Кіріспе

Австралиялық саясаткер сэр Джон Кокс Брей (31 мамыр 1842 – 13 маусым 1894) – Оңтүстік Австралияның көрнекті саяси қайраткері және Оңтүстік Австралияның алғашқы туған жергілікті премьер-министрі (1881–1884).

Ерте өмір және білім

Джон Кокс Брей Шығыс Аделаидада, Портсмуттан шыққан аяқ киім жасаушы Том Кокс Брейдің (1815–1881) және сол графтықтан шыққан Сара Брейдің (қызметтегі аты Пинқ, 1813–1877) ұлы болып дүниеге келді. Джон олардың төрт ұлының екіншісі (екі қызы болған), барлығы Аделаидада туған. Санкт-Петер колледжінде және Англияда білім алған Брей Оңтүстік Австралияда заң оқыды, В. Т. Фостердің шәкірті болды және 1870 жылдың қараша айында Оңтүстік Австралия адвокатурасына қабылданды. Ол тәжірибелі заңгер Дж. Б. Шериданмен «Брей мен Шеридан» серіктестігін құрды, бірақ оның өте өзгергіш мінезі оны заңмен айналысуға қолайсыз етті; алайда, ол саяси өмірге қажетті зиялылыққа және дебат дағдыларына ие болды.

Саяси мансап

Аделаидада Брей заңгер ретінде қысқа ғана уақыт жұмыс істеді, содан кейін 1871 жылдың 14 желтоқсанында Оңтүстік Австралия Ассамблеясына Шығыс Аделаида округінен депутат болып сайланды. Ол 1892 жылдың 6 қаңтарында саясаттан зейнеткерлікке шыққанға дейін осы округтің өкілі болды. Брей 3-ші Блайт министрлігінде Әділет министрі және Білім министрі қызметін атқарды (1875 жылдың 15 наурызы – 3 маусымы). Ол сондай-ақ Колтон министрлігінде Оңтүстік Австралияның Бас прокуроры болды (1876 жылдың маусымы – 1877 жылдың 26 қазаны). Осы кезеңде ол «сауда одақтарын құру және тіркеу туралы» заң жобасын ұсынды, ол Австралиядағы осындай мақсаттағы алғашқы заң болды. Брей Морган министрлігінде оппозиция жетекшісі (1877 жылдың қазаны – 1881 жылдың 24 маусымы), Оңтүстік Австралия провинциясының премьер-министрі және бас хатшысы (1881 жылдың 24 маусымы – 1884 жылдың 23 сәуірі), Оңтүстік Австралияның премьер-министрі және қазынашысы (1884 жылдың 23 сәуірі – 1884 жылдың 16 маусымы) болды. Ол сол кезде колонияның ең ұзақ қызмет еткен премьер-министрі еді. 1883 жылы Брей үкіметі британ үкіметінен Солтүстік территорияны толық бақылауға беруді сұрады, бұл территория 1865 жылдан бері Оңтүстік Австралияның басқаруында болған еді. Бірақ болашақта солтүстікте жеке колония құру қажет болуы мүмкін деген себеппен олардың өтініші қабылданбады. Брей 1884-1885 жылдары Англия мен АҚШ-қа сапар шекті, содан кейін Оңтүстік Австралияның бас хатшысы (1885 жылдың 14 қазаны – 1887 жылдың маусымы) және 1-ші Даунер министрлігінде қазынашы (1886 жылдың 8 маусымы – 1887 жылдың 7 маусымы) қызметін атқарды. Даунер Англияда болған кезде ол 1887 жылдың маусымына дейін премьер-министр міндетін уақытша атқарды. Өзінің зор беделіне орай, Брей Оңтүстік Австралия Ассамблеясының спикері болып сайланды (1888 жылдың 31 мамыры – 1890 жылдың маусымы), бірақ кейін бұл лауазымға қайта сайланудан бас тартты. Ол 2-ші Плейфорд министрлігінде бас хатшы болды (1890 жылдың 19 тамызы – 1892 жылдың 6 қаңтары), одан кейін саясаттан кетіп, Шығыс Аделаида округіндегі сайлауға себепкер болды, нәтижесінде Оңтүстік Австралия тарихында алғашқы Еңбек партиясының депутаты сайланды. Брей 1883 жылы Сиднейде өткен колонияаралық конференцияға қатысты және 1891 жылы Сиднейде өткен алғашқы Федералдық конвенцияда Оңтүстік Австралиядан барған жеті өкілдің бірі болды.

