Луи Физер: Американдық органикалық химик және жаңалықтар авторы

Кіріспе

Американдық органикалық химик (1899–1977)

Луис Фредерик Файзер (7 сәуір 1899 – 25 шілде 1977) – американдық органикалық химик, профессор және 1968 жылы Гарвард университетінің зейнеткер профессор атанды. Ол 1942 жылы Гарвардта жұмыс істеген кезінде әскери мақсатта қолданылатын, тиімді напалмды ойлап тапты. Оның жүлделі зерттеулері қан ұю факторлары, соның ішінде К витаминінің алғашқы синтезі, хинондарды құрамындағы антималяриялық препараттар ретінде синтездеу және зерттеу, кортизон синтезіне әкелген стероидтармен жұмыс және полициклді ароматты көмірсутектердің сипатын зерттеуді қамтыды.

Шолу

Физер Огайо штатының Колумбус қаласында дүниеге келді, 1920 жылы Уильямс колледжінен химиядан бакалавр дәрежесін алды, ал 1924 жылы Гарвардта Джеймс Брайант Конанттың жетекшілігімен докторлық диссертациясын қорғады. Оның аспирантуралық зерттеулері хинондардың тотығуын зерттеудегі тотығу потенциалын өлшеуге қатысты. 1924-1925 жылдары Физер Оксфорд университетінде В. Х. Перкин кішімен және Франкфурт университетінде Джулиус фон Браунмен постдокторант ретінде жұмыс істеді. 1925-1930 жылдары ол Брин-Мор колледжінде жұмыс істеді, онда болашақ әйелімен танысты. Содан кейін Гарвард университетіне оқуға түсті. Өзінің ғылыми көмекшісі және әйелі Мэри Петерс Физермен (MA, 1936, Рэдклифф) ол сегіз кітаптың және классикалық серияның алғашқы жеті томының авторлары болды. Ол сондай-ақ «Органикалық синтездер» журналының редакторы және үлескері болды. Гарвард университетінде Физер студенттеріне білім беруде шығармашылық әдістерді қолданумен танымал болды, мысалы, «Кристалдануды қалай дұрыс орындамау керек» (онда ол көмірдің ағып кетіп, өзінің және үстелінің қиын жағдайға түсуіне мүмкіндік берді) демонстрациясын көрсетті. Физер тіпті өзінің органикалық химия лекциясын толықтыру үшін 28 000 долларлық білім беру фильмін жасады. Фильмде холестеринді өт тастарынан тәжірибелік түрде қалай бөліп алуға болатынын көрсету үшін Бостон аймағындағы ауруханалардан алынған үлкен және сирек өт тастарының жинағы бейнеленді. Оның студенттері оның еңбегін соншалықты бағалады, олар Гарвард алаңында Физердің суреті бар «Луи» жейделерін сатты, оның бірін Физер бір күні лекция кезінде киді. Физердің есімімен екі химиялық реагент аталды. Физер реагенті – сірке қышқылындағы хром триоксидінің қоспасы. Физер ерітіндісі – газ ағынынан оттегіні алу үшін қолданылатын калий гидроксиді, натрий гидросульфиті және натрий антрахинон β-сульфонатының сулы ерітіндісі. Вудвордтың УФ-абсорбциясының максимумдарын есептеу ережелері Вудворд-Физер ережелері деп те аталады. Ол мұздың (iceane) болуын алғашқылардың бірі болып болжады. 1939 жылы Физер К витаминінің құрылымын анықтау үшін бәсекеге қатысты және сол жылдың соңында оның синтезін жариялады. Жақындағы естелік жазбасына сәйкес, Физер 1933 жылы Америка өнер және ғылым академиясына, 1940 жылы Америка Құрама Штаттарының Ұлттық ғылым академиясына және 1941 жылы Америка философиялық қоғамына сайланды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Физер әскери эксперименттің бір бөлігіне жауапты болды, ол апатқа ұшырады. «Х-сәуле» жобасы – Жапонияда кең ауқымды өрттерді бастау үшін уақыттық қысқыштармен жабдықталған кішкентай тұтандырғыш зарядтармен бірге көптеген жарыстарды тастау жоспары болды. Жарыстар үйлер мен фабрикаларда ұя салғаннан кейін, уақыттық қысқыштар тұтандырғыш зарядтарды (напальм) тұтандырып, өртті бастауға тиіс болды. Бір сынақ кезінде бірнеше жарыс қашып, Карлсбад әуежайының ангарларын, казармаларын және генералдың машинасының өртенуіне себеп болды. «Карлсбад әуежайын тұтандырғыш жарыстармен кездейсоқ өртеу «Х-сәуле» жобасы үшін үлкен жетістік және үлкен сәтсіздік болды». Физер жарыстар туралы сынақтар туралы есебінен өрт туралы ақпаратты алып тастады. Dow Chemical компаниясы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде оның Напалм формуласын өндіруді бастады. Вьетнам соғысы кезінде Напалмның қолданылуы дау тудырды. Алайда Физер оны ойлап тапқаны үшін өкінген жоқ. Ол: «Мен оны ойлап тапқаным үшін Напалмның моральдық тұрғысынан дұрыс па екендігін бағалауға құқығым жоқ» деді. 1962 жылы ол 1964 жылы темекі шегу мен денсаулық арасындағы байланыс туралы есеп жариялаған АҚШ-тың бас хирург кеңесші комитетінде жұмыс істеді. Физер темекі шегуді жалғастырды және 1965 жылы өкпе қатерлі ісігімен ауырып, жазылғаннан кейін ғана бұл әдеттен бас тартып, комитет ұсынған қорытындыларды белсенді түрде насихаттауды бастады. Физер 1987 жылы Нобель сыйлығының лауреаты Дональд Дж. Крамның ғылыми жетекшісі болды.

