Кіріспе
АҚШ күміс доллары 1840-1873 жылдар аралығында соғылған. «Отырған бостандық» доллары – АҚШ Монетасының 1840-1873 жылдар аралығында соққан, бас гравюрі Кристиан Гобрехт жасаған доллар монетасы. Бұл, АҚШ-тың сауда үшін күміс долларын шығаруды уақытша тоқтатқан 1873 жылғы Монета жасау туралы заң қабылданғанға дейін соғылған, осы номиналдағы соңғы күміс монета болды. Монетаның беткі жағы Гобрехт долларының дизайнына негізделген, ол 1836-1839 жылдар аралығында тәжірибелік режімде соғылған. Алайда, Гобрехт долларының арт жағындағы көтеріліп ұшатын бүркіт қолданылмады; оның орнына, АҚШ Монетасы (Mint) Джон Рейхтің, 1807 жылдан бастап монеталарда қолданыла бастаған дизайны негізінде гербтік бүркіт пайдаланды. «Отырған бостандық» доллары бастапқыда тек Филадельфия Монетасында соғылды; 1846 жылы өндіріс Нью-Орлеандағы зауытта басталды. 1840 жылдардың соңында Калифорния алтын асығы салдарынан алтын қорының артуына байланысты күмістің бағасы алтынға қатысты өсті; бұл американдық күміс монеталарын жинауға, экспорттауға және балқытуға әкелді. 1853 жылғы Монета жасау туралы заң доллардан басқа, бес центтен жоғары салмақты барлық күміс монеталардың салмағын азайтты, сонымен қатар алтын-көмірін доллар монетасына айналдыруды қалағандардан қосымша төлем талап етілді. Сол кезде АҚШ Монетасына ұсынылған күміс аз болғандықтан, өндіріс төмен деңгейде қалды. Серияның соңғы жылдары АҚШ-та күміс өндірісі артып, монеталардың саны көбейді. 1866 жылы, АҚШ ақша белгілеріне енгізілгеннен кейін, долларға «In God We Trust» деген жазу қосылды. «Отырған бостандық» долларын өндіруді 1873 жылғы Монета жасау туралы заң тоқтатты, ол шетелдік саудада пайдалану үшін сауда долларын рұқсат етті. Күміс мүдделерінің өкілдері металдың бағасы 1870 жылдардың ортасында қайтадан төмендегенде, күмістің заңды төлем құралы ретінде еркін соғуын қайта жандандыруды жақтады, және 1878 жылы Блэнд-Эллисон заңы қабылданғаннан кейін, өндіріс Морган долларымен қайта басталды.
The Seated Liberty dollar was a dollar coin struck by the United States Mint from 1840 to 1873 and designed by its chief engraver, Christian Gobrecht. It was the last silver coin of that denomination to be struck before passage of the Coinage Act of 1873, which temporarily ended production of the silver dollar for American commerce. The coin's obverse is based on that of the Gobrecht dollar, which had been minted experimentally from 1836 to 1839. However, the soaring eagle used on the reverse of the Gobrecht dollar was not used; instead, the United States Mint (Mint) used a heraldic eagle, based on a design by late Mint Chief Engraver John Reich first utilized on coins in 1807. Seated Liberty dollars were initially struck only at the Philadelphia Mint; in 1846, production began at the New Orleans facility. In the late 1840s, the price of silver increased relative to gold because of an increase in supply of the latter caused by the California Gold Rush; this led to the hoarding, export, and melting of American silver coins. The Coinage Act of 1853 decreased the weight of all silver coins of five cents or higher, except for the dollar, but also required a supplemental payment from those wishing their bullion struck into dollar coins. As little silver was being presented to the US Mint at the time, production remained low. In the final years of the series, there was more silver produced in the US, and mintages increased. In 1866, "In God We Trust" was added to the dollar following its introduction to United States coinage earlier in the decade. Seated Liberty dollar production was halted by the Coinage Act of 1873, which authorized the trade dollar for use in foreign commerce. Representatives of silver interests were unhappy when the metal's price dropped again in the mid 1870s; they advocated the resumption of the free coinage of silver into legal tender, and after the passage of the Bland–Allison Act in 1878, production resumed with the Morgan dollar.
