Кіріспе

Американдық геолог

Кирк Брайан (22 шілде 1888 жылы Альбукеркиде, Нью-Мексико территориясы – 22 тамыз 1950 жылы Кодиде, Вайоминг штаты) – 1925 жылдан 1950 жылы қайтыс болғанға дейін Гарвард университетінің профессоры болған американдық геолог. Р. В. Д. Брайанның (Полярис экспедициясындағы Холлдың астрономы) ұлы, Брайан Нью-Мексико университетінде бакалавр дәрежесін алып, кейін Йель университетінен Ph.D. ғылыми дәрежесін алды. Геоморфолог ретінде ол негізінен құрғақ аймақтарда жұмыс істеді және сол аймақтардағы құрлықтардың қалыптасуына ықпал еткен күштерді түсіндірудегі алғашқылардың бірі болды. Оның студенттерінің бірі Луна Леопольдтың айтуынша, Брайан ұстаз ретінде зор ықпалға ие болған. 2004 жылы Леопольд былай деп жазды: "Оның студенттері аллювиалды хронология, перигляциалды және мұздық геология, желдің әсері, ландшафттың дамуына топырақ пен өсімдіктердің әсері және археология сияқты салаларда маңызды жетістіктерге қол жеткізді. Оның ықпалын Ұлттық ғылым медалімен марапатталған төрт геологтың үшеуінің Кёрк Брайанның шәкірттері болғаны көрсетеді." Америка геологиялық қоғамының Кирк Брайан сыйлығы оның құрметіне аталған. Бұл сыйлық жыл сайын геоморфология немесе төртіншілік геология ғылымын дамытуға үлкен үлес қосқан ерекше жарияланым үшін беріледі, осы екі сала да Брайанның мамандану салалары болған.

Жарияланымдар

Брайан көптеген еңбектердің авторы болған. Оның ғылыми еңбектерінің ішінара тізімі:
1925 ж. Құрғақ Оңтүстік-Батыстағы арналарды қазу (арройо кесу) мерзімі. Science 62(1607): 338–344. 1927 ж. Нью-Мексико штатының Сокорро округіндегі Рио-Саладо арнасының эрозиясы. АҚШ Геологиялық қызметінің бюллетені 79: 15–19. 1928 ж. Нью-Мексикодағы Рио-Гранде өзенінің саласы – Рио-Пуэрко арнасындағы өзгерістер туралы тарихи мәліметтер. Geology журналы 36(3): 265–282. 1928 ж. Жер асты сулары деңгейінің өзгеруіне байланысты өсімдіктер қауымдастықтарының өзгеруі. Ecology 9(4): 474–478. 1929 ж. Су тасқынынан пайда болатын егіншілік. Geographical Review 19:444–456. 1929 ж. Фолсом мәдениеті және оның жасы. Америка геологиялық қоғамының бюллетені 40:128–129. 1938 ж. Нью-Мексикодағы америкалықтардан бұрынғы тас карьерлері және құралдары. Science (жаңа серия) 87(229): 343–346. 1941 ж. Америкадағы адамның геологиялық тұрғыдан көнелігі. Science 93(2422): 505–514. К. Брайан және С. С. Альбриттон. 1943 ж. Климат өзгерісінің куәсі ретінде топырақ құбылыстары. American Journal of Science 241: 469–490. 1950 ж. Геоморфологияның географиялық ғылымдардағы орны. Америка географтары қауымдастығының жылнамасы, 40 том, 3 нөмір (1950 ж. қыркүйек), 196–208 беттер.