Нантлле аймағы: тарих, геология және мәдениет мекені
Nantlle Valley
Нантлле аймағы, Уэльс: геологиялық ерекшеліктері, тарихы (мұздықтар мен су тасқыны туралы дау), тілі (кейбір тұрғындар уэльс тілінде сөйлейді) және ежелгі қазбалар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гвиненд аймағы, Уэльс
Area of Gwynedd, Wales
Нантл өрені (Dyffryn Nantlle) – Гвиненд, Солтүстік Уэльстегі көптеген шағын елді мекендермен сипатталатын аймақ. Бұл аймақ геологиялық тұрғыдан да тарихи маңызға ие, сонымен қатар 19 ғасырдағы ең даулы даулардың біріне – Киелі кітаптағы топан суға сенген "Дилювиалистер" мен Моел Трифандағы дрейфтік шөгінділерді зерттеу арқылы негізінен орнатылған мұздық теориясын қолдаған "Глациалистер" арасындағы тартысқа байланысты. Нантл өреніндегі халықтың 85-90% валли тілін ана тілі ретінде қолданады. Кейбір қауымдар 18 ғасырдың соңында немесе 19 ғасырдың басында шифер кеніштерінің ашылуы нәтижесінде құрылды, ал кейбіреулерінің тарихы ежелгі заманға дейін жетеді. Пен-и-гростегі Каер-Энган және Динас-Динльдегі темір ғасырына жататын бекіністер, сондай-ақ жоғары жатқан жерлерде қола ғасырына жататын қоныстардың іздері табылды. Өзен орта ғасырларда маңызды рөл атқарды, Клинног Фаврда діни колледж – клас құрылды. Глинллифон иелігінің тарихы 8 ғасырға дейін жетеді және бұл жерде темір ғасырынан бері адамдар қоныстанғандығының куәліктері бар. Өзенде бірнеше кеніш болған, олардың ішіндегі ең ірілері – Доротея және Пеньр Орсед кеніштері. Ірі кеніштер тоқырағанмен, бақтарды безендіру үшін шифер қалдықтарына сұраныс әлі де бар. 1991 жылы Nantlle өрені мен оның төңірегінің мүддесі үшін жұмыс істейтін қоғамдық кәсіпорын ретінде Antur Nantlle Cyf құрылды.
The Nantlle Valley (Dyffryn Nantlle, ) is an area in Gwynedd, North Wales, characterised by its numerous small settlements. The area is also historically important geologically, and featured in one of the most contentious disputes of the 19th century, between the 'Diluvialists' who believed in the Biblical flood, and the ‘Glacialists’, who supported the Glacial Theory, which was substantially established by studies of the drift sediments on Moel Tryfan. Between 85 and 90% of the population of the Nantlle Valley speak Welsh as their first language. Some of the communities came into being as a result of slate quarrying in the late eighteenth or early nineteenth centuries, and some have a history stretching back to antiquity. There are Iron Age forts at Caer Engan in Pen y groes and on the coast at Dinas Dinlle and evidence of Bronze Age settlement on the higher ground. The valley was important during the Middle Ages, with a clas or ecclesiastical college developed at Clynnog Fawr. The Glynllifon estate can trace its foundation historically to the 8th century and there is evidence of occupation on the site going back to the Iron Age. There were a number of quarries in the valley, the largest being the Dorothea and Pen yr Orsedd quarries. Although the major quarries are worked out, there remains demand for slate waste for garden decoration. In 1991, Antur Nantlle Cyf was established as a community enterprise to work for the benefit of the Nantlle Valley and its surrounding area.
