұржуа ретінде ол осы тұжырымға жете алмайды) өзінен кейін шөлдерді қалдырады, мысалы, Персия, Месопотамия, Грекия. Міне, тағы да бір беймәлім социалистік бейімділік! Фраасқа жасалған осы сілтемелер Маркстің экологиялық идеяларын зерттеушілер үшін маңызды».