Кіріспе
1970 жылы Микеланджело Антониони түсірген американдық драмалық фильм. "Zabriskie Point" /z//ə/'/b//r//ɪ//s//k//i/ – Микеланджело Антониони режиссерлік еткен, Марк Фречет, Дарья Халприн және Род Тейлор бас рөлдерде ойнаған 1970 жылғы американдық драмалық фильм. Бұл фильм АҚШ-тың контрмәдениетіне арқау болғандығы үшін сол кезде кеңінен танымал болды. Фильмнің бірнеше сахналары Өлім сахарасындағы Забриски нүктесінде түсірілді. Фильм коммерциялық сәтсіздікке ұшырады және көптеген сыншылар тарапынан жазғырылды. 1978 жылы жарық көрген "Барлық уақыттың ең нашар 50 фильмі" кітабында бұл фильм тізімге алынды. Оны "ғанибетті режиссердің түсірген ең нашар фильмі" деп атады. Дегенмен, соңғы ондаған жылдарда фильмге сын көзқарас өзгерді.
Zabriskie Point /z//ə/'/b//r//ɪ//s//k//i/ is a 1970 American drama film directed by Michelangelo Antonioni and starring Mark Frechette, Daria Halprin, and Rod Taylor. It was widely noted at the time for its setting in the counterculture of the United States. Some of the film's scenes were shot on location at Zabriskie Point in Death Valley. The film was an overwhelming commercial failure, and was panned by most critics upon release. The film was listed in the 1978 book The Fifty Worst Films of All Time. It has been described as "the worst film ever made by a director of genius". Its critical standing has increased, however, in the decades since.
Сюжет
Университет ғимаратындағы бір бөлмеде ақ және қара түсті студенттер студенттердің таяп келе жатқан ереуілі туралы айтысады. Марк кездесуден кейін "өлуге дайынмын, бірақ шаршаудан емес" деген сөздерді айтып, жас ақ радикалдылардың сын-пікірлерін білдіреді. Университетке қарсы наразылық акциясында жаппай тұтқындалғаннан кейін Марк өзінің бөлмедесін кепілдікпен түрмеден шығаруға үміттеніп, полиция бөлімшесіне барады. Оған күтуді айтады, бірақ ол тұтқынға алынған аймаққа барып, бөлмедегі серігі үшін кепілдік туралы сұрайды, оны қабылдамайды, тұтқынға алынған студенттер мен оқытушыларға хабарласады және тұтқынға алынады. Ол өзінің атын Карл Маркс деп атаған, ал дежур офицер "Карл Маркс" деп жазған. Түрмеден шыққаннан кейін Марк және тағы бір досы Лос-Анджелестегі қару дүкенінен қару сатып алады, олар "өздерін қорғау" үшін "әйелдерімізді қорғау" үшін қажет дейді. Лос-Анджелес қаласының орталық ғимаратында табысты жылжымайтын мүлік директоры Ли Аллен Sunny Dunes теледидар жарнамасына қарап отыр, бұл жаңа курортты сарайлар сияқты сарайлар. Актерлер мен модельдердің орнына жарнамалық фильмдерде әдеттегідей киінген , күлімдеген манекендер көрсетіледі . Келесі сахнада Аллен өзінің серіктесімен Лос-Анджелес аймағының өте тез өсімі туралы әңгімелейді, екеуі көпшілік көшелер арқылы жүріп барады. Марк студенттер мен полиция арасындағы қанды қақтығысқа барады. Кейбір оқушылар көзден жас шығаратын газбен зақымдалып, кем дегенде біреуі қаза тапты. Марк ботинкасындағы қаруды алғысы келгенде, Лос-Анджелес полиция қызметкері өлтіріліп жатыр, бірақ кімнің өлтіргені белгісіз. Марк кампустан қашып кетеді және қала маңындағы Хоторнға (Калифорния) қала автобусына мініп, жергілікті көк жағалы деликатестен несиеге сэндвич сатып ала алмағаннан кейін, Хоторн қалалық әуежайына жетіп, шағын