Өмірбаян
1792 жылғы монета туралы заң алтын мен күмісті заңды төлем құралы деп жариялады; әрқайсысының белгілі салмағы долларға тең болды. АҚШ монета жасау орындасы тек сақтаушылар металл тапсырған кезде ғана алтын мен күміс монеталарын шығарды, ал металл монета түрінде қайтарылатын болды. Тауарлардың нарықтық бағаларының өзгеруі екі қымбат металдың біреуі екіншісіне қарағанда құны жоғары болып қалуына мүмкіндік берді, бұл монеталарды жинап қоюға және балқытуға әкелді; 1792 жылдан кейінгі онжылдықтарда көбінесе күміс монеталар осы тағдырға ұшырады. 1806 жылы президент Томас Джефферсон барлық күміс доллар монеталарын шығаруды тоқтатуға ресми бұйрық берді, дегенмен 1804 жылдан бері өндіріс жүргізілмеген еді. Бұл шешім ақшаның шетелге шығарылып, балқытылуын болдырмау мақсатында қабылданды, бұл жаңадан құрылған монета жасау орындасына аз пайда әкелді. Келесі ширек ғасыр бойы күміс монеталардың көп бөлігі жарты доллар болды. 1831 жылы монета жасау орындасының директоры Сэмюэл Мур президент Эндрю Джексоннан доллар монеталарын шығаруға қойылған шектеуді алып тастауды сұрады; президент сол жылдың сәуір айында оған келісті. Монеталар шығаруға рұқсат берілгеніне қарамастан, 1836 жылға дейін күміс долларлар соғылмады. 1830 жылдары монета жасау бюросы жаңа технологияларды қабылдау кезеңін бастан өткерді. 1828 жылы 1792 жылы құрылғаннан бері Конгресс тарапынан мерзімдік жаңарудан өтіп келген монета жасау орындасына тұрақты мәртебе берілді. Филадельфия монета жасау орындасы үшін жаңа ғимарат салуға Конгресс рұқсат берді, ол 1832 жылы ашылды. Конгресс 1834 және 1837 жылдары АҚШ монеталарының қымбат металл құрамын өзгертіп, АҚШ монеталарының шетел монеталарымен (көбінесе испан колониялық монеталары) бірге айналымда қалуын қамтамасыз етті. 1836 жылы монета жасау орындасында алғашқы бу машинасы пайда болды; бұрын монеталар адам күшімен соғылатын. Конгресс 1835 жылы Джорджия штатындағы Дахлонега, Солтүстік Каролина штатындағы Шарлотта және Луизиана штатындағы Нью-Орлеан қалаларында қосымша монета жасау орындарын ашуға рұқсат берді. Шарлотта мен Дахлонега монета жасау орындары тек алтын монеталарын шығарды, ал оңтүстіктегі кеншілерге металдарын сақтауға мүмкіндік берді, бірақ Нью-Орлеандағы орын күміс монеталарын, соның ішінде «Отырған Азаттық» долларын да шығарды.
