Кіріспе

1974 жылғы американдық ғылыми фантастика фильмінің режиссері Саул Басс Фаза IV - 1974 жылғы ғылыми фантастика қорқынышты фильмінің режиссері графикалық дизайнер және режиссер Саул Басс, және сценарийі Мейо Саймон, Х. Г. Уэллстің 1905 жылғы "Құмырсқалар империясы" атты қысқа әңгімесінен әсер алды. Фильмде Майкл Мерфи, Найджел Давенпорт және Линн Фредерик ойнайды. Ішкі жерлер Англиядағы Пайнвуд студиясында түсірілді, ал сыртқы жерлер Кенияда түсірілді, бірақ фильм АҚШ-тағы Аризона шөлінде орналасқан. Оны Alced Productions және Paramount Pictures шығарған. Фильм кассалық табысқа жетпеді және осылайша Бас режиссерлік еткен жалғыз көркем фильм болды. 1975 жылы теледидар эфиріне шыққаннан кейін, ол культке айналды, сонымен қатар KTMA дәуірінде Mystery Science Theater 3000 телеарнасында көрсетілді. Сценарийдің Бари Н. Малцберг жазған романшасы 1973 жылы қарашада IV кезең ретінде жарияланды.

Сюжет

Бір ғажайып ғарыш оқиғасынан кейін әртүрлі түрдегі құмырсқалар тез эволюцияға ұшырайды, олардың аралас ұясы пайда болады және Аризона шөлінде геометриялық жағынан өте керемет жеті мұнараны салады. Бір отбасынан басқа, жергілікті тұрғындар таңғажайып әрекет ететін құмырсқалардан қашады. Ғалымдар Джеймс Леско мен Эрнест Хаббс Аризона штатында құмырсқалар көп тараған аймақта орналасқан жабық үйдің ішіне компьютерлік зертхана орнатты. Құмырсқалар колониясы мен ғылыми топ бір-бірімен соғысады, бірақ құмырсқалар тиімді шабуылдаушылар. Оқиғаның негізгі кейіпкерлері ғылыми топ, сонымен қатар, колониядағы міндеттерін атқаратын құмырсқалар. Құмырсқалар адамдар жасаған химиялық қаруға қарсы иммунитетті қалыптастырады да, олардың зертханасына кіреді. Құмырсқалар тобы зертхананың компьютерлеріне еніп, оларды қысқа өткізеді. Леско құмырсқалар хабарламасын кодтағаннан кейін, Кендра Элдридж (ғалымдарға бас сауғалаған жас әйел) өзінің әрекеттері құмырсқаларды ашуландырғандығына сенімді болады. Екі ғалымды құтқару үшін ол зертханадан кетіп, өзін құрбан етеді. Хаббс пен Лесконың құмырсқалармен күресудің әртүрлі жоспарлары болады. Леско математикамен жазылған хабарлар арқылы құмырсқалармен байланыс жасай аламын деп ойласа, Хаббс құмырсқалардың орталық ұясы деп санайтын төбені жояды. Уытты құмырсқа салғаннан кейін, Хаббс аяқкиімін киіп, бірақ ұяға шабуыл жасап, құмырсқа ханымын өлтіруге бел буған. Оның орнына Хаббс тұзаққа түседі - құмырсқалар топырақпен толтыратын терең шұңқырға. Хаббсты құтқаруға күші жетпеген Леско құмырсқалардың адам қолынан келмейтін далаға көшуіне сенімді болып, Хаббстың жоспарын орындайды. Ол құрт-құртқа қарсы дәрі-дәрмекті алып, ұяға барады. Ұяға түсіп, Леско патшайымды іздеп келеді, бірақ Кендраның құмның астынан қол созып жатқанын көреді. Екеуі құшақтасып, Леско адамзатты жоюдан алыс, құмырсқалардың жоспары адамзатты бейімдеп, оларды құмырсқалар әлемінің бір бөлігі ету екенін түсінеді. Лесконың дауысы арқылы ол мен Кендраның құмырсқалардың қандай жоспарлары бар екенін білмейтінін, бірақ олар нұсқауларды күтіп отырғанын айтады.

