Кіріспе

Американдық экономист (туған 1962)

Тайлер Коуэн (туған 21 қаңтар 1962) – американдық экономист, жазбашы және блогер. Ол Джордж Мейсон университетінің профессоры және экономика кафедрасындағы Холберт Л. Харрис атындағы профессорлық қызметті атқарады. Ол Алекс Табаррокпен бірге Marginal Revolution экономика блогын жүргізеді. Коуэн мен Табаррок онлайн білім беру жобасы – Marginal Revolution Университетінің веб-сайтын да ұстап тұрады. Коуэн The New York Times газеті үшін "Экономикалық көрініс" (Economic Scene) бағанасын жазады және 2016 жылдың шілдесінен бастап Bloomberg Opinion басылымының тұрақты жазбашысы болып табылады. Ол сондай-ақ The New Republic, The Wall Street Journal, Forbes, Newsweek және Wilson Quarterly сияқты басылымдарға материалдар жазады. Ол Джордж Мейсон университетінің Меркатус орталығының бас директоры, бұл орталық нарықтық экономиканы зерттеумен айналысады. 2015 жылдан бері "Тайлермен әңгімелер" (Conversations with Tyler) подкастын жүргізеді. 2018 жылдың қыркүйегінде Тайлер және оның Джордж Мейсон университетіндегі командасы "Айға атқан" (moon shot) идеяларға бағытталған гранттар мен стипендиялар бағдарламасын іске қосты. 2011 жылы Foreign Policy журналы оны "әлемдегі ең үздік 100 ойшыл" тізімінде 72-орынға қойды, себебі ол "әр нәрседе нарық табуға" қабілетті. 2011 жылы The Economist жүргізген сарапшылардың сауалнамасында Коуэн "соңғы он жылдағы ең ықпалды экономистер" тізіміндегі 36 үздік қатысушының арасында болды.

Білім және жеке өмірі

Коуэн Нью-Джерси штатының Хиллсдейл қаласында өсті және Паскак Вэлли орта мектебінде оқыды. 15 жасында ол Нью-Джерси штатының ең жас шахмат чемпионы атанды. Коуэннің түбі ирландтық. Ол 1983 жылы Джордж Мейсон университетін экономика мамандығы бойынша бакалавр дәрежесімен бітірді және 1987 жылы Гарвард университетінде «Әлеуметтік экономика теориясы бойынша эсселер» тақырыбындағы диссертациясымен экономика ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. Гарвардта ол 2005 жылы Экономика саласындағы Нобельдік естелік сыйлығының лауреаты, ойын теориясының маманы Томас Шеллингтің жетекшісі болды. Коуэн алкоголь ішпейді, ол алкогольге қатысты «мормондармен» бірге екенін айтты, кейіннен былай деді: «Мен адамдарды алкогольден толығымен, өз еркімен бас тартуға және оны әлеуметтік нормаға айналдыруға шақырамын». Ол Наташа Коуэнға үйленген, ол заңгер.

Мәдениет

Лос-Анджелес Таймс газеті Коуэнды "Гаити вуду тулары, ирандық кино, гонконг асханасы, абстрактілі экспрессионизм, зайр музыкасы және мексикалық халық өнері туралы бірдей оңай сөйлей алатын адам" деп сипаттады. Коуэннің негізгі зерттеу салаларының бірі – мәдениет экономикасы. Ол даңқ туралы ("What Price Fame?"), өнер ("Коммерциялық мәдениетті мадақтау") және мәдени сауда ("Жаратылыстың құрылысын бұзу: жаһандану әлем мәдениеттерін қалай өзгертеді") кітаптарын жазды. "Нарықтар мен мәдени дауыстар" еңбегінде ол жаһанданудың үш мексикалық амате суретшісінің әлемін қалай өзгертіп жатқанын айтады. Коуэн еркін нарық мәдениетті жақсартады, оларға көптеген адамдар қалаған нәрсеге айналуға мүмкіндік береді деп санайды. Басқа кітаптары: "Жақсылықтар және нарық сәтсіздіктері", "Нарық сәтсіздігінің теориясы", "Жаңа монетарлық экономикадағы зерттеулер", "Тәуекел және бизнес циклдары", "Экономикалық игілік-қалыңдық" және "Нарық сәтсіздігінің жаңа теориялары". 2023 жылы Коуэн блогында Фрэнсис Бэкон баспа ісін сынаған деген жалған мәлімдеме жасады, соның ішінде ChatGPT-ден алынған ойдан шығарылған цитаталар мен сілтемелерді келтірді.