Гобрехт доллары
1835 жылдың ортасында, жаңа тағайындалған Монетахана директоры Роберт М. Паттерсон американдық монеталардың жаңа дизайнын жасау үшін суретшілер Тициан Пил мен Томас Саллиді шақырды. 1835 жылғы 1 тамыздағы хатында Паттерсон Саллиге бір тасқа отырған, оң қолында "бостандық туын" ұстап тұрған, римдіктер азат етілген құлға сыйлаған бас киім – пилеусті киген бейне жасауды ұсынды. Ол сондай-ақ Саллиден "24 жұлдыздың тәртіпсіз орналасқан шоғырының арасында ұшып келе жатқан және қалықтап бара жатқан бүркіт" суретін кері жағына салуды өтінді. Паттерсон бүркіттің табиғи көрінуін қалады; ол сол кезде ел монеталарында қолданылып жүрген бүркіт суретін, бүркіттің кеудесіне орнатылған қалқанның әсерінен табиғи емес деп сынады. Монетахананың бас гравері Уильям Книсс Паттерсонның идеясы бойынша эскиз дайындады, бірақ инсультқа шалдығып, денесінің бір бөлігі қозғалмай қалды. Кейін 1835 жылы Кристиан Гобрехт Монетаханаға суретші, қалып жасаушы және Книсске көмекші ретінде жұмысқа алынды. Формальды түрде бағынышты болғанымен, Гобрехт Книсс 1840 жылы қайтыс болғанға дейін, ал Гобрехт бас гравер болып тағайындалғанға дейін Монетахананың көптеген гравюралық жұмыстарын орындады. Салли суреттердің эскиздерін жасады, оларды Гобрехт мыс қалыптарды ойып кесу кезінде нұсқау ретінде пайдаланды. Қалыптар түрлі үкімет шенеулерінен мақұлдау алды, содан кейін сынақ монеталар жасау басталды. Бұл дизайн дау тудырды; бұрынғы Монетахана директоры Сэмюэл Мур пилеусті пайдалануға қарсы болды. Бұрынғы президент Томас Джефферсонның сөздерін келтіре отырып, Мур қаржы министрі Леви Вудбериге: "Біз азат етілген құлдар емеспіз" деп жазды. 1836 жылы бірнеше сынақ монеталар жасалып, түзетулер енгізілгеннен кейін, сол жылдың желтоқсанында Гобрехт доллары деп аталатын алғашқы монеталар соғылды. 1836 жылғы долларлар 1792 жылғы заңда белгіленген талапқа сәйкес, .892 (89,2%) таза күмістен жасалды. 1837 жылғы 18 қаңтарда қабылданған Монета заңымен АҚШ күміс монеталарының тазалығы .892-ден .900-ге (90%) дейін өзгертілді; кейінгі Гобрехт доллары .900 таза күмістен соғылды. 1837 жылдан бастап, Гобрехт долларының алдыңғы жағындағы, отырған Либерти бейнесі кіші күміс монеталарға (жарты динадан жарты долларға дейін) қолданылды, ал Гобрехт Рейхтың геральдикалық бүркітін төртінші және жарты доллардың кері жағына бейімдеді. 1873 жылы алынып тасталған жарты динадан басқа, бұл суреттер сол монеталарда 50 жылдан астам сақталды. 1839 жылға дейін монеталардың шығарылымы аз көлемде жалғасты, содан кейін Гобрехт долларын ресми түрде шығару тоқтатылды. Бұл монеталар халықтың қабылдауын бағалау үшін сынақ ретінде соғылды. 1837 жылы Монетахана портреттік токарлық станогын сатып алды, бұл Гобрехтке Гобрехт долларының кейінгі нұсқалары мен Отырған Либерти доллары үшін үлкен модельдерде жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Пантограф сияқты токарлық станок дизайнды модельден монетаның мөлшеріне дейін механикалық түрде кішірейтті, содан кейін жұмысқа жарамды қалыптар жасауға болады. 1837 жылға дейін гравер дизайнды қалып бетіне қолмен кесуге мәжбүр болды.
