Кіріспе

Семантикалық дифференциал (СД) - адамның ұғымдардың, заттардың және оқиғалардың қасиеттерін субъективті қабылдауын және оларға әсерлі реакцияларды өлшеу үшін арналған өлшеу шкаласы. SD адамның пікірлерін, көзқарастарын және осы ұғымдарға, объектілерге және оқиғаларға қатысты құндылықтарын бақыланатын және жарамды түрде бағалау үшін қолданылады. Респонденттерден полярлық атаулар бар таразылар жиынтығында өздерінің қай жерде екендерін таңдау сұралады (мысалы: "тұйық ащы", "әділ әділетсіз", "жылы суық"). Лайкерт масштабтау сияқты басқа өлшеу масштабтау әдістерімен салыстырғанда, SD салыстырмалы түрде сенімді, жарамды және берік деп есептеуге болады. SD жалпы және нақты түрде қолданылған. Чарльз Э. Осгудтың семантикалық дифференциал теориясы сөздердің семантикасын немесе мағынасын, әсіресе қосымша сөздерді және олардың анықтамалық ұғымдарын өлшеудің жалпыға ортақ әрекетіне мысал болады. Маркетинг, психология, социология және ақпараттық жүйелер сияқты салаларда SD маркетингтік байланыс, саяси кандидаттар, алкогольді сусындар және веб-сайттар сияқты нақты тұжырымдамаларға субъективті қабылдауды және аффективті реакцияларды өлшеу үшін қолданылады.

SD пайдалану жөніндегі нұсқаулар

Verhagen және оның әріптестері зерттеушілерге семантикалық дифференциалды қолдануға көмектесетін негіздеме енгізеді. Алты кезеңнен тұратын бұл негізде тиісті биполярлы шкалалар жиынтығын жинауға, семантикалық биполярлылықты лингвистикалық тексеруге және семантикалық дифференциалдық өлшемділікке ерекше назар аударуды ұсынады. Семантикалық айырмашылықтың дамуы туралы егжей-тегжейлі баяндама "Аффективті мағынаның мәдени универсалдықтары" кітабында берілген. Дэвид Р. Хайздың "Сервейлеу мәдениеттері" компьютерлік графикалық рейтинг шкалаларын пайдалану кезінде өлшеу мәселелеріне ерекше назар аударып, заманауи жаңартуды ұсынады. Бұл шкаланың бір мүмкін проблемасы - оның психометриялық қасиеттері мен өлшеу деңгейі даулы. Ең жалпы тәсіл - оны ординарлық шкала ретінде қарау, бірақ нейтралды жауап (яғни шкаладағы ортаңғы балама) кездейсоқ нөлдік нүкте ретінде қызмет етеді және шкала мәндері арасындағы аралықтарды тең деп санауға болады, бұл оны аралық шкалаға айналдырады деп дәлелдеуге болады.

Қалыптылық зерттеудегі қолдану

Семантикалық дифференциал - бүгінгі таңда көзқарастарды өлшеуде қолданылатын ең кең таралған шкалалардың бірі. Мұның бір себебі - бұйымдардың көп қырлылығы. Биполярлық атау жұптарын әртүрлі тақырыптарда қолдануға болады, сондықтан шкаланы кейбіреулер "құлық зерттеушісінің әрқашан дайын батареясы" деп атайды. мәдениеттер аралық зерттеулерде (Осгуд анықтағандай бағалау, потенция, белсенділік және басқа зерттеулерде анықталғандай шындық, ұйым, күрделілік, шектеу) кездесетін 7 топқа (факторларға) сәйкес келетін ең көп таралған және бейтарап есімдерді ғана қолданады. Бұл әдісте биполярлы атау-атау шкалаларының жеті тобы есімдердің жеті түріне сәйкес келеді, сондықтан әдісте осы шкалаларды пайдалану арқылы бағалау үшін шкалалар мен есімдер арасындағы объектінің масштабтық симметриясы (OSS) бар деп ойланды. Мысалы, 7 факторға сәйкес келетін есімдер: сұлулық, күш, қозғалыс, өмір, жұмыс, хаос, заң. Әдемілік "Ең жақсы" деп бағаланады, ал өмір "Өте шынайы" деп бағаланады. Алайда, осы симметриялық және өте негізгі матрицадағы ауытқулар екі түрлі негізгі бейімділіктерді көрсетуі мүмкін: масштабтарға байланысты бейімділік және объектілерге байланысты бейімділік. Бұл OSS-тің мақсаты SD әдісінің семантикалық бейімділіктеріне бірдей мәдениет пен білім беру ортасындағы адамдардың жауаптарында сезімталдығын арттыру болды. Бес элемент (биполярлық жұп атрибуттар) сенімді нәтижелер береді, олар бірдей көзқарастың Лайкерттің сандық өлшемдерімен жоғары сәйкес келеді.