Нантль темір жолы
Атпен тартылатын Нантл темір жолы 1828 жылдан 1963 жылға дейін карьерлерге қызмет етті, бірақ 1865 жылдан бастап желі Тиддин Бенгамға дейін қысқартылды, ал 1871 жылы Тәлсардағы Нантл темір жол станциясындағы стандартты рельстің бөлігі ғана қолданылды. Нантл темір жолы өндірістік және жолаушылар тасымалы үшін пайдаланылған ұзақ тарихқа ие. Жол 1825 жылы Парламент актісімен құрылып, Джордж Стивенсонның інісі Роберт Стивенсонның қадағалауымен салынды. 1828 жылы ашылған бұл жол аттардың күшімен жұмыс істеді. Көбінесе шифер тасымалы үшін салынған болса да, желі әртүрлі уақытта Caernarfon мен Pen y groes арасында жолаушыларды тасымалдағаны мәлім. Бұл Британ теміржолдарының жылқыларды пайдаланған соңғы жағдайы және 1963 жылы Бичинг шолуынан кейін жабылған тармақ желісімен бірге тоқтатылды.
The horse drawn gauge Nantlle Railway served the quarries from 1828 to 1963, although from 1865 the line was cut back to Tyddyn Bengam, and in 1871 only the portion from the standard gauge railhead at Nantlle railway station in Talysarn was in use. The Nantlle Railway has a long history as an industrial and passenger line. The line received its Act of Parliament in 1825 and was constructed under the supervision of Robert Stephenson, brother of George Stephenson. It opened in 1828 and was operated using horse power. Although built mainly for the transport of slate, the line is known to have carried passengers at various times between Caernarfon and Pen y groes. It is the last recorded use of horses by British Railways, and closed only with the closure of the branch line to which it connected after the Beeching Review in 1963.
Мәдениет
Нантл алқабы Уэльсте Мабиногидің төртінші тармағының, Мафф Манавиданның, Ллеу Ллау Жифстің, Блодевэдд пен Гидионның тарихының негізгі ортасы болғандығымен әйгілі. Оқиға негізінен Gwydion Lleu-ді Baladeulyn-дегі (индустрияландырудан бұрын екі көлдің арасында болған жер) емен ағашында бүркітке айналған күйде тауып алуымен байланысты. Уэльстік триадаларда (Trioedd Ynys Prydain) да аңғарға қатысты көптеген сілтемелер бар. Алқап өз ормандығымен танымал болды және орта ғасырларда Гвинед патшалық отбасы үшін аң аулау паркі ретінде пайдаланылған маңызды аймақ болды. 1282 жылы Эдвардтардың басып алуынан кейін, Ұлыбританиядағы алғашқы жазылған турнирлердің бірі Нантл ауылының жанындағы Баладеулин даласында, корольдік салтанатты процессия Нефеннен соғыстан кейін өтіп бара жатқанда өтті. Дәлелдерге сәйкес, бұл жерде кейіннен 1292 жылы Эдвард I-нің турнирді реттеу үшін шығарған Қару-жарақ заңының негізі болған ережелер жасалды. Аймақ сондай-ақ қазіргі уақытқа дейін перилерге байланысты халық аңыздарының алуан түрлілігімен, кеңдігімен және мөлшерімен де әйгілі. Бұл аңыздар 1970-1980 жылдары Джон Оуэн Хус кеңінен жазды және оның үш томдық еңбегінде жарияланды. Нантл алқабы 20-ғасырда Уэльс әдебиетінің қуатты орталықтарының біріне айналды. Оның көрнекті өкілдері – Рхид Ддудан Т. Х. Пэрри Уильямс және Талисарннан Р. Уильямс Пэрри. Mynydd Cymffyrch-тен Mathonwy Hughes және Talysarn-тен Gwilym R. Jones осы алқапта өсті, сондай-ақ қазіргі драматург Джон Гвилим Джонс (Y Groeslon) және романист Кейт Робертс (Rhosgadfan) да осында өсті. Балалар мен жасөспірімдерге арналған романдардың жазушысы Дж. Селвин Ллойд Талисарн маңында дүниеге келді. Лланвндадан шыққан автор және балалар әдебиетінің авторы Ангарад Томос та жергілікті орта мектепте оқыды және қазір Пен-и-Гроесте тұрады, сондай-ақ американдық туған, валлий тілінде сөйлейтін автор, профессор Джерри Хантер да осында тұрады. Әлемге танымал опера әншісі Брин Терфел алқаптың шетіндегі Пант Глас қаласында өсті және жергілікті Ysgol Llanllyfni және Ysgol Dyffryn Nantlle мектептеріне қатысты. Лланлифниден шыққан әнші және актер Брин Фон және актер және жазушы Мари Гвилим Понтлифниде өсті. 20-ғасырдың басында Нантл Уэльсті және одан тыс жерлерді аралаған Бродыр Францис (Франциск ағайындылары) сияқты таланттарды өндірді. 19-ғасырда алқапта көптеген мыс пен күміс оркестрлері болды. Олардың кейбіреулері, мысалы, Нантл Корольдік күміс оркестрі, әлі де бар. Басқалары көбінесе су ішуге және күш көрсетуге шеберліктерімен танымал болды, атап айтқанда Лланлифни қола оркестрі және Pen y Groes қола оркестрлерінің кейбіреулері.