Дизайн
1840 жылы доллар монетасын кең көлемде өндіруге кіріспес бұрын Паттерсон сол кезде қолданылып жүрген эскиздерді, соның ішінде Гобрехт долларын да қарастырды. Директор Гобрехттің қалықтап ұшатын бүркіт бейнесін бұрынғы Монетахана гравері Джон Райхтың эскизіне негізделген, солға қараған ақбас бүркітпен алмастыруды шешті. Бұл эскиз алғаш рет 1807 жылы күміс және алтын монеталарда қолданылған. Доллардың арт жағы ширек және жарты доллардың дизайнымен үйлестірілгенімен, неге ұшқан бүркіт эскизі төмен номиналды монеталарда бастапқыда қолданылмағаны белгісіз. Нумизмат тарихшысы Уолтер Бриннің пікірінше, Қаржы министрлігінің өкілі Рейхтің эскизін артық көруі мүмкін. Гобрехт долларының алдыңғы жағы жоғары рельефте жасалған, бірақ Монетахана қызметкерлері жаңа монета үшін оны төмендету қажет деп ойлады, өйткені одан көп мөлшерде соғылатын еді. Паттерсон дизайнды өзгерту үшін филадельфиялық суретші Роберт Болл Хьюзді шақырды. Хьюз жасаған өзгертулердің ішінде Либертидің басы үлкейтілді, киім толықтырылды және рельеф жалпы түрде төмендетілді. Алдыңғы жағына 13 жұлдыз да қосылды. Гобрехт долларындағы биік рельефтің арқасында бостандық бейнесі тұғырға қойылған мүсіндей көрінеді, ал жазық, отырған Либертидің төмендетілген рельефі көбірек гравюраға ұқсайды. Көркемсурет тарихшысы Корнелиус Вермеул алдыңғы жақтың стилін неоклассицизммен байланыстырып, Гобрехттің Либерти бейнесінің ежелгі Римнің мрамор мүсіндеріне ұқсас екенін атап өтті. Неоклассикалық мектеп 19 ғасырдың бірінші жартысында кең таралған, және ғана емес, ресми суретшілер арасында да танымал болды. Вермеул: «Филадельфиядағы АҚШ монеталарын кесетін граверлер де, Мэннен Иллинойсқа дейінгі қабір тастарын кесетін шеберлер де ұқсас көздерге жүгінгендері анық көрінеді». Арт жағында бүркіттің кеудесіндегі қалқан сақталған. Көркемсурет тарихшысы Вермеул оны «бір аяғында бұтақ пен зәйтүн жапырақтарын, екінші аяғында соғыс жебелерін ұстаған бейсбол төрешісінің қорғанысы сияқты, табиғатқа қайшы, көркем емес, кеудесінде қалқан бар бүркіт» деп сипаттады. Нумизмат тарихшысы Дэвид Ланге сәйкес, Рейхтің Гобрехт арт жағы кейбір монета коллекционерлері арасында «сендвич тақтасы бүркіті» деп белгілі. Брин АҚШ монеталары туралы толық жинағында «Хьюздің бақытсыз Либерти ханымға жасаған "жақсартуларына" наразылық білдіреді. 1836–1839 жылдардағы Сулли Гобрехттің бастапқы идеясымен салыстырғанда, бұл өте қайғылы жағдай» делінген.
Шығару
1840 жылдың шілдесінде 12 500 дана кішкентай партия шығарылды, бұл алтын-көміс сақтаушыларына күмісті долларға айырбастау алдында жаңа монеталармен танысуға мүмкіндік берді. Жаңа монетаны халыққа тарату процесі 1837 жылы Конгресс бекіткен қор арқылы жеңілдетілді, ол Монетаханаға «айналым ақшасы» ұсынып, металл монета соғылу процесін күтпей, салымдарға монетамен төлем жасауға мүмкіндік берді. Алтын өндірушілер 1840 жылдың соңында ауыр өндірісті бастау үшін қажетті күмісті жинауға кірісті; қарашада 41 000 дана, ал желтоқсанда 7 505 дана соғылды. Келесі жылы 173 000 данадан астам монета шығарылды. Барлық монеталар 1846 жылға дейін Филадельфия Монетаханасында шығарылды, содан кейін 59 000 данасы Жаңа Орлеандағы Монетаханада соғылды. Калифорнияда алтынның табылуынан кейін американдық сауда арналарында көптеген алтын