Кіріспе

Стандартты кескіш құрал өлшемдері
Бұрғылау біттері бұрғылау машиналарының кескіш құралдары болып табылады. Оларды кез келген өлшемде тапсырыс бойынша жасауға болады, бірақ стандарттау ұйымдары бұрғылау біттерін өндірушілермен жүйелі түрде шығарылатын және дистрибьюторлармен қамтамасыз етілетін өлшемдер жиынтығын анықтады. АҚШ-та бөлшектей инчтік және калибрлі бұрғылау біттерінің өлшемдері кеңінен қолданылады. Ал қалған барлық елдерде метрикалық бұрғылау өлшемдері ең көп таралған, ал басқалары көнеленген немесе АҚШ-тан келген жобалармен жұмыс істеу үшін ғана қолданылады. Ұлыбританияда калибрлі бұрғылау біттерін метрикалық өлшемдермен алмастыру туралы британдық стандарттар алғаш рет 1959 жылы жарияланды. Метрикалық, бөлшек сымдық және доғарылған бұрғылардың толық кестесін бұрғылау және доғару өлшемдері кестесінен табуға болады.

Дүрбеліштің дюймдік бөлшегі

Инчтік өлшемдегі бұрғылау биттері әлі де АҚШ-та және АҚШ нарығы үшін инчтік өлшемдегі өнімдер шығаратын кез келген зауытта (әлем бойынша) жиі қолданылады. ANSI B94.11M 1979 стандарты 1/64 дюймнен 1 дюймға дейінгі, 1/64 дюйм қадаммен жопкер ұзындығындағы тік сапты бұрғыштардың өлшем стандарттарын белгілейді. Морзе конустық сапты бұрғыштар үшін стандарт 1/64 дюйм қадаммен 1¾ дюймға дейін, содан кейін 1/32 дюйм қадаммен 2¼ дюймға дейін, 1/16 дюйм қадаммен 3 дюймға дейін, 1/8 дюйм қадаммен 3¼ дюймға дейін және бір 1/4 дюйм қадаммен 3½ дюймға дейін жалғасады. Бұл өлшеу әдісінің бір ерекшелігі – бұрғылау биттерінің мөлшері кішірейген сайын, биттер арасындағы өлшемнің өсуі үлкейеді: 1/64-тен 1/32-ге дейінгі қадам үшін 100%, ал 1 47/64 және 1 3/4 арасында бұл көрсеткіш әлдеқайда төмен. Бұрғылау биттерінің мөлшері қысқартылмайтын бөлшектер түрінде жазылады. Сондықтан, 78/64 дюйм немесе 1 14/64 дюйм орнына мөлшері 1 7/32 дюйм деп көрсетіледі. Төменде инчтік бұрғылау биттерінің мөлшері үшін ең маңызды ондық бөлшектерге балама кесте келтірілген (яғни 0-ден 1-ге дейін 64-тенгендер). (0,25, 0,5 және 0,75 ондықтары мыңдықтармен көрсетілген [.250, .500, .750], машина жасаушылар оларды осылай есептейді ["екі жүз елу", "бес жүз", "жеті жүз елу"]. Машина жасаушылар әдетте мыңдықтардан кейінгі ондықтарды қысқартады; мысалы, 27/64" бұрғылауы цехта "төрт жиырма бір бұрғылау" деп аталуы мүмкін.)

Сандық және әріптік бұрғылау ұңғымасының өлшемі

Бұрғылау биті калибрінің өлшемдері 80 (ең кіші) өлшемнен 1 (ең үлкен) өлшемге дейін, содан кейін әріптік калибрдің A (ең кіші) өлшемінен Z (ең үлкен) өлшеміне дейін өзгереді. Мысалы, ASME B94.11M бұрғылау стандартында 97 өлшеміне дейінгі кіші өлшемдер тізімделгенімен, 80-нен кіші өлшемдер практикада сирек кездеседі. Бұрғылаудың басқа түрлеріне қарағанда бұрғылау биттері үшін сандық және әріптік өлшемдер жиі қолданылады, себебі бұл диапазон бұрғылау биттері ең көп қолданылатын өлшемдерді қамтиды. Диаметрге қатысты калибрдің арақатынасы формуламен анықталмайды; ол 19 ғасырда Ұлыбританияда пайда болған Stubs Steel Wire Gauge-ге негізделген, бірақ одан толыққанды сәйкес емес. Қоса берілген графикте калибрдің өзгеруімен диаметрдің өзгеруі, сондай-ақ калибрдің өлшемі кішірейгенде қадамның азаюы көрсетілген. Көлденең ось бойындағы әр қадам бір калибр өлшемін білдіреді. Сандық және әріптік калибрлі бұрғылар әлі де АҚШ-та және аз дәрежеде Ұлыбританияда қолданыста, онда олар көбінесе метрикалық өлшемдермен алмастырылған. Бұрын сандық жүйені қолданған басқа елдер де көбінесе метрикалық өлшемдерге көшкен.

