Кіріспе

Пол Мус (1902–1969) – француз жазушысы және ғалымы. Оның зерттеулері Вьетнам мен басқа да Оңтүстік-Шығыс Азия мәдениеттеріне арналған. Ол Бурже қаласында ғалымдар отбасында дүниеге келді және Солтүстік Вьетнамда (Тонкин) өсті. 1907 жылы оның әкесі Ханойда Protectorate колледжін ашты, ал ол 12 жылдан кейін осы колледжді бітірді. Мус 1927 жылдан бастап Қиыр Шығыстың француз мектебінің (EFEO) мүшесі болды және "1927 жылы Ханойға Қиыр Шығыстың француз мектебінің ғылыми-зерттеу институтында хатшы және кітапханашы болып 1940 жылға дейін қызмет етті". Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда ол Валвин мен Сулли-сюр-Луардағы шайқаста отарлық бөлімшеге қолбасшылық етіп, взвод командирі болып қызмет етті, осы үшін оған Croix de Guerre ордені табысталды. 1947 жылы Мус Индокитайдағы жаңа француз жоғары комиссары Эмиль Боллердің саяси кеңесшісі болды. 1947 жылдың 10 мамырында Боллер Мусты Хо Ши Минмен байланыс орнату үшін жіберді. Ол Вьетминь бақылауындағы аймақтардан 64 шақырым (40 миль) қашықтықты жүріп өтіп, 1947 жылдың 12 мамырында Хо Ши Миннің штаб-пәтеріне жетті. Мус Хо Ши Минге үш талаппен атысты тоқтатуды ұсынды: 1. Вьетминь қаруларын тастауы керек, 2. француз әскерлеріне олар бақылап отырған аймақтарда еркін жүріп-тұруға рұқсат етілуі керек еді және 3. Вьетминь тұтқындаған француз Шетелдік легионының барлық дезертирлері француз үкіметіне қайтарылуы керек еді. Хо Ши Мин бұл ұсыныстан бас тартып, «Француз одағында қорқақтарға орын жоқ, егер мен осы шарттарды қабылдасам, өзім де қорқақ болар едім» деді. Мустың қызы – Лоренс Эмили Ример (туған тегі Мус); оның күйеу баласы Дж. Томас Ример де Азияны зерттеуші ғалым, жапон әдебиеті мен театрына маманданған.