"Нью-Йорк таймс" газетінің бағандары

Коуэннің New York Times газетіндегі мақалалары 2008 жылғы қаржы дағдарысы сияқты түрлі мәселелерді қамтиды.

Тамақ ішуге арналған нұсқаулық

Оның Вашингтон аймағындағы тамақтану жөніндегі нұсқаулығы, "Тайлер Коуэннің этникалық тамақтану жөніндегі нұсқаулығы", The Washington Post және Washington City Paper басылымдарында жарық көрді.

Саяси философия

Коуэн саяси философия мен этика тақырыбында еңбектер жазған. Ол философ Дерек Парфитпен бірлесіп әлеуметтік жеңілдету ставкасына қарсы пікір білдірген мақаланың авторы. 2006 жылғы мақаласында ол эпистемологиялық проблема нәтижешілдікті жоққа шығара алмайтынын айтты. Коуэн «либертариандық келісуші» ретінде сипатталды, ол іс жүзіндегі саясатқа ықпал ете алады, бірақ 2009 жылғы 2 наурыздағы The New York Times газетіндегі бағаншасында банктерді құтқаруды қолдады. 2007 жылғы «Либертариандық парадокс» атты мақаласында Коуэн либертариандықтардың «өсіп келе жатқан байлықты, өсіп келе жатқан позитивтік еркіндікті және, әрине, өсіп келе жатқан үкіметті қабылдауы керек. Біз үкіметтің өсуін өздігінен қолдауға міндетті емеспіз, бірақ кейде бұл жиынтық келісім екенін мойындауымыз керек» деді. 2012 жылы Дэвид Брукс Коуэнды «оңшылдар арасындағы ең ықпалды блогерлердің бірі» деп атады, ол «негізінен либертариандық қағидалардан бастайтын, бірақ оларды догмалық түрде қолданбайтын» адамдардың қатарында екенін жазды. 2014 жылдың тамызында Коуэн блогында былай деп жазды: «Жалпы айтқанда, мен көбірек иммиграцияны жақтаймын, бірақ шекараны ашуға қарсымын, мен көптеген әлеуметтік мәселелерде либералдымын, бірақ барлық әлеуметтік мәселелерде емес, мен экономикалық мәселелерде нарыққа бағдарланғанмын. Қазіргі заманғы сыртқы саясат мәселелерінде мен нақты не істеу керектігіне қатысты бейтараппын, бірақ қазіргі уақытта дұрыс істеп жатқанымызға күмәнданамын. Мен ешқандай партияға да, үшінші тарапқа да дауыс беруді ұнатпаймын». 2020 жылғы Жаңа жыл күні Marginal Revolution жазбасында Коуэн «Мемлекеттік сыйымдылық либертариандығы» деп атаған философиялық негізін ұсынды. Мемлекеттік сыйымдылық либертариандығы либертариандықтан мемлекеттің мегажобаларды қаржыландыру және іске асырудағы рөлін мойындауымен және оқшауланбаған сыртқы саясатты жақтауымен ерекшеленеді. Коуэн өзін көптеген әлеуметтік мәселелерде либералды деп сипаттады. Жоғарғы сот 2015 жылы бір жынысты некеге құқық беру туралы шешім шығарғаннан кейін Коуэн «бұл өте қуанышты және жағымды жаңалық. Ең бастысы, бұл енді некеге тұруға немесе тұрмысқа шықпауға мүмкіндігі бар адамдар үшін үлкен қадам» деді. 2019 жылдың шілдесінде Коуэн Stripe компаниясының негізін қалаушысы Патрик Коллисонмен бірлесіп The Atlantic журналында «прогрестің жаңа ғылымы» деп аталатын эссе жазды. 2023 жылдың шілдесінде Коуэн Ұлыбританияның бұрынғы премьер-министрі Лиз Трасс шақырған, экономикалық өсімді ынталандыратын экономикалық саясатты ілгерілетуге бағытталған бейпартиялық «Өсу комиссиясына» қосылды.