Кейінгі өмірі мен мұрасы

Брей Лондонда Оңтүстік Австралияның Бас Агені болып тағайындалды (1892 жылдың 29 ақпанынан 1894 жылдың сәуіріне дейін қызмет етті), денсаулығының нашарлауына байланысты мерзімінен бұрын отставкаға кетті. 1890 жылы Жаңа жылдық құрмет көрсету тізімінде Виктория патшайымы оны Киелі Михаил және Киелі Георгий орденінің Командоры (KCMG) титулымен марапаттады. 1894 жылдың 13 маусымында ол Аден мен Коломбо арасындағы теңізде, Оңтүстік Австралияға жол аясындағы "Оцеана" кемесінде қайтыс болды. Оның некрологы 1894 жылдың 19 маусымындағы "Таймс" (Лондон) газетінде жарияланды. Брей колонияның тұңғыш Оңтүстік Австралияда туған премьер-министрі, спикері және бас агені болды. Оның әйелі, Элис Мод Хорнабрук, Леди Брей (1850 – 13 шілде 1935), ол 1870 жылы үйленді, одан аман қалды. Олардың үш ұлы мен бір қызы болды.

Ұрпақтар

Ең кіші ұлы Гарри Мидвинтер Брей (1879–1965), Аделаидадағы биржа брокері, ақын, заңгер, ғалым және судья болған құрметті доктор Джон Джефферсон Брейдің (1912–1995) әкесі болды, ол Оңтүстік Австралияның бас судьясы және Аделаида университетінің канцлері қызметін атқарды. 1904 жылы Брейдің жалғыз қызы Бланш Ада Брей (1881–1908) алғашқы әйелі ретінде сэр Джон Лэвингтон Бонитонға (1875–1960) тұрмысқа шықты, ол кейде Аделаиданың мэрі, кейіннен Лорд-мэрі болды, сонымен қатар газет иелері, қайырымдастық қызметін атқарушылар және өнерді білушілердің танымал отбасының мүшесі еді. Олардың үш баласы болды; ол 26 жасында босанғанда қайтыс болды: Джон Лэнгдон Бонитон AO (1905–1992); Елизавета Хорнабрук Бонитон (1907–2008), кейін Леди Уилсон, бірақ көбінесе дұрыс емес, алайда танымал Леди Бетти Уилсон CBE деген атпен белгілі болды, ол 101 жасқа дейін өмір сүрді; және Ада Брей Хит (1908–1965). Брейдің ұрпақтарының арасында австралиялық саясат пен австралиялық сот жүйесінде көрнекті тұлғалар бар.

Аделаидадағы отбасылық үй

Брей Хаус деп аталатын тарихи ғимарат Аделаида қаласының орталығындағы Хатт және Уэйкфилд көшелерінің оңтүстік-шығыс бұрышында орналасқан. XIX ғасырдың басында салынған және кейін кеңейтілген бұл үйді Брей 1880 жылы сатып алды. Хатт көшесіне қараған жағы оған арнап салынды, ал үй 1973 жылы Аделаида қалалық кеңесі сатып алғанға дейін Брей отбасының меншігінде болды.

