Кіріспе

Уильям Шутц (19 желтоқсан 1925 – 9 қараша 2002) – американдық психолог.

Өмірбаян

Шуц Чикаго, Иллинойс штатында дүниеге келген. 1960 жылдары Эсален институтында тәжірибе жинады. Кейін BConWSA International ұйымының президенті болды. Ол Калифорния университетінде (UCLA) философия докторы ғылымын қорғады. 1950 жылдары Чикаго университетінің кеңес беру орталығында Карл Роджерс, Томас Гордон, Абрахам Маслоу және Элиас Портер кіретін әріптестер тобының мүшесі болды. Тафтс университетінде, Гарвард университетінде, Калифорния университетінде (Беркли) және Альберт Эйнштейн медицина колледжінде оқытушылық етті, ал 1983 жылға дейін Антиохия университетінің холистикалық зерттеулер кафедрасын басқарды. 1958 жылы Шуц жеке қарым-қатынастар теориясын ұсынды, оны Фундаменталды жеке қарым-қатынастар бағдары (FIRO) деп атады. Теория бойынша, адамдардың өзара әрекеттесуін түсіндіру үшін үш өлшем жеткілікті деп есептелді: Қатысу, Бақылау және Махаббат. Бұл өлшемдер топтық динамиканы бағалау үшін қолданылды. Шуц FIRO B құралын да жасады, ол үш өлшемнің мінез-құлқылық аспектілерін бағалайтын шкалалары бар өлшеу құралы. FIRO теориясын FIRO B құралынан әрі дамытуы "FIRO элементі B" құрамындағы "Махаббат" шкаласын "Ашықтық" шкаласына өзгертуде айқын көрінді. Бұл өзгеріс оның мінез-құлық сезімдерден ("FIRO элементі F") және өзіне қатысты түсініктерден ("FIRO элементі S") туындайды деген жаңа теориясын көрсетті. "Ашық мінез-құлықтың негізі – ұнау немесе ұнамау, сүйю немесе сүймеу сезімі. Егер сіз маған өзімді ұнайтын орта жасасаңыз, мен сізді ұнайтын адам деп санаймын". В. Шуц оннан астам кітап және көптеген мақала жазды. Оның еңбектеріне Александр Лоуэн, Ида Паулин Рольф және Моше Фельденкрайс үлкен әсер етті. Дене терапевті ретінде ол аурулардың түпкі себептерін анықтауға және денеге бағытталған емнің баламалы түрлерін әзірлеуге бағытталған топтық семинарлар өткізді. Оның "Терең қарапайымдық" және "Шындықты таңдау" кітаптары осы тақырыпқа арналған. Ол шындықты, таңдауды (еркіндікті), (өзіне) жауапкершілікті, өзін-өзі бағалауды, өзіне деген құрметті және адалдықты өз тәсіліне біріктіретін дене терапиясына жаңа көзқарас енгізді. Оның кітаптарында адам өтетін немесе аяқталуын күтетін энергия циклдары туралы ұғым кездеседі (мысалы, Schutz 1979). Энергия циклының жеке қадамдары: мотивация – дайындық – әрекет – сезім. Шуц 2002 жылы Калифорния штатының Мьюр-Бич қаласында дүниеден озды.

Әсерлер

Гарвард, Чикаго университеті, Берклидегі Калифорния университеті және басқа да институттарда оқыту және зерттеу жұмыстарын жүргізген кезде, Шюц психологияға баса назар аударды, бірақ сонымен қатар философияны да зерттеді – әсіресе ғылыми әдіс, ғылым философиясы, логикалық эмпиризм және зерттеу дизайны (Ханс Райхенбах пен Абрахам Каплан екеуімен бірге). Ол сондай-ақ белгілі әлеуметтанушы және әдістемеші Пол Лазарсфельдпен, Гарвард медицина мектебінің психиатрия профессоры және Массачусетс психикалық денсаулық орталығында психиатриялық резиденттураға жауапты клиникалық директор Элвин Семрадпен жұмыс істеді. Шюц үшін Семрад маңызды тұлға болды, "ақылды, қарапайым психоаналитик, ол топтар туралы менің басты ұстазым болды". Ынталы оқушы Шюц Бетелдегі Ұлттық оқу зертханаларында (NTL) Мэн штатында Т-топ әдістемесін ("Т" – оқыту үшін) үйренді, Фрейдтің итальяндық құрдасы Роберто Ассагиоли жасаған бейнелеуді қолданатын рухани бағытталған психосинтезді, Ханна Вайнермен психодраманы, Александр Лоуэн мен Джон Пьерракоспен биоэнергетиканы, Ида Рольфпен Рольфингті және Пол Гудманмен гештальт-терапияны оқыды. Оның сөздерімен айтқанда: "Мен физикалық, психологиялық және рухани барлық нәрсені – барлық диеталарды, барлық терапияларды, барлық дене әдістерін, жүгіруді, медитация жасауды, Үндістандағы гуруға баруды және сумен отыз төрт күн ораза ұстауды сынап көрдім. Бұл тәжірибелер ғылымдағы жиырма жылдық тәжірибемді теңдестіріп, ғылыми және тәжірибелік білімді біріктіруге деген үлкен құштарлықты қалдырды".