Австралиядағы малшылар: мал күтушілер, "ковбойлар", станокта жұмыс істейтіндер. Топ Энд аймағындағы малшылар – рингерлер. Мал шаруашылығы туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралиялық мал өсіруші
Australian livestock herder
Австралияда малшы (көпше түрі – малшылар) – станцияда малға қараумен айналысатын, дәстүрлі түрде жылқыда жүретін адам. Бұл термин "каубой" сөзімен ұқсас мағынаны білдіреді. Малшы мал сою комбинатында, мал азықтандыру алаңында, мал экспорттау кемесінде немесе мал шаруашылығы және станция агенттігінде де жұмыс істей алады.
In Australia, a stockman (plural stockmen) is a person who looks after the livestock on a station, traditionally on horse. It has a similar meaning to "cowboy". A stockman may also be employed at an abattoir, feedlot, on a livestock export ship, or with a stock and station agency.
Қатысушы терминдер
Топ-Энд аймағында малмен жұмыс істейтін малшылар "сауықтырушылар" деп аталады және көбінесе сәуірден қазанға дейінгі құрғақ маусымда ғана жұмысқа алынады. Станция қызметкері – шаруашылық немесе станцияда күнделікті жұмыстарды атқаратын, малға күтім жасаумен де айналысатын адам. Жас жігіттердің өркендеп келе жатқан кен өнеркәсібіне қызығуларына байланысты мал шаруашылығында жұмыс күшіне деген қажеттілік өте үлкен болғандықтан, қалалық қыздар ауылдық станцияларда көріне бастады, көбінесе жылқымен жұмыс істеу мүмкіндігі оларды қызықтырады. Бұл саламен байланысты малшылардың бірі – мал айдаушы, ол мал қырқышы сияқты көшпенді жұмыскер болуы мүмкін және малдар мал жолымен жүрген кезде оларға күтім жасайды. Станциядағы тәлімгерді жакару (еркек) немесе жилару (әйел) дейміз.
Stockmen who work with the cattle in the Top End are known as ringers and are often only employed for the dry season which lasts from April to October. A station hand is an employee who is involved in routine duties on a rural property or station, which may also involve caring for livestock. With pastoral properties facing dire recruitment problems as young men are lured into the booming mining industry, young women from the cities are becoming a common sight on outback stations, often attracted by the chance to work with horses. An associated occupation is that of the drover, who, like the shearer may be an itinerant worker, and is employed in tending to livestock while they are travelling on a stock route. A station trainee is known as a jackaroo (male) or jillaroo (female).
Тарих
19 ғасырдың басында Сидней аймағының жағалау жазығын континенттің ішкі аймағынан бөліп тұрған Көк таулар 1813 жылы басылып өтілген кезде, атты малшылардың кәсібі қалыптасты. Ұзақ өтпей Батерст қаласы негізі салынды, ал ықтимал шаруалар батысқа қарай жылжып, жерге қоныстанды, олардың көпшілігі жерді жалға алып отырды. Қой өсіруге өте қолайлы, төбелі-төбелес жерлер мен кең, көбінесе қоршалмаған жайылымдар қойшылардың мал бағуын қажет етті. Алғашқы малшылар ерекше таңдалып алынған, өте құрметті адамдар еді, себебі алғашқы малдың құны жоғары және маңызды болған. Барлық малшылар жануарларға қызығушылық танытуы, оларды сеніммен және шыдамдылықпен ұстауға, олар туралы дұрыс байқаулар жасауға және ашық ауада жұмыс істеуді ұнатуға тиіс. Австралияның аборигендері көптеген шаруашылықтардың сәтті жүргізілуіне үлкен үлес қосып, жақсы малшылар болды. Олардың туған жерлерімен тығыз байланысы мен жергілікті білімдерінің арқасында өз жұмысына зор мақтанышпен қарады. Алтын асығу кезінен кейін ақ жұмыс күшін жұмысқа алу қымбатқа түсті және оны ұстап тұру қиын болды. 1880 жылдары солтүстік Квинслендте бұл тәжірибе дамығаннан кейін абориген әйелдері де солтүстік шаруашылықтарда ірі қара малмен жұмыс істеді. Кейіннен Жергілікті әкімшілік туралы заңға сәйкес әйелдерді мал шаруашылығында жұмысқа алу тоқтатылды. Аборигендер көбінесе еңбегі үшін тамақ пен киім ғана алды.