Шыршылы машинаның ұзындығы бойынша бұрғы

Ең қысқа стандартты ұзындығы бұрғылар (яғни, ұзындығының диаметріне қатынасы ең төменгі) – бұрандалы станоктарда қолданылатын бұрғылар (кейде S/M деп қысқартылады). Олар бұрандалы станоктарда пайдаланылуына байланысты осылай аталады. Стандартты жұмыс бұрғысына қарағанда олардың қысқарақ ойық ұзындығы мен жалпы ұзындығы бұрғыны мықтырақ етеді, бұл бұрылу мен сыну мүмкіндігін азайтады. Оларды бөлшек сауда дүкендерінде немесе шаруашылық орталықтарында кездестіру сирек.

Ұзындығы бойынша бұрғы

Жобалық ұзындығы бұрғылар – ең көп таралған бұрғы түрі. Бұрғының диаметріне байланысты, флейталардың ұзындығы 9-14 есеге дейін болуы мүмкін. Мысалы, диаметрі 9 есеге үлкен бұрғы, диаметріне тең тереңдікте тесік бұрғылай алады. Ал диаметрі 13 есеге үлкен флейтасы бар бұрғы, диаметріне тең тереңдікте тесік бұрғылай алады. "Жобер" термині – көтерме сауда дистрибьюторын, яғни өндірушілерден сатып алып, бөлшек саудаға сататын адам немесе компанияны білдіреді. Арнайы ұзындығы мен конструкциялық талаптары бар машиналармен өңдеуге арналмаған, "сауда үшін" бұрғы ұштарын шығаратын өндірушілер, оларды әртүрлі жұмыстарға жарамды орташа ұзындықта жасады, себебі олар жалпы тарату үшін ең ыңғайлы тип болды. Сондықтан, жұмысшы ұзындығы бұрғыларының атауы қалыптасқан кезде, ол жалпы мақсаттағы және көп мақсатты сияқты атаулардың көрсететін ұғымын бейнеледі.

Ұшақ ұзындығына арналған бұрғылау

Ұзақ сериялы немесе ұзын сериялы бұрғылар бастапқыда алюминийден жасалған ұшақтарды құрастыруда қолданылғандықтан, көбінесе "ұшақ ұзындығы" деп аталады. Егер бұрғының қалыңдығы белгілі бір минималды өлшемнен асса, олар жобер бұрғылары сияқты біртіндеп ұзара түспей, белгілі бір ұзындықта ғана шығарылады. Суретте ұзын сериялы бұрғы, оның диаметріне тең бұрғылармен салыстырылған. Барлығының диаметрі бірдей. Ортадағы бұрғы – Морзе конустығы бар бұрғының стандартты ұзындығы. Ал төменгі бұрғы – жобер немесе параллель саптамалы бұрғының аналогы.

Бұрғылау бұрғысының өлшемі

Беттеу бұрғылары салыстырмалы түрде шағын мөлшер диапазонында, метрикалық және империялық жүйелерде қол жетімді, себебі олардың мақсаты стандартты спиральді бұрғыны бағыттау үшін нақты нүкте жасау. Көбінесе қол жетімді мөлшерлер: 1/8", 1/4", 3/8", 1/2", 5/8", 3/4", 4 мм, 6 мм, 8 мм, 10 мм, 12 мм, 14 мм, 16 мм және 18 мм. Бұрғылар көбінесе 90° немесе 120° бұрышпен ұштармен ұсынылады.