Кіріспе

Роберт Луис Мур (13 тамыз 1942 жыл, 18 маусым 2016 жыл) – американдық юнгиандық талдаушы және Чикаго қаласындағы жеке практикадағы кеңесші. Ол Чикаго теологиялық семинариясында психология, психоанализ және руханилық пәнінің ерекше қызмет көрсеткен профессоры; Чикаго Ц.Г. Юнг институтында оқытушы-талдаушы; және психоанализ ғылымы институтының зерттеу директоры болды. Психология және руханилық саласындағы көптеген кітаптардың авторы және редакторы, ол психотерапия мен психоанализ үшін нео-юнгтық парадигманы жасау туралы халықаралық деңгейде лекция оқыды. Өліміне дейін Структуралық психоанализ және интегративтік психотерапия: Нео-юнгтық парадигмасы атты еңбек үстінде жұмыс істеп жатқан. 2014 жылдан бастап ол бірнеше ұсақ инсультты бастан өткерді, содан кейін қан тамырларының деменциясымен ауырды. 2016 жылы оның қайтысы туралы хабарларда ол әйеліне, сосын өзіне оқ атқан болуы мүмкін деген жорамал айтылды, бірақ сот-сараптамалық қорытындысы бойынша, атылған тапаншадан оқ қалдықтары тек оның әйелі Маргарет Шанаханның қолынан табылды. 2022 жылы берген сұхбатында оның қызы Марина Мур Уимс бұл жаңалықты жоққа шығарды, сот-сараптамалық есепті ұсынды және оқиға орнында болған жағдайлар туралы айтылған мәлімдемелердегі қайшылықтарды көрсетті.

Өмір және мансап

Роберт Луис Мур 1942 жылғы 13 тамызда дүниеге келген. Оның ата-анасы Голден Франклин Мур аға және Маргарет ДеПрайст Мур болды. Мур өзінің тамырларын "Каджун католигі, орыс еврейі және шотланд-ирландтық протестант" деп сипаттады. Ол Маргарет Шанаханға үйленген және Чикагода тұрды. Ол дін және мінез-құлық ғылымдары бойынша бакалавр (1964, Хендрикс колледжі), психология және теология бойынша магистр (1967, Оңтүстік методистік университеті), кеңес беру психологиясы және дін бойынша магистр (1968, Дьюк университеті), содан кейін психология және дін бойынша ғылым магистрі және доктор (1970 және 1975 жылдары Чикаго университеті) дәрежелерін алды. Ол Адлер психоанализі (1983, Адлер институты) және Юнг психологиясы (1987, C. G. Юнг институты) саласында сертификаттар алды. Мур Чикаго университетінің үш профессоры – Мирча Элиаде, Виктор Тернер және Пол Тиллихке зор әсер етті. Оның еңбек тарихы Чикаго теологиялық семинариясында жұмыс істегенін көрсетеді: 1973–1977 жылдары Батыс Иллинойс университетінде философия және діни зерттеулер жөніндегі доцент; 1977–1979 жылдары Чикаго теологиялық семинариясында психология және дін жөніндегі доцент; 1979–1982 жылдары психология және дін жөніндегі доцент; 1982–2005 жылдары психология, психоанализ және руханилық профессоры; 2005–2016 жылдары психология, психоанализ және руханилық жөніндегі ерекше қызмет көрсеткен профессор. Ол сонымен қатар 1973 жылдан 2016 жылға дейін психотерапия жеке практикасында, ал 1983 жылдан 2016 жылға дейін психоанализ жеке практикасында және ұйымдық даму, басшылық және жеке коучинг саласында консультант ретінде жұмыс істеді.

Кіріспе

Психоаналитик ретінде Мур адамның терең құрылымдарын түсіндіру және картаға түсірумен айналысты. Оның ритуалдық процестер және еркек психологиясы туралы еңбектері бүгінде еркек психологиясы, руханилығы және бастауыш теориясы саласындағы алдыңғы қатарда тұр. Америка Құрама Штаттарындағы ерлер қозғалысы барабан тарту практикасы үшін белгілі бір деңгейде танылды. Бұл практика ритуалдық процестер тұрғысынан түсіндіріледі. Көптеген адамның бабалары ритуалдық процестерді жасады, олардың кейбіреулері барабан тарту, билеу және ән айтуды қамтыды. Ритуалдық процестерді салғастыра зерттеу нәтижесінде Мур ритуалдық процестердің адамның әлеуетін іске асырудағы құндылығына көз жеткізді. Атап айтқанда, ол ритуалдық процестер ең жақсы жағдайда белгілі бір қатысушылар үшін лиминалдық тәжірибелерді қамтамасыз ете алады, бұл оларға архетиптік энергия көздерінің әлеуетін іске асыруға көмектеседі (яғни, адам психикасының архетиптік деңгейіндегі энергия көздері). Мурдың ритуалдық процестерге қатысты көзқарастары "Бастапқы үлгі: қасиетті кеңістік, ритуалдық процесс және жеке трансформация" (2001) атты еңбегінде жарияланған транскрипцияланған лекциялар мен эсселерде кездеседі. Көптеген кітаптарды жазумен және редакциялаумен қатар, Мур Чикагодағы С.Г. Юнг институтында жиі қысқа курстар оқыды, олардың көптегені институттан аудиотаспалар түрінде қолжетімді.