Cessna 210 ұшағын ұрлап, шөл далаға ұшады. Осы арада, Дарья, "әдемі, марихуана шегетін, әдемі бейімділіктері бар жасөспірім, 1950 жылдардағы Буик автомобильінде шөлді аралап, Феникске қарай өзінің босс Лимен кездесу үшін барады, ол оның сүйіктісі болуы мүмкін немесе болмауы мүмкін. Кейінірек Калифорнияның автокөлік патрулі Дарьяны күдікпен сұрап алады. Туристерге арналған портативті дәретхананың артына жасырынған Марк полиция қызметкеріне нысананы салады, бірақ Дария екеуінің арасында тұрып, оны тоқтатады, көрінеу, полиция қызметкерінің өмірін құтқарып, ол қашып кетеді. Дария Марктан Лос-Анджелестегі полиция қызметкерін өлтірген адам ол емес пе деп сұрайды. Ол өзі де қаламағанын, бірақ басқа біреу офицерді бірінші атып жібергенін және "бірақ ол бір рет те атып жібермегенін" айтады. Ұрланған ұшаққа қайта оралғанда олар оны саяси насихаттармен және психоделикалық түстермен бояйды. Дарья Маркка онымен бірге саяхаттап, ұшақтан кетуді сұрайды, бірақ Марк қайтып оралуға және оған байланысты тәуекелдерді қабылдауға ниетті. Ол Лос-Анджелеске ұшып барып, ұшақты Хоторн әуежайына түсіреді. Полиция (радио және телеарнаның кейбір репортерлерімен бірге) оны күтіп тұр, ал патрульдік машиналар ұшақты ұшу-қону жолағынан қуып жүр. Марк тоқтамай, көлікті айналдырып, көк шөптің үстінен айнала бастайды да, полиция қызметкерлерінің бірі оны атып өлтіреді. Дарья Марктың өлімі туралы авторадиодан біледі. Ол Лидің шөл даладағы үйіне барады, "Шөл даладағы Берхтесгаден"
Later, a California highway patrolman suspiciously questions Daria. Hidden behind a portable toilet meant for tourists, Mark takes aim at the policeman, but Daria stands between the two of them to block this, apparently saving the policeman's life before he drives away. Daria asks Mark if he was the one who killed the cop in Los Angeles. He states that he wanted to, but someone else shot the officer first and that he "never got off a shot". Returning to the stolen aircraft, they paint it with politically charged slogans and psychedelic colors. Daria pleads with Mark to travel with her and leave the aircraft, but Mark is intent on returning and taking the risks that it involves. He flies back to Los Angeles and lands the plane at the airport in Hawthorne. The police (along with some radio and television reporters) are waiting for him, and patrol cars chase the aircraft down the runway. Instead of stopping, Mark tries to turn the taxiing aircraft around across the grass and is shot dead by one of the policemen. Daria learns about Mark's death on the car radio. She drives to Lee's lavish desert home, "a desert Berchtesgaden"
Даму
АҚШ-та 1966 жылы «Блоу-ап» фильмінің тұсаукесері кезінде Антониони жас жігіт ұшақ ұрлап, оны қайтаруға тырысқанда Аризона штатының Финикс қаласында қаза тапқандығы туралы қысқа газет хабарын оқыды. Антониони бұл оқиғаны келесі фильмінің сюжетін байланыстыратын бағыт-бағдар ретінде қарастырды. Көптеген нұсқалар жазғаннан кейін ол сценарий үшін драматург Сэм Шепардты шақырды. Шепард, Антониони, итальяндық кинорежиссер Франко Россетти, Антонионидің көптен бергі серігі, сценарийші Тонино Гера және Клэр Пепло (кейін Бернардо Бертолуччидің жұбайы болған) бірлесіп сценарийді жазды.
