Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Архитектура феноменологиясы – архитектура ғылымында феноменологияның философиялық түсініктерін түсіну және іске асыруға бағытталған дискурсивті және реалистік талпыныс. Архитектураның феноменологиясы – феноменология әдістерін пайдалана отырып, архитектураны философиялық тұрғыдан зерттеу. Архитектуралық феноменология адам тәжірибесіне, алдыңғы тарихына, ниетіне және тарихи зерделеуге, интерпретацияға, сондай-ақ поэтикалық және этикалық мәселелерге баса назар аударады, соғыстан кейінгі модернизмнің тарихқа қарсылығынан және постмодернизмнің имитациясынан өзгеше. Феноменологияның өзі сияқты, архитектуралық феноменология нақты бір эстетикалық бағыт немесе қозғалыс емес, ойлау және жасауға қатысты көзқарас ретінде жақсырақ түсініледі. Архитектуралық ортада феноменологияға қызығушылық 1950 жылдары басталып, 1970 және 1980 жылдардың соңында кең аудиторияға тарады және қазірге дейін жалғасуда.
Philosophical study of architecture
Architectural phenomenology is the discursive and realist attempt to understand and embody the philosophical insights of phenomenology within the discipline of architecture. The phenomenology of architecture is the philosophical study of architecture employing the methods of phenomenology. Architectural phenomenology emphasizes human experience, background, intention and historical reflection, interpretation, and poetic and ethical considerations in contrast to the anti historicism of postwar modernism and the pastiche of postmodernism. Much like phenomenology itself, architectural phenomenology is better understood as an orientation toward thinking and making rather than a specific aesthetic or movement. Interest in phenomenology within architectural circles began in the 1950s, reached a wide audience in the late 1970s and 1980s, and continues today.
Шығу тегі
Эдмунд Гуссерл 20 ғасырдың басында тәжірибені түсінуге философиялық көзқарас ретінде феноменологияны қалыптастырғаны үшін танымал. Феноменологияның пайда болуы модернизм деп аталатын кең ауқымды өзгерістер кезеңімен бірге болды. Осы кезеңде Батыс қоғамы қарқынды технологиялық дамулар мен әлеуметтік өзгерістерді бастан өткерді. Сонымен қатар, сәулет теориясы мен практикасы осы өзгерістерге бейімделгенде, қазіргі заманғы сәулет пайда болды. Дәстүрді, жүйелендіруді және стандарттауды жобаумен сипатталатын модернизм аясында, феноменология да, қазіргі заманғы сәулет те адамдардың қоршаған ортаны қалай сезінуіне баса назар аударды. Феноменология адамдардың заттар мен кеңістіктерді қалай тануына қатысты болса, қазіргі заманғы сәулет сол кездегі модернистік рухта адам тәжірибесіне жауап беретін орындарды қалай құрумен айналысты.
Edmund Husserl is credited with founding Phenomenology, as a philosophical approach to understanding experience, in the early 20th Century. The emergence of Phenomenology occurred during a period of extensive transformation referred to as Modernism. During this time, Western society was experiencing rapid technological advances and social change. Concurrently, as the theory and practice of architecture adapted to these changes, Modern architecture emerged. Consistent within the broad context of Modernism which was characterized by the rejection of tradition, systemization, and standardization; both phenomenology and modern architecture were focused on how humans experience their environments. While Phenomenology was focused on how humans can know things and spaces, modern architecture was concerned with how to create the places of human experience aligned to the modernist ethos of the time.
Архитектураның алғашқы зерттеулері (1950-1960 жылдар)
Архитекторлар алғаш рет 1950 жылдары Жан Лабатуттың ықпалымен Принстон университетінде феноменологияны қатысты зерттеуді бастады. 1950 жылдары сәулетші Чарльз В. Мур Лабатуттың жетекшілігімен докторлық диссертациясы аясында сәулеттің алғашқы феноменологиялық зерттеулерін жүргізді, бұл зерттеулерде философ Гастон Бачелардтың еңбектеріне көп сіңді. Оның зерттеулері 1958 жылы «Су және сәулет» деген атпен жарияланды. Еуропада миландық сәулетші Эрнесто Натан Роджерс 1950-ші және 1960-шы жылдардың басында итальяндық дизайн журналы «Casabella Continuità» редакторы ретінде сәулет феноменологиясын дамытуға үлкен үлес қосты. Ол философ Энцо Пачимен бірлесіп жұмыс істеді және Витторио Греготти мен Алдо Росси сияқты жас сәулетшілер буынына әсер етті.