The role of the mounted stockmen came into being early in the 19th century, when in 1813 the Blue Mountains separating the coastal plain of the Sydney region from the interior of the continent was crossed. The town of Bathurst was founded shortly after, and potential farmers moved westward, and settled on the land, many of them as squatters. The rolling country, ideal for sheep and the large, often unfenced, properties necessitated the role of the shepherd to tend the flocks. Early stockmen were specially selected, highly regarded men owing to the high value and importance of early livestock. All stockmen need to be interested in animals, able to handle them with confidence and patience, able to make accurate observations about them and enjoy working outdoors. Aboriginal Australians were good stockmen who played a large part in the successful running of many stations. With their intimate bonds to their tribal places, and local knowledge they also took considerable pride in their work. After the gold rushes white labour was expensive and difficult to retain. Aboriginal women also worked with cattle on the northern stations after this practice developed in northern Queensland during the 1880s. A Native Administration Act later stopped the employment of women in the cattle camps. Aboriginal people often received only food and clothing to retain their labour,
1911 жылы ауылдық малшылар аптасына 1 фунт стерлингтен 1/5 фунт стерлингке дейін, сондай-ақ тамақтандыруға қосымша ақы алды, бұл шешім Төрелік сотта қабылданды. 1918 жылғы шешім жалақыны 50 пайызға дейін, ең төменгі жалақы 2/13 фунт стерлингке дейін арттырды. Бас малшылар шамамен 1 фунт стерлингке дейін қосымша ақы алды. Қазіргі малшылар мемлекеттік немесе федералдық шешімдер бойынша жұмыс істейді, олар үнемі қайта қаралады. Австралияда мал өсіру үшін атты жұмысшыларды жұмысқа алу қажеттілігі «шаруашылықтардың» үлкен аумағымен байланысты, олар мал түріне қарай қой шаруашылықтары немесе ірі қара шаруашылықтары деп аталады. Виктория және Тасмания штаттарын қоспағанда, көптеген штаттардың ішкі аймақтарында ірі қара шаруашылықтары 10 000 км²-ден асып, ең ірісі Анна Крик шаруашылығы – 24 000 км² (6 000 000 акр) құрайды. Малшының немесе шаруаның дәстүрлі киімі – жұмсақ киізден жасалған Акүбра шляпасы; екі жапырақты, екі қалтасы бар (малшының күнделігі үшін) мақта жеңі; қалта пышағын сақтайтын, қайырылған кенгуру былғарынан жасалған белбеу; ашық түсті, малшы стиліндегі, қоңыр иілгіш ботулары бар молескин шалбар. Қазір молескин шалбардың орнына көбінесе джинсы киеді. Қайырылған белбеуді жұмыс істейтін малшы немесе рингер көбінесе Квинслендтік белбеу деп аталатын белбеумен ауыстырады, оны белбеу, мойын белбеуі, түскі аспан немесе «микки» үшін байлау ретінде пайдалануға болады. Бұл киім әлі де Австралиялық ат спорты жарыстарында қолданылады. Қалта пышақтары жануарларды кастрациялау және/немесе таңбалау, ірі қара малдың құйрығын тікелей соғу немесе шұғыл жағдайда арқанға немесе жылқыға байланған жануарды босату үшін қолданылуы мүмкін. Атқа мінуге арналған, майлы теріден жасалған Driza Bone пальтолары жаңбырлы ауа-райында қолданылады. Жылқы әдетте сақиналы тұмсық, ат жамылғысы, былғарыдан жасалған австралиялық ат жамылғысы, тік жерлерде көкірек қалқаны, ат жамылғысы және құмыра киеді. Кейбір шаруашылықтар әйелдерді жұмысқа алу үшін әйелдерге арналған тұрғын үйлерді салу және гидравликалық мал ұнтақтағыштарды орнату сияқты өзгерістер жасап жатыр. Көшпелі болатты қоршаулар енді жүк көлігінде мал жұмысын ұзақ қашықтыққа айдаудың қажеті болмайтын жерге тасымалданады. Малшылар мен олардың жылқыларын осы қоршауларда түсіріп, содан кейін ірі қара малын таңбалауға және қажет болған жағдайда осы қоршаулардан тасымалдауға болады. Қозыларды да инфекцияны азайту мақсатында уақытша қоршауларда таңбалайды.