Өндіріс

Кен Мидлхэм, жануарлар дүниесінің фотографы, IV кезеңдегі жәндіктердің реттілігін түсірген, сонымен қатар "Хеллстром хроникасы" деректі фильміндегі жәндіктердің реттілігін түсірді. Екеуінде де жәндіктерді жақыннан суретке түсіру кеңінен қолданылған. Леско қолданған компьютерлер жанып тұрған шамдардың қалтасы емес, GEC 2050 секілді нақты компьютерлер еді. Төртінші кезең идеясы 1971 жылы коктейльдер кезінде пайда болған, ол кезде Paramount-тағы Питер Барт Раул Раддинмен бірге түскі ас ішіп, не пісіру керектігін сұрады. Радин, шын мәнінде ештеңе болмаған кезде, құмырсқа туралы әңгімеге жауап берді. Кейіннен Радин балдыздарға жұмыс істейтін досы бар Басты шақырды және олар тез арада бірге жұмыс істеуге келісті. Саул Бас өндіріс кезінде 20 жасар Линн Фредериктің кейіпкерін ойнаған, өйткені ол 16 жасар қызды ойнайтын. Ол өзінің көкіректерін байлау үшін (жас көріну үшін) арнайы жасалған және ауыр темірден жасалған корсет киюге мәжбүр болды. Бас Фредерикке өзінің тамағын тауық шұжығы мен қара кофемен шектеуге көндіруге тырысты. Future Tense кітабында былай делінген: "Басс "жаңа" Жер бетіндегі өмірдің қандай болатынын көрсететін төрт минутқа созылған керемет сюрреалистік монтажды түсірді, бірақ оны таратушылар кесті". Монтаждың мақсаты - екі тірі қалған кейіпкерді құмырсқалар өзгертіп, адам мен жәндіктердің эволюциясындағы келесі қадамды жасады дегенді білдіру еді. Фильмге кесулер жасалмас бұрын дайындалған театрлық трейлерде бастапқы монтаждау ретінен кадрлар пайда болады. 2012 жылдың басында фильмнің бастапқы нұсқасы 1973 жылы сынақ аудиториясына көрсетілді. 2012 жылдың маусым айында бұл үзінді Лос-Анджелестегі Cinefamily кинотеатрында театрландырылған нұсқаның көрсетілімінен кейін көпшілікке көрсетілді. Академияның киноархиві Paramount студиясының архивтерінен монтаждау үшін бастапқы фильм элементтерін, бөліну шеберлерінің жиынтығын таба алды. Мұрағат қызметкерлері бөліністерді қайта біріктіріп, оларды презентация үшін түстермен уақытқа сай етіп, сандық сканерлеуге тапсырды. Бұл қалпына келтірілген монтаж аяқталуы, театралды нұсқаның жаңа 35 мм-лік басылымымен бірге, 2012 жылдың желтоқсанында Саул Басстың фильмдерінің толық күнінің бөлігі ретінде Остиндегі Аламо Драфтхауста премьераланды. Барри Н. Малцберг жазған Майо Саймонның сценариін романға айналдыру Бастың соңғы нұсқасына нұсқайды, өйткені ол Саймонның сценариінің кесілмеген нұсқасын қолданады.

Үй бейнесі

Фильмді VHS-те Paramount Pictures студиясы шығарды. DVD-ді Legend Films 2008 жылы, ал DVD және Blu ray-ді Olive Films 2015 жылы шығарды. Бұл релиздердің барлығы бос нұсқалар болып табылады және түпнұсқа театрлық трейлер немесе фильмнің түпнұсқа нұсқасынан кесілген көріністер сияқты ерекше ерекшеліктер қамтылмайды. Фильмнің ұзақ уақыт бойы айтылып келген альтернативті аяқталуы кино өнер және ғылым академиясы кино архиві қайтадан ашып, қалпына келтіргенге дейін таратылудан тыс қалды. Ол қазір iTunes Extras-та фильмнің 45 жылдығын атап өту үшін қол жетімді. 2020 жылы Ұлыбританияның 101 Films видео лейблі екі дискті шектеулі Blu ray жинағында IV фазаны шығарды, оған Bass режиссері бірнеше қысқа фильмдермен бірге қосымша ретінде қалпына келтірілген түпнұсқалық аяқтау кіреді. 2024 жылы АҚШ-тың Vinegar Syndrome видео лейблі фильмді 4K / Blu ray комбосының үш дискінде шығарды, оған 4K дискіндегі театрлық нұсқасы мен бірінші Blu ray диск, екінші Blu ray Disc құрамында бастапқы алдын ала қарау нұсқасының қайта құрылуы бар, толық монтаждау фильмде бірнеше басқа қайта қалпына келтірілген биттермен бірге қалпына келтірілген.

