Кіріспе

Эфиопиялық көп құралды музыкант (туған 1943)

Мулату Астатке (; француз тілінде айтылуы: Astatqé; 19 желтоқсан 1943 жылы туған) – эфиопиялық музыкант және аранжировщик, ол "Этио-джаздың әкесі" деп есептеледі. Джимма қаласында туған Мулату Лондон, Нью-Йорк және Бостон қалаларында музыкалық білім алды, онда ол джаз және латын американдық музыкаға деген қызығушылығын эфиопиялық дәстүрлі музыкамен біріктірді. Мулату өзінің тобын басқарып, вибрафон мен конга барабандарында ойнады – бұл аспаптарды ол эфиопиялық халық музыкасына енгізді, сондай-ақ басқа да соқпалы аспаптарда, пернетақтада және органда орындады. Оның альбомдары негізінен аспаптық музыкаға бағытталған, ал Мулату 1970-ші жылдардағы Эфиопияның алтын ғасырында жарық көрген үш белгілі аспаптық альбомның барлығында да кездеседі.

Ерте өмір

Мулату Астатке – христиан дініндегі амхара тегінен шыққан. Мулатудың отбасы жас Мулатуды 1950 жылдардың соңында Уэльске инженерлік білім алуға жіберді. Бірақ, ол Врексам қаласының жанындағы Линдисфарн колледжінде оқуын бастап, кейін Лондонның Тринити музыка колледжінде музыка мамандығы бойынша білім алды. Ол джаз вокалисі және перкуссия шебері Фрэнк Холдермен бірлесіп жұмыс істеді. 1960 жылдары Мулату Бостон қаласындағы Беркли музыка колледжіне оқуға түсу үшін АҚШ-қа көшіп барды. Ол вибрафон мен перкуссияны оқыды. АҚШ-та тұрған кезінде Мулату латын джазына қызығушылық танытып, 1966 жылы Нью-Йоркте өзінің алғашқы екі альбомын – Afro Latin Soul, Volumes 1 & 2 жазды. Бұл жазбаларда Мулатудың вибрафоны, фортепиано мен конгалардың латын ырғақтарында орындауы естіледі. «I Faram Gami I Faram» әнінен басқа, барлық музыка аспаптық стильде болды, ал ол ән испан тілінде орындалды. 1970 жылдардың басында Мулату өзінің жаңа стилін, «Этио джаз» деп аталатын музыкасын АҚШ-тағы жұмысын жалғастыра отырып, туған жеріне әкелді. Ол екі елдегі көптеген танымал музыканттармен бірлесіп жұмыс істеді, Махмуд Ахмедтің жазбаларына аранжировка жасап, орындады, сондай-ақ 1973 жылы Эфиопияға келген Дюк Эллингтон мен оның тобының концертінде арнайы қонақ ретінде өнер көрсетті. Мулату «Mulatu of Ethiopia» (1972) альбомын Нью-Йоркте жазды, бірақ оның көптеген музыкалық туындылары Адисс-Абебадағы Amha Eshete-тің Amha Records лейблі арқылы шығарылды. Олардың ішінде бірнеше сингл, «Yekatit Ethio Jazz» (1974) альбомы және «Ethiopian Modern Instrumentals Hits» жинақ альбомының он трегінің алтауы бар. «Yekatit Ethio Jazz» эфиопиялық дәстүрлі музыканы американдық джаз, фанк және соул музыкасымен үйлестірді. 1975 жылы «Amha Records» лейблінің иесі Дерг әскери хунтасының қысымымен елден қашуға мәжбүр болғаннан кейін өндірісін тоқтатты. Мулату Хаилу Мергия мен «Walias Band» тобының 1977 жылғы «Tche Belew» альбомында («Musicawi Silt» әні де осы альбомда болды) вибрафонда ойнау үшін қалды, бірақ «Walias» тобы да Эфиопияны тастап, халықаралық гастрольдік сапарға шықты.

Соңғы еңбектері

1990 жылдардың басында көптеген пластинка жинаушылар Мулату Астатке музыкасын қайта ашты және оның 1970-жылдардағы шығарылымдарының көшірмелерін іздеп, винил жинақтарын аралады. 1998 жылы париждік Buda Musique лейблі Amha дәуіріндегі Ethio jazz жазбаларын Éthiopiques сериясының бөлігі ретінде компакт-дискіге қайта шығара бастады. Бұл қайта шығарылымдардың алғашқысы бір музыкантқа арналған – Éthiopiques Volume 4: Ethio Jazz & Musique Instrumentale, 1969–1974. Албом Мулатудың музыкасын халықаралық көрерменге таныстырды. Мулатудың музыкасы Африка мүйізінен шыққан басқа музыканттарға, мысалы, K'naan-ға әсер етті. Оның батыстық тыңдарманы Джим Джармуш режиссері түсірген "Бұзылған гүлдер" (2005) фильмінде оның жеті әні, соның ішінде камбоджалық-американдық рок-тобы Dengue Fever орындаған әні көрсетілгеннен кейін артты. Ұлттық қоғамдық радио оның инструменталдық шығармаларын әуендердің астына немесе арасында, әсіресе "This American Life" бағдарламасында қолданды. Nas, Damian Marley, Kanye West, Cut Chemist, Quantic, Madlib және Oddisee оның үлгілерін пайдаланды. 2004 жылы Аддис-Абебада Массачусетс штатындағы Either/Orchestra тобымен кездескеннен кейін Мулату 2006 жылдың жазында Скандинавияда, ал 2008 жылы Лондон, Нью-Йорк, Германия, Голландия, Гластонбери (Ұлыбритания), Дублин және Торонтода өнер көрсетуден бастап, осы топпен ынтымақтастыққа кірісті. 2008 жылдың күзінде ол лондондық The Heliocentrics ұжымымен бірлесіп Inspiration Information Vol. 3 альбомын жасады, онда Heliocentrics және өзінің жаңа материалдарымен Ethio jazz классикасының жаңа өңдеулері бар. 2008 жылы ол Гарвард университетіндегі Радклиф институтының стипендиясын аяқтады, онда дәстүрлі эфиопиялық аспаптарды жаңғырту және "Яред операсы" атты жаңа операның бір бөлігін көрсету бойынша жұмыс істеді. Ол Массачусетс технология институтында Абрамовицтің тұрақты артисі ретінде лекциялар мен семинарлар өткізіп, MIT Media Lab-ке дәстүрлі эфиопиялық аспап – крардың қазіргі заманғы нұсқасын жасауға кеңес берді. 2009 жылдың 1 ақпанында Мулату Лос-Анджелестегі Лакман аудиториясында Бенни Мопин, Азар Лоуренс және Фил Рэнелинді қамтитын топпен өнер көрсетті. Ол Эфиопия әуекомпаниясының жолаушыларына ғана сатылатын екі дискілік жинақ альбомын шығарды, ал бірінші дискіде Эфиопияның әртүрлі аймақтарынан алынған стильдердің жинағы, ал екінші дискіде студиялық жазбалар болды. 2012 жылдың 12 мамырында ол Беркли музыкалық колледжінен музыка бойынша құрметті докторлық дәрежесін алды. 2015 жылы Мулату Black Jesus Experience тобымен бірлесіп Cradle of Humanity альбомын жазды, ол 2016 жылы Мельбурн джаз фестивалінде тұсаукесерін көрсетті, содан кейін Австралия мен Жаңа Зеландияда гастрольдік сапарға шықты.