Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тищенко реакциясы – алкоксид қатысуымен альдегидтің диспропорциялануын қамтитын органикалық химиялық реакция. Бұл реакция, алюминий алкоксидтері реакцияның тиімді катализаторы екенін ашқан орыс органикалық химигі Вячеслав Тищенконың есімімен аталады. Туысқан Канниццаро реакциясында негіз натрий гидроксиді болып табылады, соның салдарынан тотығу өнімі карбон қышқылы, ал тотығудан кейінгі өнім спирт болады.
The Tishchenko reaction is an organic chemical reaction that involves disproportionation of an aldehyde in the presence of an alkoxide. The reaction is named after Russian organic chemist Vyacheslav Tishchenko, who discovered that aluminium alkoxides are effective catalysts for the reaction. In the related Cannizzaro reaction, the base is sodium hydroxide and then the oxidation product is a carboxylic acid and the reduction product is an alcohol.
Тарих
Бензальдегид қатысатын реакцияны Клейзен натрий бензилатын негіз ретінде қолданып тапқан. Энолиздеуге жататын альдегидтер Клейзен шарттарына жарамайды. Вячеслав Тищенко алюминий алкоксидтерінің энолиздеуге жататын альдегидтерді эфирлерге түрлендіруге мүмкіндік беретінін анықтады.
The reaction involving benzaldehyde was discovered by Claisen using sodium benzylate as base. Enolizable aldehydes are not amenable to Claisen's conditions. Vyacheslav Tishchenko discovered that aluminium alkoxides allowed the conversion of enolizable aldehydes to esters.
Мысалдар
Ацетальдегидтің Тищенко реакциясы коммерциялық маңызды еріткіш этил ацетатын береді. Реакция алюминий алкоксидтерімен катализденеді. Тищенко реакциясы арнайы еріткіш изобутил изобутират алу үшін қолданылады. Гидроксипиваль қышқылының неопентил гликоль эфирі гидроксипивальдегидтен базалық катализатордың (мысалы, алюминий оксидінің) қатысуымен Тищенко реакциясы арқылы өндіріледі. Параформальдегид алюминий метилаты немесе магний метилаты бар Тищенко реакциясы нәтижесінде метил форматын құрайды. Параформальдегид бор қышқылымен реакцияласып, метил форматын түзеді. Бұл реакцияның механизміндегі маңызды кезең – катализатордан бастау алған екі тізбекті ядролық қосылу реакциясынан пайда болған гемиацеталь аралық құрылымындағы 1,3 гидридтік орын ауысыру. Гидридтік орын ауысыру алкоксид катализаторын жаңартады.
The Tishchenko reaction of acetaldehyde gives the commercially important solvent ethyl acetate. The reaction is catalyzed by aluminium alkoxides. The Tishchenko reaction is used to obtain isobutyl isobutyrate, a specialty solvent. Hydroxypivalic acid neopentyl glycol ester is produced by a Tishchenko reaction from hydroxypivaldehyde in the presence of a basic catalyst (e. g., aluminium oxide). The Tishchenko reaction of paraformaldehyde in the presence of aluminum methylate or magnesium methylate forms methyl formate. Paraformaldehyde reacts with boric acid to form methyl formate. The key step in the reaction mechanism for this reaction is a 1,3 hydride shift in the hemiacetal intermediate formed from two successive nucleophilic addition reactions, the first one from the catalyst. The hydride shift regenerates the alkoxide catalyst.