Кіріспе

Escherichia coli бактериясының серотипі. Escherichia coli O157:H7 – Escherichia coli бактериясының бір серотипі және Shiga тәрізді токсин өндіретін E. coli түрлерінің бірі. Бұл, көбінесе тамақ арқылы жұғатын, аурудың себебі болып табылады, оған себеп – ластанған және шикі тамақ, оның ішінде шикі сүт және жеткіліксіз пісірілген ет. Бұл патогенді бактериялардың түрі қанды диареяға және бүйрек жетіспеушілігіне алып келуі мүмкін; мұндай жағдайлар бес жасқа дейінгі балалардың, егде жастағы науқастардың және иммундық жүйесі нашарлаған науқастардың өліміне себеп болуы мүмкін. Жұғу фекальдық-оралдық жолмен жүреді, ал көптеген жағдайлар ластанған шикі жапырақты көкөністер, пісірілмеген ет және шикі сүт арқылы таралады.

Белгілері мен симптомдары

E. coli O157:H7 инфекциясы көбінесе ауыр, жедел геморрагиялық диареяны (бірақ геморрагиялық емес диарея да мүмкін) және іш ауруын тудырады. Әдетте температураның көтерілуі аз немесе мүлдем болмайды, және ауру 5-10 күн ішінде өтеді. Кейде симптомдарсыз да өтуі мүмкін. Кейбір адамдарда, әсіресе бес жасқа дейінгі балаларда, иммунитеті нашарлаған адамдарда және қарттарда инфекция гемолитикалық-уремиялық синдромға (ГУС) әкелуі мүмкін, онда қанның қызыл клеткалары бұзылып, бүйректер жұмысын тоқтатады. Жұққандардың 2-7 пайызында осы асқыну пайда болады. АҚШ-та ГУС балалардағы жедел бүйрек жетіспеушілігінің негізгі себебі болып табылады, және ГУС-тің көп бөлігі E. coli O157:H7 бактериясынан туындайды.

Бактериология

Е. coli-ның басқа штаммдары сияқты O157:H7 грамм-теріс және оксидаза-теріс болып табылады. Көптеген басқа штаммдардан өзгешелігі, ол сорбитолды ферменттемейді, бұл штаммды клиникалық зертханада ажыратуға негіз болады. Шига токсині мен шигаға ұқсас токсиндерді өндіретін E. coli штаммдары осы қабілетті токсиннің құрылымдық генін кодтайтын профагпен жұғу арқылы алған, ал токсин өндірмейтін штаммдар шига токсиніне оң штаммдармен инкубациядан кейін шигаға ұқсас токсиндерді өндіруге қабілетті болуы мүмкін. Вирустық бөлшектердің кейбір жағдайларда (мысалы, антибиотиктер) стресске ұшыраған кезде жаңадан иесінде көбейетіні байқалады, бұл профагтың штаммның ата-бабаларын салыстырмалы түрде жақында жұқтырғанын көрсетеді. E. coli O157:H7-нің барлық клиникалық изоляттары pO157 плазмидін қамтиды. Периплазмалық каталаза pO157-де кодталған және иесіне жұққан кезде қосымша тотығудан қорғау арқылы бактерияның вируленттілігін арттыруы мүмкін. E. coli O157:H7 геморрагиялық емес штаммдары бактериофагпен жұғудан кейін лизогендік конверсия арқылы геморрагиялық штаммдарға айналады.

Табиғи мекен

Е. coli O157:H7 серотипі салыстырмалы түрде сирек кездессе де, кейбір ірі қара малдың, ешкінің және тіпті қойдың ішектерінде табиғи түрде табылуы мүмкін. Ірі қара малдың ас қорыту жолында Шига токсинінің рецепторы – глоботриаозилцерамид болмайды, сондықтан олар бактерияның симптомсыз тасымалдаушылары болуы мүмкін. Солтүстік Америкадағы мал бордақылау алаптарындағы E. coli O157:H7 кездесу жиілігі 0-ден 60%-ға дейін ауыспайды. Кейбір ірі қара мал бактерияны көп мөлшерде шығарып тастаушы ("супер-таратушылар") деп те аталады. Супер-таратушылар – бұл ректоанальды біріктіруде колонизациясы бар және 103-4 ҚТБ г-1 нәжіс бөліп шығаратын ірі қара мал. Супер-таратушылар бордақылау алаптарындағы малдың аз бөлігін (<10%) құрайды, бірақ шығарылған E. coli O157:H7 бактериясының >90%-ын олар құрауы мүмкін.

