2005 жылғы "Деннис" дауыл: Кариб теңізі мен Мексика шығанағындағы күшті дауыл. Кубаға екі рет соғып, Флоридаға әсер етті. Құбылыс туралы толық ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2005 жылы Атлантика мұхитындағы 4-санатты дауыл, 2005 жылғы дауыл
Category 4 Atlantic hurricane in 2005
the 2005 hurricane
"Деннис" дауылы 2005 жылғы Атлантика мұхитындағы рекордтық дауыл маусымында Кариб теңізі мен Мексика шығанағында ерте пайда болған күшті дауыл болды. "Деннис" маусымның төртінші аталған дауылы, екінші дауыл және бірінші күшті дауыл еді. Шілдеде пайда болған бұл дауыл сол кезде тамыз айына дейін пайда болған ең күшті Атлантика дауылы болды, бірақ алты күннен кейін "Эмили" дауылы одан басып өтті. Сонымен қатар, ол 1960 жылғы Техас штатындағы тропикалық дауылдан кейін Кентукки штатындағы екінші ылғалды тропикалық циклонға айналды. "Деннис" Кубаға Саффир-Симпсон шкаласы бойынша 4-санатты дауыл ретінде екі рет және АҚШ-тың Флорида Панахына 3-санатты дауыл ретінде соқты, бұл шарасы қатты зардап шеккен "Иван" дауылынан кейін бір жыл ішінде болды. "Деннис" барлығы 88 адамның өмірін қиды және 3,98 миллиард доллар (2005 жылғы АҚШ доллары) көлемінде материалдық залал келтірді, оның 2,5 миллиард доллары (2005 жылғы АҚШ доллары) АҚШ-та тіркелді.
Hurricane Dennis was an early forming major hurricane in the Caribbean and Gulf of Mexico during the record breaking 2005 Atlantic hurricane season. Dennis was the fourth named storm, second hurricane, and first major hurricane of the season. Forming in July, the hurricane became the strongest Atlantic hurricane ever to form before August at the time, a title it held for only six days before being surpassed by Hurricane Emily. It also became the second wettest tropical cyclone in the state of Kentucky only behind the 1960 Texas tropical storm. Dennis made landfall in Cuba twice as a Category 4 hurricane on the Saffir–Simpson scale and made landfall on the United States' Florida Panhandle as a Category 3 storm, coming less than a year after the devastating Hurricane Ivan. Dennis killed 88 people in total and was responsible for $3.98 billion (2005 USD) in damages, of which $2.5 billion (2005 USD) occurred in the United States.
Метеорологиялық тарих
2005 жылғы 26 маусымда Ұлттық дауылдар орталығы Дэннис дауылына айналған тропикалық толқынның Африка құрлығының ішкі аймағында пайда болғанын анықтады. Кейіннен 29 маусымда ол Атлант мұхитының үстінен шығып, батысқа қарай жылдам қозғалды. Бірақ, толқын қолайлы жағдайға тап болып, 4 шілдеде Уиндуард аралдарына жақындағанда тропикалық депрессияға дейін күшейді. Батысқа қарай солтүстік-батысқа бұрылып, 5 шілдеде тропикалық дауылға, ал келесі күні – дауылға айналды. Содан кейін дауыл Ямайка арнасынан өтіп, Ямайка мен Гаитиде өлімге әкеп соққан су тасқынына себеп болды. Алайда, 9 шілдеде Мексика шығанағында пайда болғаннан кейін Дэннис тез арада қолайлы жағдайларда қайта құрылды. 10 шілдеде Флоридаға жақындағанда дауыл үшінші рет 4-санатқа жетті, оның ең төменгі барометрлік қысымы 930 мбар (гПа) құрады. Флориданың Панама жарты аралына жақындағанда дауыл әлсіреп, 10 шілдеде Санта-Роза аралына 3-санаттағы дауыл ретінде соқты. Циклон құрлыққа қарай жылжыған сайын әлсіреуі жалғасты және дауыл тропикалық дауыл статусын жоғалтты. Бірақ Дэннистің қалдық айналымы Миссисипи және Огайо өзендерінің аңғарларынан өтіп, 18 шілдеде Онтариода толыққандай тарап кетті. Кубада 600 000-нан астам тұрғын Дэнниске дайындалу үшін үкіметтік баспаналарға немесе басқа жерлерге көшірілді. Барлық мектептер жабылып, елдегі көптеген рейстер тоқтатылды немесе күшін жойды. Кейман аралдарындағы Қызыл Крест ұйымы 7 шілдеде баспаналар ашып, 120 еріктіні күшінде ұстады. Дэннистің өту кезеңінде мектептер мен мемлекеттік кеңселер жабылды.