ЦРУ-ның психологиялық соғысында қолдану

1958 жылы MK Ultra бағдарламасының бір бөлігі ретінде ЦРУ Озгудқа семантикалық дифференциалды пайдалану арқылы 30 мәдениеттегі 620 негізгі сөзді әлемдік зерттеуді қаржыландыру үшін 192 975 доллар берді. Бұл зерттеулерді ЦРУ шетелдік үкіметтерді тұрақсыздастыру мақсатында мәдени ерекшеліктері бар тиімді үгіт-насихат жасау үшін қолданды. Мысал ретінде Чилидің "El Mercurio" газетін қарастырып көрейік. Семантикалық айырмашылық Чили халқының социалистік Альенде әкімшілігіне деген жағымсыз көзқарасын барынша тиімді түрде туғызатын сөздерді анықтау үшін қолданылды.

Номиналистер мен реалистер

Чарльз Э. Осгудтың семантикалық дифференциалдың теориялық негіздері атаулылар мен реалистер арасындағы ортағасырлық дау-дамайға түседі. Номиналистер тек нақты заттар ғана - заттар, ал осы заттардан алынған абстракциялар, универсалдар деп аталатын, жай сөздер деп мәлімдеді. Реалистер универсалдардың тәуелсіз объективті болуы керек деп есептеді. Осгудтың теориялық жұмысы лингвистика мен жалпы семантикаға жақын және Корзибскийдің құрылымдық дифференциалына қатысты.

Сипаттамаларды қолдану

Бұл құралдың дамуы лингвистика мен психология арасындағы кең аймаққа қызықты түсінік береді. Адамдар сөйлеу қабілетін дамытқаннан бері бір-бірін сипаттап келеді. Көптеген қосымша сөздер тұлғаны сипаттаушы ретінде де қолданылуы мүмкін. Ағылшын тілінде мыңдаған қосымша сөздердің пайда болуы ағылшын тілінде сөйлейтін адамдар үшін адамдардың сипаттамалары мен олардың мінез-құлқындағы нәзік қасиеттердің куәлігі болып табылады. Рожеттің сөздік қоры - бұл көбіне қосымша сөздерді санаттарға жіктеудің алғашқы әрекеті және осы контекстте факторлық талдау үшін қолайлы, басқарыла алатын кіші жиынтықтарға қосымша сөздердің санын азайту үшін пайдаланылды.

Бағалау факторлары, құдірет және белсенділік

Осгуд және оның әріптестері семантикалық дифференциалдық шкалалардың үлкен жинақтарының факторлық талдауын жүргізді және адамдар сөз бен сөз тіркестерін бағалау үшін қолданатын үш қайталанатын көзқарасты тапты: бағалау, қуат және белсенділік. Бағалау жүктемесі ең жоғары "жақсы жаман" деген қосымша жұпқа жүктеледі. "Қуатты әлсіз" қосымша жұп күші факторды анықтайды. "Актив пассив" атаулық жұп белсенділік факторды анықтайды. Бұл үш өлшемді эмоционалдық мағынасы табылды кросс-мәдени универсалдар зерттеуде ондаған мәдениеттер. Бұл факторлық құрылым интуитивті мағынаға ие. Ата-бабаларымыз адамды кездестіргенде, оның қауіп төндіретінін білу керек еді. Ол адам жақсы ма, жаман ба? Екіншісі, ол адам мықты ма, әлсіз бе? Адамды жақсы және күшті, жақсы және әлсіз, жаман және әлсіз, немесе жаман және күшті деп санағанда, біздің оған деген реакциямыз айтарлықтай өзгеше болады. Кейіннен біз бастапқы жіктемені бізді белсенді түрде қорқытатын немесе тек әлеуетті қауіп төндіретін адамдар туралы жағдайларды қоса кеңейте аламыз. Бағалау, потенция және белсенділік факторлары мінез-құлықтың егжей-тегжейлі сипаттама жүйесін қамтиды. Осгудтың семантикалық дифференциалдық өлшемі осы үш факторды өлшеуіш. Ол атаулар жұптарының жиынтығын қамтиды: жылы суық, жарық қараңғы, әдемі сұм, тәтті ащы, әділ әділетсіз, батыл қорқынышты, мағыналы мағынасыз. Осгуд пен оның әріптестерінің зерттеулері бағалау факторы масштабталудағы айырмашылықтың көп бөлігін құрайтынын және мұны көзқарастар идеясымен байланыстыратынын көрсетті.

Кейінгі зерттеулер: Типостық-нақтылық, күрделілік, ұйымдастыру және ынталандыру факторлары

SD-ді қолданатын зерттеулер қосымша әмбебап өлшемдерді тапты. Нақтырақ айтқанда, бірнеше зерттеушілер "Типикалық" факторды (оның ішінде тұрақты сирек, типтік ерекше сияқты шкалалар) және "Көмек" ("кеңілді күрделі", "шетелсіз шектеулі", "құпия әдеттегі"), "Үдетілген" немесе "Ұйымдастыру" ("регулярлы спазмодикалық", "өте өзгермелі", "ұйымдастырылған ұйымдаспаған", "нақты белгісіз"), Стимуляция ("кызықты скучный", "басқаша жаңа").