Architects first started seriously studying phenomenology at Princeton University in the 1950s under the influence of Jean Labatut. In the 1950's, architect Charles W. Moore conducted some of the first phenomenological studies of architecture during his doctoral studies under Labatut, drawing heavily on the philosopher Gaston Bachelard, which were published in 1958 as Water and Architecture. In Europe, Milanese architect Ernesto Nathan Rogers advanced architectural phenomenology during the 1950's and early 1960's through his influential editorship of the Italian design magazine Casabella Continuità. He collaborated with philosopher Enzo Paci and influenced a generation of young architects including Vittorio Gregotti and Aldo Rossi.
Эссекс мектебі (1970-1980 жылдар)
1970 жылдары Эссекс университетінің салыстырмалы зерттеулер мектебі Далибор Везели мен Джозеф Райкверттің басшылығымен сәулет феноменологтарының – Дэвид Ледербарроу, Альберто Перес Гомес және Дэниел Либескинд сияқты – бір буынның қалыптасу ортасы болды. 1980 жылдары Везели және оның әріптесі Питер Карл Кембридж университетінің сәулет кафедрасындағы зерттеу және оқыту қызметі арқылы сәулет феноменологиясын дамытуды жалғастырды. Сәулет феноменологиясы академиялық ортада орныққаннан кейін, профессорлар Гастон Бачелард пен Мартин Хайдеггерден асып, Эдмунд Гуссерл, Морис Мерло Понти, Ганс Георг Гадамер, Ханна Арендт және феноменологиямен шектесетін ойлау тәсілдерін ұсынатын теоретиктер – Жиль Делеуз, Анри Бергсон, Пол Вирилио, Чарльз Тейлор, Губерт Дрейфус және Эдвард С. Кейси сынды авторларды қарастыра бастады. Джордж Бэрд Эссекс мектебін «қазіргі сәулет теориясындағы феноменологияның ең маңызды жаңа түрі» деп атады және Везелиді архитектуралық феноменологияның тарихи тұрғыдан Хайдеггерге, ал Рыкверт, Мур және Лабатут қолдаған Мерло Понтиге емес, сүйенуіне байланысты есептейді. 1980 жылдары Кеннет Фрэмптон сәулет феноменологиясына осындай көзқарастың жобалауға қалай аударылатынын түсіндіру арқылы ықпал етті. Бұл кітап Мартин Хайдеггердің герменевтикалық онтологиясымен айқын түрде байланысты болды. Норберг Шульц көптеген ізбасарларды тәрбиеледі, соның ішінде Осло архитектура мектебіндегі оның ізбасары Томас Тийс Эвенсен де бар.
In the 1970's, the School of Comparative Studies at the University of Essex, under the direction of Dalibor Vesely and Joseph Rykwert, was a breeding ground for a generation of architectural phenomenologists, including David Leatherbarrow, Alberto Pérez Gómez, and Daniel Libeskind. In the 1980s, Vesely and his colleague Peter Carl continued to develop architectural phenomenology in their research and teaching at the Department of Architecture at the University of Cambridge. As architectural phenomenology became established in academia, professors expanded its considerations through theory seminars beyond Gaston Bachelard and Martin Heidegger, to include Edmund Husserl, Maurice Merleau Ponty, Hans Georg Gadamer, Hannah Arendt and theorists whose modes of thinking bordered on phenomenology, including Gilles Deleuze, Henri Bergson, Paul Virilio, Charles Taylor, Hubert Dreyfus and Edward S. Casey. George Baird called the Essex School "the most significant recent mode of phenomenology in current architectural theory" and credits Vesely for architectural phenomenology's historical reliance on Heidegger instead of Merleau Ponty, who was championed by Rykwert, Moore, and Labatut. During the 1980's, Kenneth Frampton became an influence in architectural phenomenology. for its readily accessible explanations for how a such an approach could be translated into design. The book was markedly influenced by Martin Heidegger's hermeneutic ontology. Norberg Schulz spawned a wide following, including his successor at the Oslo School of Architecture, Thomas Thiis Evensen.