In 1911, rural stockmen received only £1 to £1/5/ a week plus keep after a decision was made by the Arbitration Court. The award of 1918 increased wages by up to 50 per cent to a minimum of £2/13/ Head stockmen received about £1 extra. Stockmen now work under a state or federal award, which is reviewed regularly. The employment of mounted workers to tend livestock is necessitated in Australia by the large size of the "properties" which may be called sheep stations or cattle stations, depending upon the type of stock. In the inland regions of most states excluding Victoria and Tasmania, cattle stations may exceed 10,000 km2 with the largest being Anna Creek Station at 24,000 km2 (6,000,000 acres). The traditional attire of a stockman or grazier is a felt Akubra hat; a double flapped, two pocket (for stock notebooks) cotton shirt; a plaited Kangaroo leather belt carrying a stockman's pocket knife in a pouch; light coloured, stockman cut, moleskin trousers with brown elastic side boots. The moleskin trousers have now largely been replaced by jeans. The plaited belt is often replaced by a working stockman or ringer with a belt known as a Queensland Utility Strap which can be used as a belt, neck strap, lunch time hobble or a tie for a "micky". This attire is still used in Australian Stock Horse competitions. Pocket knives may be used to castrate and/or earmark an animal, to bang cattle tails or in an emergency to cut free an animal entangled in a rope or horse tack. Specially designed and cut for riding, oilskin Driza Bone coats are used during wet weather. The horse typically wears a ringhead bridle, a saddle cloth, a leather Australian stock saddle, which may be equipped with a breastplate in steep country, and saddlebag and quart pot. Some stations are now making changes for the employment of women by building female living quarters and installing hydraulic cattle crushes etc. Transportable steel yards are now often carried on a truck to an area where stock work can be completed without having to drive stock long distances to permanent yards. Stockmen and their horses can be unloaded at these yards and then the cattle can be branded and also transported from these yards if required. Lambs are also often marked in temporary yards as a means of reducing infection.