Кастинг
Басты рөлдерді екі кәсіби емес актер, Марк Фречет және Дарья Халприн сомдады. Халприн "Революция" деректі фильміндегі түсіміне сәйкес таңдалды, ал Фрешетке актерлік құрамды іздеуші оның автобус станциясындағы дау-жанжалды әңгімесін естіген соң рөл ұсынды. Екі актер де экранға сынақтан өткен жоқ. Көптеген қосалқы рөлдерді кәсіби актерлер ойнады, олардың ішінде ең танымалдары – Род Тейлор, сондай-ақ Г. Д. Спрадлин, ол АҚШ ұлттық телеарнасында көптеген рет пайда болғаннан кейін, алғашқы көркем фильмдерінің бірінде ойнады. Джон Уэйннің досы және актерлік шеберлікті үйретушісі Пауль Фикс, Уэйннің көптеген фильмдерінде ойнаған, Мохаве шөліндегі қара шатырдың иесі рөлін сомдады. "Қара пантералар" ұйымының мүшесі және Элдридж Кливэрдің әйелі Кэтлин Кливэр фильмнің басындағы студенттер жиыны сахнасында пайда болды.
Түсірілім
Суретке түсіру 1968 жылдың шілдесінде Лос-Анджелесте басталды, оның көп бөлігі қаланың оңтүстік бөлігіндегі кең ауданда түсірілді. Ричфилд мұнарасының арт-деко стиліндегі сыртқы көріністері сол жылдың қарашасында бұзылғанға дейін түсірілген бірнеше сахналарда көрсетілді. Студенттік жиын сахнасын қоспағанда, колледж кампусының әртүрлі көріністері Сан-Паблодағы (Калифорния) Контра-Коста қауымдық колледжінде түсірілді. Содан кейін түсіру тобы Финикске жақын орналасқан Кэрфри, Аризонаға, одан кейін Өлім аңғарына көшті. Топ Кэрфридегі сарайды жалға алып, оның көшірмесін Кэрфридегі Оңтүстік-Батыс студиясының аумағында салды, оны жарылту эффектісі үшін пайдаланды. Түсіру жұмыстары Мохаве шөлінде де жүргізілді. Бастапқы кино өнеркәсібінің жарияланымдарында Антониони сүйіспеншілік сахнасын түсіру үшін шөлге 10 000-ға жуық актерлерді жинайтыны айтылды, бірақ бұл жоспар іске аспады. Сахнада The Open Theatre тобынан шаң басқан, мұқият дайындалған актерлер ойнады. АҚШ Әділет министрлігі бұл Манн заңының бұзылуы ма, жоқ па деген мәселені зерттеді, себебі бұл заң әйелдерді жыныстық мақсаттармен штаттар арасында тасымалдауға тыйым салады; алайда, ешқандай жыныстық қатынас түсірілмеді және Өлім аңғары Калифорния штатында орналасқандықтан, штаттар аралық шекарадан өтілген жоқ. Антониони әнді тым тартымсыз деп тапты және оның орнына "Careful with That Axe, Eugene" әнін қайта жазып, "Come in Number 51, Your Time Is Up" деп атады. Роджер Уотерс "Classic Albums – Pink Floyd – Making The Dark Side of the Moon" еңбегінде әнді өте жақсы көретінін, бірақ Антониони оның "өте қайғылы" екенін және ол оған шіркеуді еске түсіретінін айтты. Соңында ол "Біз және олар" деп аталатын жаңа әнге өңделді, ол 1973 жылы "The Dark Side of the Moon" альбомында жарық көрді. "The Violent Sequence" 2011 жылы "Dark Side of the Moon" жинағына енгізілгенге дейін жарияланбады, онда ол "Біз және олар (Ричард Райт Демо)" деп аталды. Фаһи және басқалардың айтуынша, оқиғалар әртүрлі. Дегенмен, оның "Өлім биінің" бір бөлігі фильмде қолданылды. Марк Фрешетт бұл фильмді түсірген кезде Бостонның Форт-Хилл қаласындағы Мел Лайманның қауымдастық қоғамдастығында тұрды. Ол Лайманмен бірге саундтрекке Лайманның Джим Квескин және Джаг Бэндпен бірге жазған америкалық музыкасының бір бөлігін қосуды үміттенеді. Фрешетт Лайманның "Аватар" газетінің көшірмелерін студия аумағына тастады және режиссерге топтың жазбаларын ойнатып, Лайманның жұмысын түсіндіруге уақыт бөлді. Антониони Лайманның музыкасының маңыздылығын түсінбегендей болғанда, Фрешетт фильмден кетіп, бірақ алты күннен кейін қайтып келді.