Қазіргі заманғы сәулет феноменологиясы (2010-қазіргі уақыт)
Архитектуралық феноменологиядағы соңғы ғылыми еңбектер қазіргі феноменология және ой философиясы авторлары Галлахер мен Захавиге сүйенеді. Мысалдардың ішінде "Феноменологияны бағдардан шығару" тақырыбымен 2018 жылғы Log журналы, сондай-ақ Хорхе Отеро Пайлостың "Архитектураның тарихи бетбұрысы", Сара Ахмедтің "Квир феноменологиясы", Дилан Триггтің "Нәрсе", Александр Вехелиедің "Habeas Viscus" және Джозеф Бедфордтың "Шығармашылықтың көлеңкесі: Дабилор Весели, феноменология және архитектуралық білім" (1968–1989) диссертациясы бар. Архитектуралық тәжірибе ретінде виртуалды шындықтың кеңеюімен феноменологияға жаңа назар аударылуда. Хизер Рене Баркердің "Пост-виртуалды архитектураны жобалау, қиын тактика және әлем құру" еңбегі осы контексте феноменологиялық әдіс және өмірлік әлемді қарастырады. Қазіргі заманғы ғалымдар Хайдеггердің ықпалына көбірек күмәндануда. Хайдеггердің "Тұрғын үйді салу, тұру, ойлау" (алғашқыда 1954 жылы "Bauen Wohnen Denken" деген атпен жарияланған) эссесінде түсіндірілгендей, тұрғын үй феномені архитектуралық феноменологияның маңызды тақырыбына айналды. Хайдеггер тұрғын үйді "төрттік жиынмен" байланыстырады, яғни "жерді сақтау, аспанды (көктемді) қабылдау, адамдарды өлімге дайындау және құдайларды күту/есте сақтау" құбылыстарымен байланыстырады. Оның пікірінше, технологияның мәні технологиялық емес, тұрғын үйдің мәні де сәулеттік емес.
Recent scholarly activity in architectural phenomenology draws on contemporary phenomenology and philosophy of mind authors Gallagher and Zahavi. Some examples include a 2018 issue of Log with the theme "Disorienting phenomenology" as well as Jorge Otero Pailos' Architecture's Historical Turn, Sara Ahmed's Queer Phenomenology, Dylan Trigg's The Thing, Alexander Weheliye's Habeas Viscus, and Joseph Bedford's dissertation Creativity's Shadow: Dabilor Vesely, Phenomenology and Architectural Education (1968 1989). With the expansion of virtual reality as architectural experiences there is new attention to Phenomenology. Heather Renee Barker's Designing Post Virtual Architectures, Wicked Tactics and World Building addresses the phenomenological method and the life world within this context. Contemporary scholarship has become more skeptical of Heidegger's influence. The phenomenon of dwelling, as explicated in Heidegger's essay "Building Dwelling Thinking" (originally published in 1954 as "Bauen Wohnen Denken"), became an important theme in architectural phenomenology. Heidegger links dwelling to the "gathering of the fourfold," namely the regions of being entailed by the phenomena of "the saving of earth, the reception of sky (heavens), the initiation of mortals into their death, and the awaiting/remembering of divinities." The essence of dwelling is not architectural, per se, in the same manner that the essence of technology for him is not technological per se.
Іс жүзіндегі ықпал
Юхани Паллассаманың пікірінше, қазіргі заманғы сәулет феноменологиясымен айналысатын мамандардың қатарында Даниэль Либескинд, Стивен Холл және Питер Цумтор сияқты сәулетшілер бар.
According to Juhani Pallasmaa, contemporary practitioners of the phenomenology of architecture include architects Daniel Libeskind, Steven Holl, and Peter Zumthor.