The tropical wave that became Dennis was identified by the National Hurricane Center on June 26, 2005, well inland over Africa. It later emerged over the Atlantic Ocean on June 29 and moved quickly to the west. though the wave found more favorable conditions and intensified into a tropical depression on July 4 while nearing the Windward Islands. Turning west northwest, the system achieved tropical storm status on July 5 and hurricane status the following day. The hurricane subsequently traversed the Jamaica Channel, bringing deadly floods to both Jamaica and Haiti. however, once Dennis emerged over the Gulf of Mexico on July 9, it quickly reorganized in favorable conditions. The hurricane reached Category 4 strength for the third time on July 10 as it approached Florida, attaining its lowest barometric pressure of 930 mbar (hPa; ). Weakening ensued as the hurricane approached the Florida Panhandle, the storm ultimately making landfall over Santa Rosa Island on July 10 as a Category 3. Weakening continued as the cyclone moved further inland, and the storm quickly lost tropical cyclone status. Dennis' remnant circulation remained, however, traversing the Mississippi River Valley and Ohio River Valley before finally dissipating over Ontario on July 18. In Cuba more than 600,000 residents were moved from their homes to government shelters or other locations in anticipation of Dennis. All schools were closed, and most flights in the country were suspended or cancelled. The Cayman Islands chapter of the Red Cross opened shelters on July 7 and placed 120 volunteers on standby. Schools and government offices closed for the duration of Dennis's passage.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та Флорида, Алабама, Миссисипи және Луизиана штаттарының губернаторлары өз штаттарында төтенше жағдай жариялады. 2005 жылдың 9 шілдесінде сағат 6-да CDT (2300 UTC) 65-ші мемлекетаралық тас жолының Мобилден Монтгомериге дейінгі барлық оңтүстік бағытты жолақтары жабылды. Қозғалыс қайта бағытталды, эвакуацияға мүмкіндік беру үшін барлық төрт жолақ солтүстікке бұрылды. Миссисипиде Джексон, Хэнкок және Харрисон округтерінің бір бөліктері үшін, сондай-ақ Флориданың Эскамбия округінен Бей округіне дейінгі жағалау аймақтары үшін де ұқсас бұйрықтар шығарылды. Флоридада 8 шілдеге дейін Ки-Вест аралдарындағы шамамен 50 000 турист эвакуациялауға мәжбүр болды. Тампадағы МакДилл әуе базасы ұшақтарын Канзас штатының Уичита қаласына жақын орналасқан Макконнелл әуе базасына эвакуациялады. Деннис дауілінен бұрынғы күндері Флорида штатының 700 000 адамы эвакуацияланды, оның 100 000-ы Эскамбия округінде болды. Ірі эвакуация салдарынан 200-ден астам жүк көлігі шамамен 1,8 миллион галлон бензин жеткізді. Қызыл Крест сондай-ақ күн сайын 30 000 ыстық тамақ беруге қабілетті 60 жылжымалы асхананы Хаттисбург және Джексон қалаларындағы жиын орындарына жеткізді. Ұлттық гвардия жұмылдырылды және әрқайсысы шағын далалық госпиталь құра алатын төрт жедел медициналық бригада дайындыққа келтірілді. Сонымен қатар, Эглин әуе күштері базасында шамамен 20 000 әскери қызметкер эвакуацияланды, ал Хёрлберт әуе базасында, Әуе күштерінің 16-шы арнайы операциялар қанатының орналасқан жерінде, 15 000-ға жуық әуешіл және олардың отбасылары міндетті түрде эвакуацияланды.