Бес негізгі кітап

Мур, ең алдымен, Дуглас Гиллеттпен бірге жазған бес кітабымен танымал – бұл кітаптар ерлер психикасының терең құрылымын зерттейді, ал олардың негізінде К.Г. Юнг әзірлеген адам психикасының архетиптік деңгейі жатыр. «Патша, жауынгер, сиқыршы, ғашық: ересектің архетиптерін қайта ашу» кітабы адам психикасының архетиптік деңгейіндегі төрт маңызды энергия көзіне кіріспе ретінде қызмет етеді. «Ішкі патша: ерлер психикасындағы патшаға қол жеткізу» ерлер үшін ең маңызды және қол жеткізуге ең қиын энергия көзіне арналған. «Ішкі жауынгер: ерлер психикасындағы рыцарьға қол жеткізу» балалар мен ерлердің өмірінің басында оңай қол жеткізе алатын энергия көзіне назар аударады, бірақ осы энергия көзінің адам психикасындағы толыққанды жетілген түріне қол жеткізу үшін уақыт пен күш жұмсау қажет. «Ішкі сиқыршы: ерлер психикасындағы шаманға қол жеткізу» балалар мен ерлердің жас кезінде үйренетін энергияның тағы бір түріне арналған, бірақ осы энергия көзінің адам психикасындағы ең жақсы жетілген түріне қол жеткізу үшін де уақыт пен күш қажет. «Ішкі ғашық: ерлер психикасындағы ғашыққа қол жеткізу» кітабы адам психикасындағы өте күрделі энергия көзіне арналған. Мур мен Гиллетт айтуынша, осы төрт маңызды энергия көзінің әрқайсысы үшін оңтайлы бағытқа екі сәйкес «көлеңке» формасы бар – энергияны бұрмалаудың екі жолы және оны дұрыс бағыттаудың жалғыз оңтайлы жолы. Авторлар адам психикасындағы төрт маңызды энергия көзіне әрқайсысын бейнелейтін жарқын атаулар бергендей, олар биполярлық «көлеңке» формаларына да оларды бейнелейтін жарқын атаулар береді. Мур архетиптердің жағымды әлеуетін баса көрсеткенмен, ол архетиптердің сау формаларын («көлеңке» формаларынан айырмашылығы) атап көрсетеді, сонымен қатар архетиптердің достық емес екенін де еске салады. Оның айтуынша, олар қауіпті, себебі адамды басып ала алады. Сондықтан оларға сақтықпен қарау керек. Мур сонымен қатар еркектер мінез-құлқының әртүрлі формаларының жетілмегенін атап өтті, сондықтан бүгінгі ерлер үшін жеке дамуы мен шешім қабылдауына бағыт беретін ұстанымдарды әзірлеу маңызды деп санайды.

Мурдың кітаптары

Джон Уэсли және билік: психологиялық көзқарас (Scholars Press, 1979). Басталу архетипі: қасиетті кеңістік, рәсімдік процестер және жеке трансформация (Xlibris, 2001). Сиқыршы және талдаушы: Оккульттік руханилық және Юнгиандық талдаудағы сиқыршы архетипі (Xlibris, 2002). Аждаһаға қарама-қарсы тұру: Жеке және рухани мақтандылыққа қарсы күресу (Chiron Publications, 2003).

Дж. Гордон Мелтонмен бірге кітап

Культ тәжірибесі: Жаңа діни көптүрлілікке жауап (Pilgrim Press, 1982).

Дуглас Гиллетттің кітаптары

Патша, жауынгер, сиқыршы, ғашық: Ересек еркектің архетиптерін қайта ашу (ХарперСан-Франциско, 1990). Ішкі патша: еркек психологиясындағы патшаға қол жеткізу (Уильям Морроу, 1992). Ішіндегі жауынгер: еркек психологиясындағы рыцарьға қол жеткізу (Уильям Морроу, 1992). Ішкі сиқыршы: еркек психологиясындағы шаманға қол жеткізу (Уильям Морроу, 1993). Ішіндегі ғашық: еркек психологиясындағы ғашыққа қол жеткізу (Уильям Морроу, 1993).

Мур баспасында басылып шыққан кітаптар

Америкалық шіркеу өміріндегі өмірлік күштердің көздері (Exploration Press, 1978). Антропология және дінтану (Фрэнк Рейнольдспен бірге; Дінді ғылыми зерттеу орталығы, 1984). Юнгтің заманауи дінге шақыруы (Chiron Publications, 1987). Карл Юнг және христиандық руханият (Paulist Press, 1988). Юнг және христиандық диалог: иман, феминизм және герменевтика (Дэниел Дж. Мекельмен бірге; Paulist Press, 1990). Өзіндік тану және азаттық: Юнг-буддизм диалогы (Дэниел Дж. Мекельмен бірге; Paulist Press, 1992). Мур сонымен қатар, Paulist Press баспасынан шыққан «Юнг және руханият» сериясындағы бірнеше кітапты редакциялады немесе сериялық редактор болып жұмыс істеді. Карл Юнг және христиандық руханият, Р. Л. Мур редакциялаған. Юнг және христиандық диалог, Р. Л. Мур және Дэниел Дж. Мекель редакциялаған. Джон Уэйр Перридің «Төрт жақтың иесі» кітабы. С. Майкл Смиттың «Юнг және шаманизм диалогта» кітабы. Шон Келлидің «Жекелену және Абсолют» еңбегі. Фред Р. Гуфстасонның «Әлемдер арасында би» кітабы. А. Ламмерстің «Құдайдың көлеңкесінде: Виктор Уайт пен К. Г. Юнгтің ынтымақтастығы» кітабы. Роберт Винтерхолтердің, Джордж Фискпен бірлескен «Исаның теңеулері» кітабы. Джеймс Холлдың «Жейдегер христиан: Түстердегі Құдай бейнесі» кітабы.