Мал шаруашылығының мәдени бейнелері
Малшылардың рөлі әртүрлі бұқаралық ақпарат құралдарында жиі мақталады, малшы әдетте заңсыздықпен күресуге қарағанда бұқаларды ұстау шеберлігімен және өткір тілімен, ату дағдысынан гөрі әйгілі. Екі танымал ән малшының қазасын еске алады: анонимді "Мені қамшыммен және көрпеме орап ал" және Рольф Харристің "Мені кенгуруға байла, спорт". 19-шы және 20-шы ғасырлардың басында балладалық поэзия жазу – әдеби өнердің танымал түрі болды, ал мұндай туындыларды көпшілік алдында оқу Австралия халықтық фестивальдарының айрықша ерекшелігі болып табылады. Көптеген танымал балладалар ауылдық тақырыптарға арналған, олардың көпшілігі малшылар туралы. Бұл туындылардың ішінде Адам Линдсей Гордонның «Далалық балладалары және шапшаң ұйқастар» жинағындағы «Науқас малшы» және ең танымал – Банжо Патерсонның «Қарлы өзеннен келген адам» атты эпикалық поэмасы бар. «Қарлы өзеннен келген адам» үш фильмнің бастауы болды: біреуі 1920 жылы, екіншісі 1982 жылы, содан кейін оның жалғасы түсірілді. Кейін «Банжо Патерсонның қарлы өзендегі адамы» атты телесериал жарық көрді. 2002 жылы бұл оқиға «The Man from Snowy River: Arena Spectacular» атты музыкалық театр ретінде қойылды. Бұл музыкалық қойылымның шабыты 2000 жылғы Сиднейде өткен жазғы Олимпиада ойындарының ашылу салтанатынан туды, онда қойылым 121 малшы мен әйелдің Австралиялық малшылар жылқысына мініп, Австралияның малшылық мұрасына және Австралия мұрасында малшы жылқысының маңыздылығына құрмет көрсетуімен басталды. Малшылыққа арналған құрмет Брюс Роуленд жазған музыкамен сүйемелдеді, ол 1982 жылғы «Қарлы өзеннен келген адам» фильміне арналған Олимпиадалық нұсқаның басты тақырыбын жазды. 2000 жылғы Сиднейде өткен жазғы Олимпиада ойындарының ашылу салтанатының көркемдік жетекшілері болған Дэвид Аткинс және Игнатиус Джонс «The Man from Snowy River: Arena Spectacular» мюзиклінің де авторлары болды. Малшыға тағы бір құрмет – Сиднейдегі Роял Пасхалық көрмесінің жарнамаларында бірнеше жыл бойы «Ұлы Австралиялық жиын» деп аталуы. Квинсленд штатындағы Лонгрич қаласында Австралияның шөлейт даласының пионерлеріне құрмет көрсету үшін Австралиялық малшылардың Даңқ залы деп аталатын мұражай мен ескерткіш құрылды.
The role of the stockmen has often been celebrated in various media, with the stockman being generally more highly renowned for his ability to bring down a bullock than an outlaw and for sharp wit rather than sharp shooting. Two well known songs commemorate the death of a stockman, the anonymous "Wrap me up with my stockwhip and blanket" and Rolf Harris's "Tie Me Kangaroo Down, Sport". Through the 19th and early 20th centuries the writing of balladic poetry was a favoured form of literary expression, and the public recitation of such pieces remains a feature of Australian folk festivals. The majority of the most popular ballads deal with rural subject and many are specifically about stockmen. These works include Adam Lindsay Gordon's Bush Ballads and Galloping Rhymes which includes "The Sick Stockrider", and, most famously, Banjo Paterson's epic poem The Man from Snowy River. "The Man from Snowy River" was to become the source of three movies, one in 1920, and another in 1982 to be followed by a sequel. A TV series followed called Banjo Paterson's The Man from Snowy River. In 2002 the story was shown as live musical theatre called The Man from Snowy River: Arena Spectacular. The inspiration for this musical performance came from the Opening Ceremony of the 2000 Summer Olympics in Sydney, when the performance opened with 121 stockmen and women riding Australian Stock Horses in a tribute to the Australian pastoral heritage and the importance of the stock horse in Australia's heritage. The pastoral tribute took place to music written by Bruce Rowland, who composed a special Olympics version of the main theme for the 1982 movie "The Man from Snowy River". David Atkins and Ignatius Jones, who were the artistic creators of the opening ceremony of the 2000 Summer Olympics in Sydney, were also the co creators of the musical, The Man from Snowy River: Arena Spectacular. A further tribute to the stockman derives from the fact that for a number of years the promotions of the Sydney Royal Easter Show have referred to it as "The Great Australian Muster". In Longreach, Queensland, a museum and memorial called the Australian Stockman's Hall of Fame was established to pay tribute to the pioneers of the Australian outback.