In the United States, the governors of Florida, Alabama, Mississippi and Louisiana all declared states of emergency in their states. At 6 am CDT (2300 UTC) on July 9, 2005, all southbound lanes on Interstate 65 from Mobile to Montgomery, Alabama, were closed. Traffic was redirected, making all four lanes northbound to allow evacuations. Similar orders were issued in Mississippi for parts of Jackson, Hancock, and Harrison counties; and for coastal areas in the Florida Panhandle stretching from Escambia County to Bay County. In Florida, about 50,000 tourists in the Keys were forced to evacuate by July 8. The MacDill Air Force Base in Tampa evacuated its aircraft to McConnell Air Force Base near Wichita, Kansas. 700,000 people in the Florida panhandle were evacuated in the days prior to Dennis, 100,000 of them in Escambia County alone. As a result of the large evacuations, more than 200 truckloads provided about 1.8 million gallons of gasoline. The Red Cross also moved 60 mobile canteens capable of serving 30,000 hot meals each a day to the staging points of Hattiesburg and Jackson. National guardsmen were mobilized, and four emergency medical teams, each capable of setting up a small field hospital, were on standby. Also, at Eglin Air Force Base, about 20,000 military personnel were evacuated, and at Hurlburt Field, home to Air Force's 16th Special Operations Wing, a mandatory evacuation was ordered for all 15,000 airmen and their families.
Әсері
+ «Денис» дауылдың елдерге тигізген әсері Ел Өлім саны Зардап (АҚШ доллары) Сілтеме Гаити 56 Ямайка 1 > Куба 16 Барлығы 88 Әртүрлі дереккөздердің болуына байланысты, жалпы сомалар сәйкес келмеуі мүмкін.
+ Effects of Hurricane Dennis by country Country Deaths Damage (USD)Ref. Haiti 56 Jamaica 1 > Cuba 16 Total 88 Because of differing sources, totals may not match.
Кариб теңізі
Денистің сыртқы аймақтарынан жауған қатты жаңбыр Гаитиде кең ауқымды су тасқыны мен көшкіндерді тудырды. Нәтижесінде ағып келген сулар кем дегенде 56 адамның өмірін қиып, 36 адам жарақат алып, 24 адам жоғалып кетті. 929 үй толығымен қиратылды, ал тағы 3058 үй зақымданды, нәтижесінде 1500 отбасы үйсіз қалды. Куба үкіметінің хабарлауынша, 120 000 үй зақымданды, оның ішінде 15 000 үйі қирады. Цитрус және көкөніс салалары да қирады, себебі Кубаның негізгі ауыл шаруашылығы аймақтары ең көп зардап шекті. Дегенмен, Фидель Кастро дауылдан кейін АҚШ-тың көмегінен бас тартты, Кубаға қатысты АҚШ-тың қолданыстағы сауда эмбаргосына наразылық білдіре отырып, "Егер олар 1 миллиард доллар ұсынса да, біз қабылдамаймыз" деді. Кубалық метеорологтардан алынған мәліметтерге сәйкес, Сиенфуэгостағы желдің күші шамадан асып кетті, қуат желілерінің 85%-ы бұзылды және байланыс инфрақұрылымына ауқымды зақым келтірілді. Денис өткен жылғы "Чарли" даулынан гөрі қирату күші зор болды және 1963 жылғы "Флора" дауылынан бері Кубаға соққан ең күшті дауыл деп есептелді.
