Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыстағы неміс торпедасы

G7a (TI) – 1934 жылы қолданысқа енгізілген стандартты Kriegsmarine торпедасы. Бұл декалинды жағатын, бумен жұмыс істейтін, ылғал жылытқыш қозғалтқышы бар конструкция, оның жылдамдығы белгілі бір шамада болды. 1936 жылы Kriegsmarine-нің алғашқы электрмен жұмыс істейтін торпедасы G7e (TII) енгізілді. 1942 жылдан бастап оның орнына G7e (TIII) келді. G7a (TI) соғыс бойы Kriegsmarine-нің негізгі торпедасы ретінде қызмет етті, су үстіндегі кемелерден қолданылған жалғыз торпеда және U-боттардағы электр торпедаларымен бірге пайдаланылды.

Дизайн

G7a (TI) торпедасының диаметрі, ұзындығы (Ка немесе Kb типіндегі оқ-дәрісімен және Pi1 немесе Pi2 пистолетімен) болды, оқ-дәрісі шамамен 36 Schießwolle зарядты ұстады. Бұл Kriegsmarine-нің алғашқы операциялық торпедасы (сондықтан "TI" = Торпеда нөмірі бірінші) және 1934 жылдан бастап Екінші дүниежүзілік соғыстың соңына дейін барлық неміс су асты қайықтары мен торпеда таситын су үсті кемелерінің стандартты торпедасы болды. Торпеда тік жүріп, гироскоппен басқарылатын конструкция болды. TI айнымалы жылдамдыққа ие болды: 81 км/сағ (5500 йд, 44 түйін), 7500 м 74 км/сағ (8250 йд, 40 түйін) және 12000 м 55,6 км/сағ (13200 йд, 30 түйін). 44 түйін режимі тек Schnellboote сияқты торпедалық қайықтарда, күшейтілген қозғалтқыштары бар торпедаларда қолданылды. TI – неміс конструкциясымен жасалған, операциялық қолданыстағы әскери-теңіз торпедасының соңғы үлгісі, дәстүрлі ылғалды жылу әдісімен жұмыс істейтін. Торпеда қысылған ауа мен бу қоспасымен жұмыс істейтін қозғалтқышпен жабдықталған. Decaline отыны жанғыш камерада тұщы судан бу шығарып, жану арқылы қыздырылды. Торпеданың жылдамдығы төмен қысымды реттегіштен (30/40/44 түйін үшін үш режим) жанғыш камераның түбіне берілетін қысым деңгейімен анықталды. Соның салдарынан пайда болған қыздырылған бу төрт цилиндрлі поршеньді қозғалтқышты қуаттандырды, ол екі қарсы айналатын винтті қозғалтты. Бұл қозғалтқыш жүйесі TI-ге үлкен жылдамдық пен қашықтық беруімен қатар, өте шулы болуы және көптеген торпедаларға тән, ұзын көпіршік із қалдыруы сияқты кемшіліктері де болды. Бұл кемшілікке жапондық беттік 93-ші және су асты 95-ші типтегі торпедалар, байытылған оттегімен жұмыс істейтін ылғалды жылытқышпен жабдықталғандықтан, жатпады. Су асты қайықтары үшін бұл TI-ді негізінен түнде пайдалануға мүмкіндік берді, осылайша оның іздері аз байқалатын болып, су асты қайықтың орналасқан жерін және күтпеген шабуыл мүмкіндігін сақтап қалуға болады. Күндіз электр қуатымен жұмыс істейтін торпедалар артықшылыққа ие болды. 1934-1940 жылдар аралығында TI және TII үшін қол жетімді жалғыз оқ-дәрі Ka типі болды, оған екі пистолет қолданылды: Pi G7A AZ және Pi G7a MZ. Біріншісі тікелей әрекет ететін механикалық пистолет болса, екіншісі қосымша әсер ету механизмімен (магниттік) жабдықталған. Екі механизм де кемшіліктеріне ие болды және соғыстың басынан 1942 жылға дейін жалғасқан неміс "Торпедо дағдарысына" (Torpedokrise) себепкер болды. Механикалық бұрылу қолдары тым қысқа болды, ал магниттік тұтану механизмін солтүстік жарты шардың табиғи магниттік өрістеріне және тар фиордтарға дұрыс реттеу мүмкін болмады. Бұл мәселелер нысанаға ерте немесе кеш жарылысқа, тіпті нысанаға тиген кезде де жарылмауына себеп болды. Бұл мәселелер дұрыс жұмыс істейтін Pi1 механикалық пистолеті, кейіннен Pi2 механикалық/магниттік пистолеті енгізілгенге дейін осы кезеңде көптеген жағдайларда қайталанды. Сонымен қатар, тереңдік механизмінде U- қайықтарында сақтау кезінде вакуумның ағып кетуіне әкелетін конструкциялық ақау бар еді, бұл торпеданың тым тереңге түсуіне себеп болды. Бұл мәселелер TI және TII торпедаларына тән болды, бірақ TI-де әлсіз қозғалтқыш блогы (44 түйін режимінде жарылу) және TII-де нашар жұмыс істейтін батареялар да болды. Мәселелердің ауырлығы соншалық, адмирал Dönitz: "әскери тарихында мұндай пайдасыз қарумен соғысқа жіберілген күш ешқашан болған емес" деді. Жалпы, барлық мәселелер 1942 жылға дейін жаңа тереңдік механизмдері мен жаңа пистолеттер жасалып, пайдалануға берілгеннен кейін шешілді. TII жақсартылған батареялары бар TIII-ке ауыстырылды.

Қолдану

Кем дегенде бір рет, ТИ-дің қозғалысынан оның орналасқан жері белгілі болғандықтан, U қайығы бомбаланған жағдай тіркелген. 1939 жылдың 14 қыркүйегінде U 30 қайығы, SS Fanad Head кемесіне артынан торпедалық түтікшенің көмегімен ТИ жіберген кезде, күтіп отырған Ұлыбританияның Fairey Swordfish әскери-теңіз бомбалаушыларының шабуылына ұшырады. U 30 шабуылда зақымданбады және соғыс аяқталғанға дейін қызмет етті, содан кейін батырылды. TI гироскоптық бағдарламалық басқаруы бар түрлері де шығарылды, Fat I және Lut I немесе Lut II үлгілеріндегі жұмыс механизмдері конвойларға шабуыл жасау және одақтас эскорттарынан өзін қорғау үшін негізінен қолданылды.