монеталар пайда бола бастады. Бұл ағын алтынның күміске шаққандағы бағасын төмендетті, күміс монеталарды валюта ретінде емес, алтын-көміс ретінде бағалы етті. Олар шетелге экспортталды немесе отандық сату үшін балқытылды. Күміс экспорты тиімді болғандықтан, Монетаханаға келіп түсетін күміс азайды, нәтижесінде күміс доллардың шығарылымы төмендеді; 1851 және 1852 жылдары тиісінше 1 300 және 1 100 дана соғылды. Бұл жылдардың сирек кездесетіні 1850-ші жылдардың соңында мойындалды; Монетахана қызметкерлері коллекционерлерге сату үшін құпия түрде қайта соғып шығарды. Конгресс 1853 жылдың ақпанында «Монета жасау туралы» заңды қабылдады. Заң жарты диннан жарты долларға дейінгі монеталардың күміс салмағын 6,9%-ға төмендетті, бірақ долларға әсер етпеді. 1853 жылғы заң күміс алтын-көмісті монетаға айналдыру тәжірибесін жойды, бірақ доллар үшін 0,5% монета соғу алымы салынды. Сенат есебінде көрсетілгендей, бұл өзгерістер уақытша шара ретінде қарастырылды, күміс бағасы тұрақтанғанда күмістің еркін монетаға айналдырылуы қалпына келтіріледі. Конгресс долларды күміс монеталарын қайта қараудан неге босатқанына қатысты пікірлер әртүрлі: нумизмат тарихшысы Р.В. Джулиан бұл американдық монеталардың «басты монетасы» мәртебесіне байланысты жасалғанын болжайды. Дон Таксейдің «Монетахана және монеталар тарихы» еңбегінде жазылғандай, «екі металдық валютаны сақтау үшін өзгеріссіз қалған күміс доллар экспорттауға жалғасты және саудада сирек қолданылды. Еліміз осыны түсінбестен алтын стандартына өтті». Джулиан келісіп, бұл заң АҚШ-та де-факто алтын стандартын орнатты, өйткені ол күміс монеталарды алтынмен төлеуді талап етті. Күміс доллар айналымда аз болды; 1854 жылдан бастап Калифорнияда «ұсақ ақша» ретінде қызмет ету үшін батысқа жіберілді. Күміс бағасы 1860-шы жылдарға дейін жоғары болды, ал доллармен алмастыру үшін Монетаханаға аз күміс әкелінді. Коллекционерлерге қызмет ету үшін жеке даналар Монетахана тарапынан 1,08 долларға сатылымға ұсынылды.
Кейінгі жылдар
Нумизмат және монета сатушы К. Дэвид Бауэрс 1853 жылдан кейін шығарылған көптеген Отырысқан Бостандық долларының Қытайға шай мен жібек сияқты сәнді тауарларға төлеу үшін жіберілгенін айтады. Р. В. Джулиан бұл доллар өндірісін жалғастырудың Шығыспен саудаға қатысы жоқ екенін (тауарлар күміспен төленген) дәлелдеді, керісінше, монеталар Батысқа сол жақта қолдану үшін жіберілгенін ұсынды. Алайда, Монета жасау бөлімі 1858 жылдан бастап Сан-Францискодағы зауытқа доллар үшін қалыптарды бірнеше рет жіберсе де, Калифорниялық монета зауыты 1870 жылға дейін оларды бір рет қана қолданды, 1859 жылы 255 700 доллар Филадельфияда, ал 360 000 доллар Нью-Орлеанда соғылды. Нью-Орлеандағы өндіріс 1860 жылдан кейін Азамат соғысынан бұзылды; ол 1879 жылға дейін күміс долларды қайтадан соғуға көшпеді, бұл Отырысқан Бостандық сериясының аяқталуынан кейін болды. 1861 жылы соғыс басталғаннан кейін инфляциялық жасыл бумалар енгізілді және құнды металл монеталар айналымнан жоғалып кетті. 1863 жылдың сәуір айында жаңа Монета жасау директоры Джеймс Поллок күміс долларды жою қажет екенін мәлімдеді, бір хатта монетаның «қазіргі ақша жүйесіне енбейтінін. Жасалған аз ғана даналар Азия және басқа да шетелдік сауда үшін және айналымда көрінбейді» деді. 1861 жылдың қараша айында пастор М. Р. Уоткинсон хатта АҚШ азаматтарының дінге деген құлшынысы Азамат соғысы басталғаннан кейін артып келе жатқандықтан американдық монеталарға қандай да бір діни ұран жазылуы керек екенін ұсынды. 