The Nantlle Valley is famous within Wales for being the main setting of the Fourth branch of the Mabinogi, Math fab Manawydan, the story of Lleu Llaw Gyffes, Blodeuwedd and Gwydion. The story is set mainly in the area with Gwydion finding Lleu transfigured into an eagle in an oak tree at Baladeulyn (the ground that used to exist between the two lakes before industrialisation). There are numerous references to the valley in the Welsh Triads (Trioedd Ynys Prydain) as well. The valley was noted for its woodlands and was an important area in the Middle Ages, being used as a hunting park for the royal family of Gwynedd. After the Edwardian conquest in 1282, one of the first recorded jousts in Britain was held on the fields of Baladeulyn near the village of Nantlle as the royal entourage made its way from Nefyn after the war. Rules were apparently drawn up here which later were the basis of the 1292 Statute of Arms issued by Edward I to regulate jousting. The area is also famous for the variety, breadth and amount of folk lore associated with fairies, right up until the present times. This lore was recorded extensively by John Owen Huws in the 1970s and 1980s and published in his landmark three volume work Straeon Gwerin Ardal Eryri (Gwasg Carreg Gwalch, 2008). The Nantlle Valley also became one of the power houses of Welsh literature during the 20th century. Notable examples include the poetsT. H. Parry Williams from Rhyd Ddu and R. Williams Parry from Talysarn. Mathonwy Hughes, from Mynydd Cymffyrch, and Gwilym R. Jones, from Talysarn, grew up in the valley, as did the modern dramatist John Gwilym Jones (of Y Groeslon) and the novelist Kate Roberts (Rhosgadfan) also grew up there. Prolific author of children's and young adult novels J. Selwyn Lloyd was born near Talysarn. Angharad Tomos, author and children's author from Llanwnda, also attended the local secondary school and now lives in Pen y groes, as does the American born Welsh speaking author Professor Jerry Hunter. World renowned opera singer Bryn Terfel grew up in Pant Glas, on the outskirts of the valley, and attended the local schools Ysgol Llanllyfni and Ysgol Dyffryn Nantlle. Singer and actor Bryn Fôn from Llanllyfni and actor and author Mari Gwilym grew up in Pontllyfni. In the earlier part of the 20th century Nantlle produced the Brodyr Francis (the Francis Brothers) who toured Wales and beyond. In the 19th century the valley had a number of brass and silver bands. Some famous for their playing ability, such as the Nantlle Royal Silver Band, are still extant. Others were more noted for their drinking ability and prowess with their fists, notably the Llanllyfni brass band and some of the Pen y Groes brass bands.
Спорт
Нантль алқабы көбінесе футбол ойнайтын аймақ болып табылады және жылдар бойы осы аймақта көптеген футбол клубтары құрылды. Ең белгілісі – 20-шы ғасырдың басында құрылған және қазірге дейін Пен-и-Гроес негізінде ойнап келе жатқан Нантль Вейл ФК. Таллисарн Celts ФК Талисарн жерінде, ал Лланлифнидегі команда және Росгадфандағы Тау рейнджерлері орналасқан.
The Nantlle Valley is predominantly a football playing region and a number of football clubs have been founded in the area over the years. The most prominent is Nantlle Vale FC which was established in the early part of the 20th century and is still playing, based at Pen y groes. Talysarn Celts FC is based at Tal y sarn, a team in Llanllyfni and Mountain Rangers in Rhosgadfan.