Кіріспе

Павел Кунтуриотис (Παύλος Κουντουριώτης; 9 сәуір 1855 - 22 тамыз 1935) – грек адмиралы және мемлекет басшысы (1855–1935). Балқан соғыстары кезінде қызмет еткен, Грекияның регенті және Екінші Грек Республикасының тұңғыш президенті болған. Барлығы ол Грек мемлекетінің басшысы ретінде төрт рет қызмет етті, бұл орын тарихындағы ең көп көрсеткіш.

Ерте өмір

Павлос Кунтуриотис Гидра аралында, грек парламентінің депутаты Теодорос Кунтуриотис пен Лукия Негрепонте отбасында дүниеге келді. Әкесінің жағынан ол Мегаридтегі Кунтуура ауылынан шыққан арваниттік Гидриоттық Кунтуриотис отбасының ұрпағы. Павлос Арванитика тілін де жиі қолданған, тіпті оның жеке хатшысы ол Гидраға барған сайын тек Арванитикада сөйлеуді ұнатқанын жазған. Ол Георгиостың немересі, ол кеме иесі болған және отбасының көптеген мүшелері сияқты Грекияның Тәуелсіздік соғысына қатысып, король Отто тұсында Грекияның премьер-министрі қызметін атқарған. Анасының жағынан ол Хиостың танымал Негрепонте отбасының ұрпағы және Валахия князі Константин Хангерлидің шөбересі болды. Ол тоғыз баланың екіншісі, соның ішінде Иоаннис Кунтуриотіс болды. Павлос бала кезі туралы көп мәлімет жоқ. 1875 жылы отбасының теңізшілік дәстүріне сай, ол Грекия Корольдік Теңіз күштеріне кірді, болжам бойынша мичман шенімен.

Алғашқы жетістіктер

1886 жылы ол лейтенант шенімен Превезадағы теңіз операцияларына қатысты. 1897 жылғы грек-түрік соғысы кезінде ол лейтенант-командир ретінде «Альфеос» кемесіне командирлік етті. Оның кемесі Крит аралына грек әскерлерін ең болмағанда екі рет тасымалдауға қатысты, бұл Крит көтерілісін қолдау мақсатында жасалды. 1901 жылы «Миаулис» оқу кемесіне командирлік етіп, Бостон қаласына жіберілді. Бұл грек әскери кемесінің Атлантика арқылы жасаған алғашқы сапары деп хабарланды. Кунтуриотис 1908 жылдан 1911 жылға дейін король Георг I-нің жеке көмекшісі қызметін атқарды және 1909 жылы капитан шеніне ие болды. 1911 жылдың маусым айында Кунтуриотис Ұлыбританияға жіберілді, ол «көк ірімшік бүлік»інен кейін жаңадан құрылған «Георгиос Авероф» кемесін қабылдап басқарды. Ол өте құрметті болғандықтан, дереу тәртіпті қалпына келтіріп, Грекияға жол тартты.

Балқан соғыстары

1912 жылғы 16 сәуірде ол 16 қыркүйекке дейін Әскери-теңіз күштерінің Бас штабының бастығы болып тағайындалды, содан кейін Балқандағы жағдайдың нашарлауы және Бірінші Балқан соғысының басталуына байланысты Эгей флотының бастығы болып тағайындалды. Кунтуриотис Грек үкіметінің соғысқа қатысуына шешуші рөл атқарды. Грек флотының жаңғырту бағдарламасы әлі аяқталмағандықтан және 1897 жылғы апатты ескере отырып, Грек басшылығы Грекияның мүмкіндіктеріне қатысты күмәнданды. Осы мәселелерді талқылау кезінде Кунтуриотис өзінің сенімін білдіріп, қазіргі флотымен де жоғары білікті персоналдың арқасында жеңіске жетуге болатынын мәлімдеді. Оның Премьер-министр Элефтериос Венизелосқа берген жауабы тарихқа енді:

Балқан соғыстары кезінде, «Георгиос Авероф» флагманымен ол Грек теңіз күштерін 1912 жылғы желтоқсанда түрік флотына қарсы (Элли шайқасы) және 1913 жылғы қаңтарда (Лимнос шайқасы) маңызды жеңістерге жеткізді, нәтижесінде Эгей теңізіндегі көптеген аралдар Грекияның бақылауына көшті. Оның жеңістері, көбінесе батыл, бірақ табысты тактикасының арқасында, оған ұлттық батыр атағын сыйлады. Ол «үлкен еңбектері үшін» вице-адмирал шеніне көтерілді, Константинос Канаристен бері грек офицерлері арасында осы шенге жеткен алғашқы адам болды (бұл шен әдетте грек патшалық отбасының мүшелеріне берілетін).

Саясат

1916 жылы Стефанос Сколудис үкіметінде министр болды, бірақ король Константин I-нің немісшілдік көзқарастарымен келіспей, Элефтериос Венизелоспен бірге Салоникиге кетті, онда Венизелос басқарған Ұлттық қорғаныс үкіметінде Теңіз істері министрі болып тағайындалды. Константин патшалықтан шеттетіліп, орнына екінші ұлы, Александр хан таққа отырды. Кунтуриотис кейін әскери-теңіз күштерінен толық адмирал атағымен зейнетке шықты. 1920 жылы жас Александр ханның қазасынан кейін, 28 қазанда Грекия Парламенті оны 137 дауысқа 3 дауыспен Грекияның регенті етіп сайлады. 1920 жылғы қарашада өткен сайлауда Венизелос үкіметі жеңілген соң, Кунтуриотис 17 қарашада регент лауазымынан кетіп, оның орнына король Александрдың әжесі, королева Ольга келді. Келесі айда Константин патша таққа қайта қонды.

Төраға

Грекия королі Георгий II биліктен қуылғаннан кейін, ол 1925 жылдың қыркүйегінен 1926 жылдың наурызында отставкаға кеткенге дейін Екінші грек Республикасының бірінші (уақытша) президенті болды; генерал Пангалостың диктатурасына қарсы күресте. Ол 1926 жылдың тамызынан 1929 жылдың желтоқсанына дейін уақытша президенттік лауазымды екінші рет атқарды.

Өлім және құрмет

1935 жылы адмирал Павлос Кунтуриотис қайтыс болды. Екінші дүниежүзілік соғыстағы грек эсминцы және «Стандарт» класындағы фрегат оның құрметіне «Кунтуриотис» деп аталды. 2012 жылы Балқан соғыстарының жүз жылдығын еске алуға арналған Грекия шығарған екі алтын 100 евролық монетаның бірінде Кунтуриотис пен Георгиос Аверовтың бейнесі бейнеленген.