1863 жылдың 21 қазанында Қаржы министрі Салмон П. Чейске жолдаған есебінде Поллок американдық монеталарға діни ұран жазуға ниеттенгенін білдірді. Монета жасау «Құдай сеніміміз» және «Құдайға сеніміміз» сияқты әртүрлі ұрандарды жазылған үлгілерді жасауды бастады; соңғысы таңдалды және 1864 жылы екі центтік монетада алғаш рет қолданылды. Келесі жылы Қаржы министрлігіне кез келген монетаға өз қалауынша ұран жазуға рұқсат беретін заң қабылданды. Бұл ұран 1866 жылы күміс долларға, сондай-ақ әртүрлі күміс, алтын және қорытпа монеталарға жазылды. Азамат соғысы аяқталғаннан кейін де монета тапшылығы жалғасты, себебі федералды үкіметке үлкен соғыс қарызы болды. Нәтижесінде күміс монеталар қазір кең таралған жасыл бумалардан айтарлықтай қымбатқа саудаланып жатты. Сондықтан үкімет күміс монеталар шығарудан тартынды. Дегенмен, монета жасау күмісті нарыққа шығаратын уақытқа дейін сақтау үшін күмісті сақтау орындарында сақтап отырды. Отырысқан Бостандық доллары Карсон-Сити монета зауытында соғылған алғашқы монета болды; алғашқы шығарылғандары 1870 жылдың 11 ақпанында А. Райт мырзаға төленген 2303 дана болды. Доллар 1870 жылдан 1873 жылға дейін Карсон-Ситиде соғылды, ең көп соғылған саны 1870 жылы 11 758 болды. Кез келген монета зауытында ең көп соғылған саны 1872 жылы Филадельфияда болды: 1 105 500, бірақ 1871 жылы да соғылған монеталар миллионнан асып кетті.
Жинақтау
Серияның алғашқы жылдары жеке тұлғалардың көптеп балқытуы көптеген монеталарды сирек кездесетін етті; 1861 және 1862 жылдары Нью-Йорк қазынашылығында жиналған үлкен көлемдегі монеталар Филадельфияға кіші номиналдарға қайта соғылу үшін жіберілген кезде одан да көп балқытылды. Р.С. Юманның 2014 жылғы «Америка Құрама Штаттары монеталарына арналған нұсқаулық» кітабында коллекциялық жағдайдағы (жақсы немесе одан да жақсы) «Отырған Азаттық» долларының бағасы 280 доллардан кем емес деп көрсетілген. Серияның маңызды монеталарының ішінде «Құдайға сенемін» деген жазуы жоқ 1866 жылғы монета бар, оның тек екеуі ғана белгілі; біреуі 2005 жылы аукционда 1 207 500 долларға сатылды. Тағы бір сирек монета – Сан-Францискода соғылған 1870 жылғы монета (1870 S), оның тиражы белгісіз, себебі оның соғылуы сол монетахананың тізімінде тіркелмеген. Сол тізімдерде 1870 жылдың мамыр айында Сан-Франциско монетаханасы Филадельфияға монета белгісі жоқ екі доллардың сыртқы пішінін қате жібергендігі және екі дұрыс пішін алмастырғандығы көрсетілген. Сан-Францискоға жіберілген 1870 жылғы доллардың алдыңғы пішіні туралы ешқандай жазба жоқ; бірақ, монеталар бар. Брин 1988 жылы жазғанда он екі мысал келтірді, олардың тұсаукесерлік монеталар болғанын болжады, оларды бұрыштық тасқа орнатуға арналған. Біреуі 2003 жылы аукционда 1 092 500 долларға сатылды. 1873 жылғы S монетасы да осыған ұқсас құпияға толы, ол ресми түрде 700 дана шығарылғанына қарамастан, табылмаған. Екі монета 1874 жылы АҚШ сынақ комиссиясының мәжілісінде тексеру үшін Филадельфияға жіберілді, бірақ сақталмады. Бриннің пікірінше, қалған тираж ескірген күміс монеталармен бірге балқытылған болуы мүмкін.