Кіріспе

Норман диалектісі (Sercquiais (sɛʁkjɛ), сондай-ақ lé Sèrtchais, Sarkese немесе Sark French деп те аталады) – нормандық диалект. Серквайа – 16 ғасырдағы алғашқы қоныс аударушылар қолданған Джерриаистің ұрпағы; 40 отбасы, негізінен Сент-Оуэн, Джерсиден келген, сол кезде адам тұрмаған аралды қоныстандырды, бірақ аралықта Гернезиаистың (Гернси диалектісі) әсеріне ұшырады. Ол қазір жойылып кеткен Аурегнай (Алдерни) диалектісімен, сондай-ақ Континенттік нормандық тілдермен тығыз байланысты. Оны аралдың ескі тұрғындары әлі де сөйлейді және жергілікті жер аттарының көпшілігі Серквайа тілінде. Бұрын Серквиастың екі поддиалектісі болған болуы мүмкін, бірақ бүгін диалект салыстырмалы түрде біртекті. Ол көптеген сынақтар жүргізді және жүздеген сағат жазба жасады, тілдің [айтылуы мен ырғағы] қалай естілетінін сақтау үшін. 2019 жылдан бастап тіл мектептерде оқытылады.

! colspan="2" |Лабиалды
! scope="col" |Альвеолярлы
! scope="col" |Альвеолалық соқпақ
! scope="col" |Палаталық
! scope="col" |Жануарлық/ұвулярлы
|
! colspan="2" scope="row" |Мұрындық
|
|
|
|
|
|
! rowspan="2" scope="row" |Жарылысты
! scope="row" |
|
|
|
|
|
|
! scope="row" |
|
|
|
|
|
|
! rowspan="2" scope="row" |Үстемелі
! scope="row" |
|
|
|
|
|
|
! scope="row" |
|
|
|
|
|
|
! colspan="2" |Рхотикалық
|
|
|
|
|
|
! colspan="2" |Жандық
|
|
|
|
|
|
! rowspan="2" scope="row" |Жақындатушы
! |
|
|
|
|
|
! |
|
|
|
|
|}
+Серквиастың ауызша дауыстылары Алдыңғы Артқы Жабық Орта Ашық Дифтонг+Мұрындық дауыстылары Алдыңғы Артқы Жабық Орта Ашық Орта Ашық
(Ескерте кетейік, Серквиастың стандартты орфографиясы жоқ, мысалдар Лиддикоаттың Сарк нормандық француз тілінің сөздігіне сәйкес берілген, Мюнхен 2001)

Серквиаста Джерсидегі Сент-Оуэнге тән дауысты тіс үстемелі дыбысы жоқ, ондағы көптеген қоныс аударушылар одан шыққан. Sercquiais Jèrriais Ағылшынша Французша lyer lié the to read lire kuor adj couothage courage courage fere fé ther to iron repasser (ferrer: темірмен қаптау)

Веларлар мен (Joret сызығын қараңыз) Серквиада Джерриадан гөрі аз дамыған. Джерриа тіліндегі to және to сөздерінің Серквиа тілінде эквиваленті бар. Мысалы, Джерриа тіліндегі хиккап hitchet, ал Серквиа тілінде hekyet; соғыс тиісінше dgèrre және gyer. Джерриа тіліндегі палатализация , бірақ Серквиада әдетте сақталады: кәсіп, сауда Серквиада meeti, ал Джерриада mêtchi-ге палатализацияланған. Серквиаста сақталған , ал Джерриада қысқартылды , яғни тамақтануға: mãdji (Серквиа) – mangi (Жерриа). Бірліктегі еркек есімдердің соңғы дауыссыздары байланыстан басқа барлық орындарда нөлмен еркін өзгерісте болады. Соңғы дауыссыздар әдетте сөз тіркестерінің соңында айтылады. Соңғы дауыссыздар еркек есімдердің көпше түрінде әрқашан жоғалады. Сондықтан мысық Серквиада kat немесе ka болуы мүмкін, бірақ мысықтар kaa. Салыстыру үшін, Джерриа тіліндегі мысық әдетте айтылады , ал көпше түрінде Серквиадағыдай ұзақ дауысты бар. Сондықтан ұзындығы фонемалық және көптілікті білдіруі мүмкін екенін де көруге болады. Серквиа сонымен қатар Джерриада толығымен жоғалған соңғы дауыссыздарды сақтады, мысалы, ертедегі соңғы (француз тіліндегідей Джерриада pré). Метатезис Серквиада және Джерриасқа қарағанда Гернезиада жиі кездеспейді. Sercquiais Jèrriais Guernésiais Ағылшынша krwee crouaix kérouaïe cross mek rëdi Mêcrédi méquerdi Wednesday

Джерриа тілінде бастапқы күйде және дауыстыдан кейін әдетте палатализацияланған l, Серквиа тілінде сақталады. Sercquiais Jèrriais ((li representing)) English blyakyĩ bliatchîn shoe polish (blacking) klyüt cliupatch plyechipliaichito place lyeflief roof

Гемминация етістік тіркестерінде және герундтерде жиі кездеседі, Джерриадағыдай, бірақ Гернезиадан айырмашылығы бар. Sercquiais Jèrriais Guernésiais Ағылшынша machunni machonn'niemachounn'riemasonry dje dmãddejé d'mand'daije d'mànd'raiI'll ask

Дегенмен, Серквиаис Джерриаис сияқты латын үстемелі дыбыстарын дюминатацияламайды:

Sercquiais Jèrriais Ағылшынша brachiibrach'chiebrewery brachiibrachiearmful mãdjimangito eat mãdjimang'gieeating

19-шы ғасырдың екінші жартысында тіл едәуір өзгерді. Бүгін естілетін 40 идеолектте мұны байқауға болады. Тілдің маңызды бөлігі – дифтонгтардың қолданылуы, бұл айтылуға әсер етеді. Сөздердің қалай айтылатыны белгісіз, өйткені оларды сөз тіркесінде қай жерде екендігіне байланысты әртүрлі айтуға болады. Тілді кодификациялау маңызды, өйткені тілдің ешбір ережесін туған тілдес емес адамдар сақтамайды.

Сөз тіркестерінің бірігуі

Серквиастың Сент-Оуэннейдегі шығу тегі өткен шақтың 2-ші және 3-ші жақ көпше түрінде көрінеді. Серквиас «dr» жалғауын қолданады, ол Джерриаистың Сент-Оуэн диалектісіне тән, бірақ Джерсидің басқа жерлерінде қолданылмайды (сондай-ақ қазіргі уақытта Сент-Оуэндегі жас сөйлеушілер де қолданбайды).

Серквиас Джерриаистың (Сент-Оуэн диалектісі) стандартты Джерриаисінен және ағылшын тілінен мысалдар:

i vuliidri' - біз қалағанбыз
vouîdrenti' - сіздер қаладыңыздар
vouîtent - олар қалаған
uu paaliidrou - мен сөйледім
pâlîdresou - сіздер сөйледіңіздер
pâlîtes - олар сөйледі
i füüdri' - мен болдым
fûdrenti' - сіздер болдыңыздар
fûtent - олар болды
uu prẽẽdrou - мен алдым
prîndresou - сіздер алдыңыздар
prîntes - олар алды