Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бір жасушалы организмнің түрлері
Species of single celled organism
Cryptosporidium parvum – сүтқоректілердің ішек жолының паразиттік ауруы – криптоспоридиозды қоздыратын бірнеше түрдің бірі. C. parvum инфекциясының негізгі белгілері – жедел, сулы және қанды диарея емес. C. parvum инфекциясы иммундық тапшылығы бар пациенттер үшін ерекше алаңдаушылық тудырады, онда диарея күніне 10–15 рет қайталанады. Басқа симптомдарға анорексия, жүрек ауруы/құсу және ішкі ауыру жатады. Ішекке жатпайтын жерлерге өкпе, бауыр және өт қабы жатады, онда ол тиісінше тыныс жолдарының криптоспоридиозын, гепатитті және холециститті тудырады. Инфекция фекальды-оральды жолмен берілетін спораланған ооцистерді жұту арқылы пайда болады. Денсау адамдарда инфекциялық дозаның орташа мөлшері 132 ооцист құрайды. Жалпы C. parvum тіршілік циклы осы туыстың басқа өкілдерімен ортақ. Спорозоиттар мен мерозоиттардың илеумның энтероциттерінің апикальды бөлігіне енуі аурудың патологиялық белгілеріне әкеледі. Иммундық қабілеті бар адамдарда инфекция көбінесе өзінен-өзі шектеледі. Иммундық тапшылығы бар пациенттерде, мысалы, ЖИТС-ке шалдыққан немесе иммуносупрессивті терапиядан өтетін адамдарда инфекция өзінен-өзі шектеле бермейді, бұл дегидратацияға және ауыр жағдайларда өлімге алып келуі мүмкін.
Cryptosporidium parvum is one of several species that cause cryptosporidiosis, a parasitic disease of the mammalian intestinal tract. Primary symptoms of C. parvum infection are acute, watery, and nonbloody diarrhea. C. parvum infection is of particular concern in immunocompromised patients, where diarrhea can reach 10–15 times per day. Other symptoms may include anorexia, nausea/vomiting, and abdominal pain. Extra intestinal sites include the lung, liver, and gall bladder, where it causes respiratory cryptosporidiosis, hepatitis, and cholecystitis, respectively. Infection is caused by ingestion of sporulated oocysts transmitted by the faecal oral route. In healthy human hosts, the median infective dose is 132 oocysts. The general C. parvum lifecycle is shared by other members of the genus. Invasion of the apical tip of ileal enterocytes by sporozoites and merozoites causes pathology seen in the disease. Infection is generally self limiting in immunocompetent people. In immunocompromised patients, such as those with AIDS or those undergoing immunosuppressive therapy, infection may not be self limiting, leading to dehydration and, in severe cases, death.
Анықтау
Cryptosporidium parvum ооцистерін анықтау өте қиын; олардың кішкентай өлшемі фекальдық үлгілерде анықтауды қиындатады. Фекальдық ЭЛИСА паразиттің болуын анықтауға мүмкіндік береді. Серологиялық ЭЛИСА бұрынғы және қазіргі инфекцияларды ажырата алмайды. Ол хлорлаудың барлық қолданылатын деңгейлеріне төзімді, 1000 мг/л еркін хлордың әсеріне 24 сағатқа дейін тірі қалады. Бұл міндетті түрде жасуша ішінде тіршілік ететін патоген.
Cryptosporidium parvum oocysts are very difficult to detect; their small size means they are difficult to detect in fecal samples. A fecal ELISA could detect the presence of the parasite. A serological ELISA is unable to distinguish between past and present infections. It is resistant to all practical levels of chlorination, surviving for 24 hours at 1000 mg/L free chlorine. It is an obligate intracellular pathogen.
Алдын алу
C. parvum-нің таралуын болдырмаудың ең тиімді жолы – ластанған нәжіспен байланыстан қашу. Мұндай байланыстан, әсіресе кішкентай балалармен, ауызға тигізіп жұғу және паразиттің денеге өту мүмкіндігінен қашу маңызды. Гигиена – бұл қиын алдын алатын паразитке қарсы күресудің ең тиімді жолы. Мысалы, жануарлар бағы сияқты, зардап шеккен жануарларға қол жеткізе алатын жерлерге баратындар, қол жуу сияқты жақсы гигиена шараларын сақтаулары керек.
The most effective way to prevent the spread of C. parvum is to avoid contact with contaminated feces. Avoiding this contact, especially with young children, is important, as they are more likely to come into oral contact and have the parasite transferred into the body. Hygiene is the most effective way to combat this difficult to prevent parasite. Those visiting areas, such as petting zoos, where they might access affected animals should ensure good hygiene measures such as hand washing.
Ооцисталық саты
C. parvum ооцисталары өте төзімді, бұл паразиттің таралуын бақылауға тырысқанда ұзаққа созылатын мәселелер тудыруы мүмкін. Ооцист сатысы қоршаған ортаның көптеген факторларына шыдамды. Ооцист -22 °C дейін төмен температурада ұзақ уақыт сақталуы мүмкін, яғни терең тоңдырудан өткеннен кейін де фекалиямен (нәжіспен) ластану қаупі бар. Ооцисталар кейбір су тазарту процестерінде кездесетін pH деңгейінің өзгеруіне де төзімді, сондықтан инфекцияның алдын алу үшін егжей-тегжейлі назар қажет. Фекалиядағы ооцисталар бірден жұқпалы және ластану орын алған жағдайда жаңа ие табу мүмкіндігіне ие. Геном өте ықшам және транспозицияланатын элементтері жоқ сирек организмдердің бірі. Басқа апикомплекстерден айырмашылығы, C. parvum-ның пластидтерінде немесе митохондрияларында гендер жоқ.