Шығару
Солтүстік Америкада ұзаққа созылған жарияланым мен дау-дамайлардан кейін, «Забриски Пойнт» фильмінің премьерасы 1970 жылдың 5 ақпанында Нью-Йорктегі Уолтер Ридтің «Коронет» театрында өтті. Бұл Антонеони түсірілімге кіріскенге бір жарым жылдан астам уақыт өткен соң, ал дайындық жұмыстары басталғалы шамамен төрт жыл өткеннен кейін болды. Фильм 1970 жылдың 9 ақпанында кеңінен көрсетілімге шықты.
Сертификаттау
Ашық тіл мен жыныстық мазмұнына қарамастан, фильм X емес, R рейтингісін алды, бұл MPAA саясатындағы өзгеріс болды.
Қабылдау
Фильмді көптеген сыншылар мен саяси бағыттары әртүрлі басқа да жарияланған комментаторлар, сондай-ақ Фрешетт пен Халприннің орындау өнері сынға ұшырады. «Нью-Йорк Таймс» газетінің сыншысы Винсент Канби «Забриски нүктесін» «шетелде тоқтап қалған асыл көркемдік ұмтылыс» деп атады. MGM үміттене білген контрмәдениет өкілдері фильмнің қысқаша көрсетілімі кезінде оған көңіл бөлмеді. Фильмнің өндірісіне жұмсалған қаржы кем дегенде 7 миллион доллар болса, отандық прокаттан тек 900 мың доллар түсім болды. 1978 жылы шыққан «Барлық уақыттың ең нашар 50 фильмі» кітабында бұл фильм тізімге алынды. Ол «дарынды режиссердің түсірген ең нашар фильмі» деп сипатталған, бірақ «Антонионидің көзінің сиқырының арқасында әлі де көруге болады». Фильм жарық көргеннен кейін 20 жылдан астам уақыт өткен соң, «Rolling Stone» журналының редакторы Дэвид Фрике «Забриски нүктесі – қазіргі заманғы кинематография тарихындағы ең керемет апаттардың бірі» деп жазды. Бұл Антонионидің АҚШ-та түсірген жалғыз фильмі болды, ол 1994 жылы «кино өнеріндегі көрнекті стилист ретіндегі орны үшін» Құрметті «Оскар» сыйлығымен марапатталды. 21-ғасырдың басында сапалы кең экранды нұсқалары мен DVD-де шығуы арқасында «Забриски нүктесі» сыншылардың мақтауына ие болды, әсіресе оның көркем операторлық жұмысының ерекше сұлулығы мен саундтректегі музыканың жаңашылдығы үшін, бірақ фильмге қатысты пікірлер әлі де әртүрлі болды. 1998 жылы «Chicago Reader» газетінің журналисі Джонатан Розенбаум бұл фильмін AFI Top 100 тізіміне енбеген ең жақсы американдық фильмдердің тізіміне қосты. Rotten Tomatoes сайтында фильмге киносыншылардың 32 пікірі негізге алынып, 66% мақұлдау көрсеткіші берілді, ал орташа бағасы 6,5/10 құрады.