Fieser was born in Columbus, Ohio, obtained his BA in chemistry in 1920 from Williams College, and his PhD under James Bryant Conant at Harvard in 1924. His graduate research concerned the measurement of oxidation potentials in quinone oxidation. in 1924 1925 Fieser worked at the University of Oxford with W. H. Perkin Jr. and with Julius von Braun at the Frankfurt University as a postdoc. Between 1925 and 1930 he worked at Bryn Mawr College where he met his future wife. He then moved to Harvard University. With his research assistant and wife Mary Peters Fieser (MA, 1936, Radcliffe) he coauthored eight books and the first seven volumes of the classic series Reagents for Organic Synthesis known popularly among chemists as "Fieser and Fieser". He was also an editor and contributor for Organic Syntheses. At Harvard University, Fieser was a well loved faculty member widely known for using inventive methods to educate his students, such as demonstrating "How NOT to Perform a Recrystallization" (in which he allowed a flask of charcoal to overflow and create a mess of his desk and himself). Fieser even produced a $28,000 educational film to supplement his organic chemistry lecture. As part of a scene in which Fieser demonstrated how cholesterol could be experimentally isolated from gall stones, the film featured a shot of a collection of oversized and rare gall stones from Boston area hospitals. Notably, Fieser's students appreciated his efforts so much that they sold orange "Louie" sweatshirts branded with Fieser's face in Harvard Square, one of which was worn by Fieser himself to lecture one day. Fieser had two chemical reagents named for him. Fieser's reagent is a mixture of chromium trioxide in acetic acid. Fieser's solution is an aqueous solution of potassium hydroxide, sodium hydrosulfite, and sodium anthraquinone β sulfonate used for the removal of oxygen from a gas stream. Woodward's rules for calculating UV absorption maxima are also known as the Woodward Fieser rules. He was the first to propose the existence of iceane. In 1939 Fieser was involved in a competitive race for the structure elucidation of Vitamin K and he was able to report its synthesis in the end of that year. According to a recent in memoriam

Fieser was elected to the American Academy of Arts and Sciences in 1933, the United States National Academy of Sciences in 1940, and the American Philosophical Society in 1941. During World War II Fieser was partly responsible for a military experiment that went disastrously awry. Project X ray was a scheme to drop a great number of bats with small incendiary charges with a timed fuse attached over Japan to start widespread fires. After the bats nested in housing and factories, the timed fuses would ignite the incendiary charges (napalm) and start the fires. During a test run, a number of the bats escaped and ignited Carlsbad Airfield's hangars, barracks, and a general's car. "The accidental incineration of Carlsbad Auxiliary Army Airfield by incendiary bats was both a high and a low for Project X Ray." Fieser omitted the account of the fires from his own account of the bat tests. Dow Chemical began producing his formula for Napalm during World War II. The use of Napalm during the Vietnam War stirred controversy. Fieser, however, was unapologetic for its creation. He stated, "I have no right to judge the morality of Napalm just because I invented it." In 1962 he served on the U. S. Surgeon General's Advisory Committee that in 1964 issued a report on the relationship between smoking and health. Fieser was a chain smoker, and only after he was diagnosed with lung cancer in 1965 and recovered did he quit the habit and start to actively promote the committee's conclusions. Fieser was the graduate advisor of 1987 Nobel laureate Donald J. Cram.