Heavy rain from the outer bands of Dennis produced widespread flooding and landslides in Haiti. The resulting torrents killed at least 56 people, injured 36 others, and left 24 more missing. Extensive property damage was incurred with 929 homes destroyed and another 3,058 damaged, leaving 1,500 families homeless. According to reports from the Cuban government, 120,000 homes were damaged, 15,000 of which were destroyed. The citrus and vegetable industries were also devastated as Cuba's primary agricultural regions were the hardest hit. Nonetheless, Fidel Castro publicly refused US aid after the storm in protest of the ongoing US trade embargo against Cuba, stating that, "If they offered $1 billion we would say no." Relayed reports from Cuban meteorologists stated that a gust up to was detected at Cienfuegos, 85% of the power lines were down, and extensive damage to the communications infrastructure had occurred. Dennis was more destructive than the previous year's Hurricane Charley and was widely regarded as the worst hurricane to strike Cuba since Hurricane Flora in the 1963 season.
Америка Құрама Штаттары
Құрама Штаттарда зақым бастапқыда күтілгендей жоғары болмады, негізінен Дэннис тығыз болғандықтан және алдын ала болжағаннан тез қозғалғандықтан. Дэннис 10 ай бұрын Иван дауылдың құрлыққа шыққан жерінен шамамен 30 миль (48 км) шығысқа қарай соқты. Бірақ Дэннис Иван сияқты көп зақым келтірмеді, себебі оның көлемі кішкентай, жылдам қозғалды және аймақ өткен жылдан бері толыққанды қалпына келтірілмеген еді. Дэннис құрлыққа тигенде Иваннан жылдам қозғалды, ал оның ортасынан дауылдық желдер тек 40 миль (64 км) қашықтықта соқты, Иванның 105 мильдік радиусына (170 км) қарағанда. Дауылдың ең қызу шағында Дэннис Апалачи шығанағында 3 метрге дейін, ал Флорида Панхендл аймағында 2 метрге дейін дауыл толқынын тудырды және төрт оңтүстік штаттағы 680 000 абонентті электр қуатысыз қалдырды. Оңтүстік Флоридада зақым көбінесе орташа жел соғумен шектелді; Майами-Дейд округіндегі желдің күшті соғуынан Флорида Киіне баратын және қайтатын жалғыз жол – АҚШ 1-ші тас жолындағы бірнеше светофорлар істен шықты. Форт-Лодердейлде бір адам электр сымына басқанда тоқ соғып қайтыс болды. Зақым көбінесе шағын болды және Орталық Флоридадағы сыртқы жаңбырлы аймақтармен және торнадолармен шектелді. Тампа шығанағы аймағында бірнеше торнадо жерге түскені хабарланды, олар ағаштар мен электр сымдарын құлатып, аз ғана зақым келтірді. Ең көп зақым Флорида Панхендл аймағында тіркелді. Наварра жағажайында тұрақты желдің жылдамдығы болды, ал ең жоғарғы соққысы болса, Пенсакола әуежайындағы мұнара тұрақты желдің жылдамдығын және ең жоғарғы соққысын тіркеді. Көптеген құрылыстарға айтарлықтай зақым келтірілмеді; алайда, сақтандыру компаниялары Дэннистің сақтандырылған зияны 3–5 миллиард долларға жететінін, ал жалпы зиян шамамен 6–10 миллиард долларға (сақтандырылған зиянның жалпы зиянның шамамен жартысына тең екені ескеріледі) бағалады. Бірақ NHC АҚШ-тағы жалпы зиянды 2,5 миллиард долларға, ал сақтандырылған зиянды 1,115 миллиард долларға бағалады. Барлығы, дауыл кезінде Алабама штатында 280 000 адам электр қуатынан айырылды. Өлім болған жоқ, бірақ Дэннис үш адамды жарақаттады, көбінесе құрылыс зардап шегуінен. Мақта егісіне де ауыр зақым келді. Миссисипиде зақым күтілгендей ауыр болған жоқ. Дэннис штатта соққан кезде, қалыпты деңгейден жоғары дауыл толқыны тіркелді. Дэннис АҚШ-та кем дегенде 10 торнадоға себеп болды, бірақ олардың тек біреуі Фудзита шкаласы бойынша F1 мәртебесіне жетті. АҚШ-та дауылға байланысты 15 адам қаза тапты (14-і Флоридада), оның ішінде Уолтон округінде бір адам, Бровард округінде үш адам және Джорджия штатының Декатур қаласында бір адам қайтыс болды. Мексика шығанағында дауыл Thunder Horse PDQ мұнай платформасын, BP компаниясына тиесілі, Нью-Орлеаннан оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 386 шақырым жерде орналасқан, қатты қисайтып жіберді.