Беріліс

E. coli O157:H7 инфекциясы ластанған тамақ немесе суды ішу арқылы немесе ластанған беттерге ауыздың тиюінен туындауы мүмкін. Мұның мысалы ретінде жартылай пісірілген етті, сондай-ақ жапырақты көкөністер мен шикі сүтті атауға болады. Егістіктер көбінесе суару процестері немесе топыраққа табиғи түрде кіретін ластанған су арқылы бактериямен зарабығады. Бұл бактерия өте күшті вируленттілікке ие, төмен инфекциялық дозаға ие: инфекция тудыру үшін 10-ден 100-ға дейінгі колония құратын бірліктер (CFU) E. coli O157:H7 жеткілікті, ал басқа патогенді E. coli штаммдары үшін миллионнан астам CFU қажет.

Диагностика

Ішектегі бактерияларды анықтауға болады. Үлгі сорбитолы MacConkey (SMAC) агарында немесе цефиксим калий теллурит сорбитолы MacConkey агарында (CT SMAC) өсіріледі. SMAC агарында O157:H7 колониялары сорбитолды ферменттемейтіндіктен мөлдір болып көрінеді, ал E. coli-ның әдеттегі сорбитолды ферменттейтін серотиптерінің колониялары қызыл түсті болып көрінеді. E. coli O157:H7 деп растау алдында сорбитолды ферменттемейтін колониялар соматикалық O157 антигеніне тексеріледі. Барлық мәдениеттердегідей, осы әдіспен диагностика уақытты қажет етеді; жылдам E. coli ДНК-сының экстракциясы және полимераза тізбекті реакциясы (ПТР) әдістері арқылы тез диагностикалауға болады. Флуоресценттік және антиденелерді анықтау технологиялары да жасалуда.

Алдын алу

Пастеризацияланбаған сүт өнімдерін, жартылай пісірілген сиыр етін, жуылмаған көкөністерді және дезинфекцияланбаған суды ішпеуден немесе оларға тиюден сақтану E. coli инфекциясының қаупін азайтады. Дәретханадан пайдаланғаннан кейін немесе балалардың киімдерін ауыстырғаннан соң, әсіресе балалар мен іш өткізіп жүрген адамдарда, жеткілікті деңгейде хлор немесе басқа тиімді дезинфекциялық заттармен тазартылған сумен қолды мұқият жуу, инфекцияның таралу қаупін азайтады.

Бақылау

E. coli O157:H7 инфекциясы АҚШ, Ұлыбритания және Германияда ұлттық деңгейде тіркелуге жататын ауру. Австралияның көптеген штаттарында, оның ішінде Квинсленд штатында да тіркелуге жатады.

Емдеу

Сусызданудан болатын өлімді болдырмау үшін сұйықтықты толықтыру және қан қысымын қолдау қажет болуы мүмкін, бірақ көптеген науас 5–10 күн ішінде емсіз жазылып кетеді. Антибиотиктердің ауру ағымын жақсартатынына ешқандай дәлел жоқ, ал антибиотиктермен емдеу гемолиздік-уремиялық синдромды (ГУС) тудыруы мүмкін. Антибиотиктер профагтардың белсенділігін күшейтуге себеп болады деп саналады, ал өлmekтегі бактериялар бөліп шығарған профагтар сезімтал басқа бактерияларды жұқтырып, оларды уландыратын түрлерге айналдырады. Лоперамид (имодий) сияқты диареяға қарсы препараттар да қолдануға болмайды, себебі олар инфекцияның мерзімін ұзартуы мүмкін. Сонымен қатар, токсин өндірісін болдырмау үшін антииндукциялық стратегияларды қолдану және Shiga токсиніне қарсы антиденелерді пайдалану сияқты жаңа емдеу әдістері де ұсынылған.

Тарих

E. coli O157:H7 тұңғыш рет 1975 жылы геморрагиялық колиттің эпизодтық жағдайымен байланысты тіркелді, бірақ сол кезде оның патоген екені анықталмады. Ол 1982 жылы Орегон және Мичиган штаттарында геморрагиялық колиттің жарылысынан кейін алғаш рет адамға зиянды патоген ретінде танылды, осы жарылыс кезінде кем дегенде 47 адам бір фастфуд желісінен алынған сиыр етінен жасалған котлеттерді жеп, олардың осы бактериямен ластанғаны анықталды.

Шығындар

Патогеннің салдарынан АҚШ-та жылына шамамен 2100 адам ауруханаға түседі. Бұл ауру көбінесе дұрыс диагноз қойылмайды, сондықтан қымбат және инвазивті диагностикалық процедуралар орындалуы мүмкін. Гемолитикалық уремиялық синдром (ГУС) дамыған науқастар көбінесе ұзақ мерзімге ауруханада жатуға, диализ жасауға және үнемі бақылауда болуға қажеттілік туындайды.