The C. parvum oocysts are incredibly durable, which can cause extended problems when attempting to control the spread of the parasite. The oocyst stage can tolerate a vast number of environmental pressures. The oocyst can tolerate temperatures as low as −22 °C and for long periods of time, which means fecal contamination is possible even after going through deep freezing. The oocysts can also tolerate shifts in pH that are found in some water treatment processes, and careful attention to detail must be done to prevent the possibility of infection. The oocysts in fecal material are immediately infective and have the potential to find a new host if contamination occurs. The genome is very compact, and is one of the few organisms without transposable elements. Unlike other apicomplexans, C. parvum has no genes in its plastids or mitochondria.
Емдеу
Адамдардағы асқазан-ішек инфекциясын емдеуге сұйықтықтарды қайта толықтыру, электролиттерді алмастыру және кез келген ауырсынды басқару кіреді. 2015 жылғы қаңтардан бастап, нитазоксанид – иммундық қабілеті сақталған жандарда криптоспоридиозды емдеуге бекітілген жалғыз препарат. Паромомицин кейбір диарея симптомдарын жеңілдетуге көмектеседі және Ұлыбританияда осы препарат бұзаулар үшін тіркелген (Parofor Crypto, Huvepharma). ВИЧ инфекциясы бар науқастарда иммундық жүйені нығайту үшін антиретровирустік препараттарды қабылдауды жалғастыру инфекцияны бақылауға мүмкіндік береді.
Treatment of gastrointestinal infection in humans involves fluid rehydration, electrolyte replacement, and management of any pain. as of January 2015, nitazoxanide is the only drug approved for the treatment of cryptosporidiosis in immunocompetent hosts. Paromomycin may alleviate some of the diarrhoeal symptoms and is registered for it in UK for non ruminating calves (Parofor Crypto, Huvepharma). Continuing antiretroviral drugs for HIV infection to boost the immune system may also control infection.
Липидтердің метаболизмі
C. parvum липидтерді бастапқы синтездеуге қабілетсіз, сондықтан оның липидтерді тасымалдау механизмі маңызды терапиялық мақсатқа айналуы мүмкін. C. parvum бірнеше оксистеролмен байланысатын ақуыздарға (OSBPs) және оксистеролға қатысты ақуыздарға (OSRPs) ие. Липидтерді байланыстыруға тек OSBP-лер ғана қабілетті, ал екеуінде де жасуша сигналдау жолдарында қызмет ететін Плекстрин гомологиялық домендері бар.
C. parvum is incapable of de novo lipid synthesis, making its lipid trafficking machinery an important potential therapeutic target. C. parvum possesses multiple oxysterol binding proteins (OSBPs), and oxysterol related proteins (OSRPs). Only OSBPs are capable of lipid binding, while both contain Pleckstrin homology domains, which function in cell signalling pathways.
Жер бетіндегі гликопротеиндер
Cryptosporidium parvum патогенезде рөл атқаратын көптеген беткі гликопротеиндерге ие. Иммунодоминантты >900 кДа протеин, GP900 деп аталады, спорозоидтардың апикальды бөлігінде және мерозоидтардың микронемаларында орналасқан. Оның жоғары молекулалық массасы, көбінесе, ауыр посттрансляциялық гликозилдеуге байланысты. Шындығында, GP900 құрылымы муциндер деп аталатын гликопротеиндер отбасымен ұқсас. GP900 жасушаларға адгезия мен енуді қамтамасыз етеді деп саналады. GP900 сүтқоректілердің ішегінде кездесетін көптеген протеазалардың C. parvum протеолизіне қарсы тұру қабілетіне де әсер етуі мүмкін. In vitro жағдайында, гиперіммундық сарысулар, сондай-ақ GP900 белгілі бір эпитоптарына бағытталған антиденелер C. parvum спорозоидтарының MDCK жасушаларының моноқабаттарына енуін тежейді. Сонымен қатар, табиғи GP900 немесе тазартылған GP900 фрагменттерін пайдалану арқылы бәсекелестік тежеу жасушалардың инвазиясын азайтады. Тағы да эксперименттер муцинге ұқсас гликозилдеудің маңыздылығын растады. GP900 көмірсутек бөліктеріне (альфа-N галактозамин) бағытталған лектиндер адгезияны бұзып, C. parvum инвазиясын болдырмайды. Cryptosporidium parvum гликопротеиндері перспективалы вакцина кандидаттарының қасиеттеріне ие. Олардың көптегені иммунодоминантты, ал таңдалған домендерге қарсы антиденелер жасушаларға инвазияны тоқтатады.
Cryptosporidium parvum possesses numerous surface glycoproteins thought to play a role in pathogenesis. An immunodominant >900 kDa protein, known as GP900, localizes to the apical end of sporozoites and in micronemes of merozoites. Its high molecular mass is most likely due to heavy post translational glycosylation. Indeed, the structure of GP900 is similar to that of a family of glycoproteins known as mucins. GP900 is thought to mediate attachment and invasion to host cells. GP900 may also play a role in C. parvums resistance to proteolysis by the numerous proteases found in the mammalian gut. In vitro, hyperimmune sera, as well as antibodies directed at specific epitopes on the GP900 protein, inhibit the invasion of C. parvum sporozoites into MDCK cell monolayers. Additionally, competitive inhibition using native GP900 or purified GP900 fragments reduces cell invasion. Further experiments have confirmed the importance of the mucin like glycosylations. Lectins directed at GP900 carbohydrate moieties (alpha N galactosamine) were able to block adhesion and prevent C. parvum invasion. Cryptosporidium parvum glycoproteins have the characteristics of attractive vaccine candidates. Many are immunodominant, and antibodies against select domains block invasion of host cells.