Өмірбаян

Томның әкесі Уильям Брей, дәстүрлі түрде айтылғандай, Корольдік теңіз флотында капитан емес, 1816 жылы шамамен 26 жасында ерте қайтыс болғанға дейін аяқ киім жасаушы және жиһаз шебері болып жұмыс істеді. Том мен Сара 1838 жылдың 22 шілдесінде Портси, Гэмпширдегі Сент-Мэри шіркеуінде үйленді, содан кейін «Принц Джордж» кемесімен Австралияға аттанды, 1838 жылдың желтоқсанында колонияға жетті. Сараның әкесі Уильям Пинк (1853 жылы қайтыс болды) да Аделаидаға қоныстанды және Оңтүстік Австралияны зерттеу жұмысында жұмысшы болып жұмыс істеді. Том Кокс Брей 1840 жылдан 1856 жылға дейін Аделаидадағы Хиндли көшесінің 79-ында аяқ киім фабрикасын иеленді, содан кейін отбасымен Англияға оралды. Ол «снобтардың» (яғни саудагерлердің) бірі болу бақытына ие болды, олар Оңтүстік Австралияның Тау-кен қауымдастығының Буррадағы мыс кеніне үнемдеген ақшаларын салып, көп пайда тапты. Брей отбасы Портсмут аймағына Уайт аралынан көшіп келгенін көрсетеді, бұл Бёрктің отарлық ақсүйектері (1891–1895), 2-томдағы «Аделаидалық Брейлер» және Бёрктің жер иелеріне арналған (1937) американдық қосымшасында (1939), сондай-ақ британдық тегі бар американдық отбасыларында және «Брей» деген тақырыпта кездесетін, өте шатасқан шығу тегі туралы есептерге қайшы келеді (Калифорния университетіндегі химия кафедрасының меңгерушісі, профессор Уильям Кроуэлл Брейдің (1879–1946) мансабы мен тегін қамтиды, ол 1839 жылы Жоғарғы Канадада Уильям Брей, Ж. П., Р. Н. (1814–1882) құрған канадалық Брей отбасының мүшесі, ол Корольдік теңіз флотындағы артиллерия офицері және Т. К. Брейдің үлкен ағасы болды).

Англияға оралу

Джон Кокс Брейдің ата-анасы, ағасы және әпкелері оның ерте мансабының бір кезеңінде, олардың жағдайының жақсаруына байланысты Англияға оралды. Бұл жағдай Том Кокс Брейдің әкесінің әкесінен мұраға алған кемешілік мүдделерінің нәтижесі болды деп айтылады, бұл мүмкін Джордж Брей (басқа жерде Чарльз Брей деп аталған) болды, ол өзінің ұлының Саутси, Хэмпширден келген шаруаның қызы, кейіннен Уиншип болған Энн Коксқа (1789–1840) үйленуіне қарсы болған. Англияға келгеннен кейін, отбасы алдымен Кенттегі Блэкхитте, содан кейін Йоркширдегі Харрогейт шипажай қаласында жайлы өмір сүрді, осы жерде миссис Брей қайтыс болды. Ұлы, Томас Уильям Брей (1840–1887) Кембридждегі Клэр колледжіне жіберілді, кейіннен англикан дін қызметкері болды. Ол сэр Денис Брейдің (1875–1951) әкесі, К. С. И., К. С. И. Е., К. Б. Е., Үндістан үкіметінің сыртқы істер хатшысы және Британ отаршылдық кезеңінде Ұлттар Лигасына Үндістанның делегаты болған. Т. С. Брей өмірінің қалған бөлігін джентльмен ретінде өткізді, Шотландиядағы Ренфруширдің Килмаколм қаласына көшіп, 1980 жылдардың ортасында оның ұрпақтары болды. Ол Шотландияда қайтыс болды, оның өсиеті Шотландияда және Оңтүстік Австралияда расталды. Оның ұрпақтарының арасында Үндістандағы отарлық губернатор сэр Джон Генри Керр, классикалық гитарашы Дэвид Рассел және ғарышкер Пирс Селлерс бар.