Саундтрек

Брайан Гаскойн бас композитор болды, ал Стому Ямашта театрлық релизден кесілген соңғы монтаждық реттіліктегі музыка үшін жауапты болды. Дэвид Ворхаус пен Десмонд Бриско электронды музыканы жазды. Waxwork Records 2015 жылдың наурыз айында саундтректі винил түрінде шығарды. Бұл Stomu Yamashta-ның монтаждалған музыкасының соңғы реті. Бұл саундтректің кез-келген форматта алғашқы шығарылымы болды.

Қабылдау

Кинотеатрларда алғашқы көрсетілім кезінде фильмге әртүрлі пікірлер айтылды. Жалпы оң пікірде, Jay Cocks of Time фильмді "жақсы, қорқынышты ойын-сауық, осындай қорқынышты визуалды қарқындылықпен, ең жақсы жағдайда, жаман түске айналған" деп тапты. Variety журналы бұл фильмді "релизге шығар алдында қателіктерін түзете алмады" деп теріске шығарды. Time Out London арнасы арнайы эффекттер идеялардан басым екенін жазды. Нью-Йорк Таймс газетінің А. Х. Вейлер: "Барлық жақсы, ғылыми және адамгершілік ниеттері үшін "IV кезең" толық түсіндірмелердің V кезеңін талап етеді". Rotten Tomatoes шолулар жинақтау сайты фильмге 19 шолу негізінде 53% баға берді, орташа бағасы 5.7/10. А. В. Клубының Игнатий Вишневецкий оны "басқарудан гөрі, түсі мен сызық принциптері бойынша, орындау немесе сюжет бойынша емес, редакцияланған" деп сипаттады. Билл Гиброн PopMatters оны 7/10 жұлдызмен бағалады және "әрбір қатаң сақина сәтінде фильмнің визуалды кереметтерімен жетілдірілген тартымды ауқымы бар" деп жазды. Дэвид Корнелиус DVD Talk-тан 4.5/5 жұлдызды бағалап, "Түнгі уақытта жарық сөндірілген кезде қараңыз, сонда қатты қорқасыз" деп жазды. IV фаза 1975 жылы Италияның Триест қаласында өткен Халықаралық ғылыми-фантастикалық фильмдер фестивалінде Гран-при сыйлығын жеңіп алды.

Мұра

Бұл геометриялық егін шеңберін бейнелейтін алғашқы фильм, бұл жағдайда, супер ақылды құмырсқалар жасаған. Фильм Ұлыбританиядағы егіндік шеңберлері туралы алғашқы заманауи хабарламалардан екі жыл бұрын түсірілген және бұл құбылысты бастаған шалаакыларға ықтимал әсер ету немесе әсер ету ретінде келтірілген. Уақыт өте келе фильмнің табынушылары да пайда болды. Фильм соңғы ұрпақтың ғылыми фантастика режиссерлері мен басқа да бейнелеу өнерлерін дамытуға айтарлықтай ықпал етті. Николас Голдбарттың ғылыми фантастикалық фильмі "7 кезең" фильмінде IV кезең кейіпкерлердің пәтеріндегі телевизорда ойнайды. Жазушы-режиссер Панос Косматос IV фазаның өзінің ғылыми-фантастикалық фильміне айтарлықтай әсер еткенін сипаттады Қара жаңбырдан тыс. Radical Friend тобының 2009 жылы Yeasayer-дің "Ambling Alp" әнінің клипі IV фазаға арналған құрмет және видеоның суреттері фильмнің кейбір визуалды элементтерінен шықты. 1989 жылдың қаңтар айында IV фаза Mystery Science Theater 3000 сериясының алғашқы эпизодтарының бірінде көрсетілген.