In the United States, damage was not as high as originally expected, mainly because Dennis was more compact and moved more quickly than initially forecast. Dennis made landfall approximately 30 mile (48 km) to the east of where Hurricane Ivan had made landfall 10 months before, but did not cause as much damage as Ivan, due to its compact size, quicker path, and because the area was not fully rebuilt from the prior year. Dennis moved about faster than Ivan at landfall, and had hurricane force winds that only extended 40 mile (64 km) from its center, compared to Ivan's 105 mile radius (170 km). During the height of the storm, Dennis produced storm surges as high as 9 feet (3 m) in the Apalachee Bay region, and as high as 7 feet (2 m) on the Florida Panhandle, and left 680,000 customers without electricity in four southern states. In southern Florida, damage was mostly limited to moderate wind gusts; in Miami Dade County, gusty winds knocked out several traffic lights along U. S. 1, the only route to and from the Florida Keys. A man died in Fort Lauderdale when he stepped on a downed electrical wire and was electrocuted. Damage was mostly minor and limited to outer rainbands and tornadoes in Central Florida. In the Tampa Bay area, several tornadoes were reported to have touched down causing minor damage such as downed trees and power lines. The most severe damage occurred on the Florida Panhandle. At Navarre Beach, sustained winds of were reported with a peak gust of , while a tower at the Pensacola Airport reported sustained winds of and a peak gust of No significant damage was reported to most structures; however, insurers initially estimated that Dennis caused $3–$5 billion in insured damage, or approximately $6–$10 billion total (insured damage estimates are generally held to be approximately one half of total damages). However, the NHC reported total damage in the United States as only $2.5 billion with $1.115 billion of insured damage. In total, 280,000 people in Alabama experienced power outages during the storm. No deaths occurred, although Dennis caused three injuries mostly due to structural damage. There was also severe damage to cotton crops. In Mississippi, damage was not as severe as previously anticipated. As Dennis impacted the state, a storm tide of above normal was reported. Dennis caused at least 10 tornadoes in the U. S., although only one of them reached F1 status on the Fujita scale. In the United States, 15 storm related deaths (14 in Florida) were reported, including one in Walton County, three in Broward County, and one in Decatur, Georgia. In the Gulf of Mexico, the storm caused Thunder Horse PDQ, a BP oil rig about 240 mile (386 km) southeast of New Orleans, Louisiana, to severely list.
Зейнеткерлік
Кариб теңізі мен АҚШ-тағы дауылдың салдарынан келген ауыр зардаптар мен көптеген қаза болғандықтан, Дүниежүзілік метеорологиялық ұйым 2006 жылдың көктемінде "Денис" атауын қолданудан алып тастады, және ол ешқашан Атлант мұхитындағы дауылдар үшін қайта қолданылмауы тиіс. 2011 жылғы дауыл маусымында оның орнына "Дон" атауы қойылды.
Because of the significant damage and death toll caused by the hurricane in the Caribbean and United States, the name Dennis was retired by the World Meteorological Organization in the spring of 2006, and will never again be used for an Atlantic hurricane. It was replaced with Don for the 2011 hurricane season.