Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фиджилік ғалым, саясаткер және дипломат
Fijian academic, politician and diplomat
Семеса Короикилай Сикиву, CBE (1917 – 1990) – Фиджилік ғалым, саясаткер және дипломат болған.
Semesa Koroikilai Sikivou, CBE (1917 – 1990) was a Fijian academic, politician, and diplomat.
Білім және мансап
Сикиву Жаңа Зеландияның Окленд университетін бітіріп, кейіннен Лондон экономика мектебінен аспирантура дәрежесін алған алғашқы фиджилік азамат болды. Ол 1930 жылдары Сува методистік бастауыш мектебінде оқытушы болып жұмыс істеді, ал оның шәкірттерінің арасында Фиджидің болашақ омбудсманы, сэр Моти Тикарам да болды.
Sikivou graduated from New Zealand's University of Auckland, and went on to become the first Fijian to acquire a post graduate degree from the London School of Economics. He taught at Suva Methodist Primary School in the 1930s and among his students was the future ombudsman of Fiji, Sir Moti Tikaram.
Лелеан мемориалдық мектебі
1942 жылдың соңында, Екінші дүниежүзілік соғыстың Тынық мұхитындағы науқанының қақ ететін сәтінде, отарлық билік барлық қалалық мектептерді жабу және олардың ғимараттарын жапондық қауіпке қарсы соғыс науқаны үшін әскери лагерь ретінде пайдалану үшін әскерге беру туралы бұйрық берді. Сол кезде, Уильям Эрнест Доннелли есімді белгілі миссионер-мұғалім Торак ұлдар мектебінің директоры болып қызмет етіп жатқан еді. Басқа шетелдік мұғалімдер соғыс аяқталуын күтіп Фиджиді қалдырғанда, шешімді миссионер-директор Доннели мырза Торак ұлдар мектебінің алтыншы, жетінші және сегізінші сыныптарының барлық оқушыларына үндеу жолдап, білімдерін жалғастыру үшін онымен бірге келуге еріктілерді шақырды. Методист шіркеуінің басшыларымен кеңескеннен кейін, оған Давуилев техникалық мектебіндегі директордың резиденциясын пайдалануға рұқсат берілді. Осының нәтижесінде, ол және Сувадағы Торак ұлдар мектебінің 50 еріктісі 1943 жылдың 3 наурызында директордың резиденциясында бас қосты. Олардың алғашқы сыныптары үйдің екі жатын бөлмесі және кітапхана ретінде пайдаланылған шығыс жағындағы ұзын веранда болды. Бар болғаны екі сынып және екі мұғалім болды: қадірлі В.Е. Доннели және Семеса Сикиву. 1943 жылғы Методист шіркеуінің жылдық конференциясында Доннели мырзаға сол тік беткей бойымен сыныптарды кеңейтуге рұқсат берілді. Нәтижесінде, ұлдар оның және Семеса Сикивудың жетекшілігімен үш үлкен буре салды, қазір мұғалімдердің тұрғын үйі орналасқан жер. Оған сондай-ақ жаңа мектепке Фиджиде ұзақ жылдар бойы қызмет еткен және көпке танымал миссионер, пастор Чарльз Освальд Лелеанның құрметіне Лелеан еске алу мектебі деген ат беру тапсырылды. Пастор Лелеан – 1914 жылдан 1934 жылға дейін Фиджиде 36 жыл қызмет еткен австралиялық миссионер. Оның студенттерінің арасында кейін докторлық диссертациясын қорғаған алғашқы Оңтүстік Тынық мұхиты аймағының өкілі Русиате Наяцакалу және Фиджи медицина мектебінің деканы болған алғашқы фиджилік Джимионе Самсони болды.
Towards the end of 1942, at the height of the Pacific Campaign of the Second World War, the Colonial Authority was issued a command to close all urban schools and surrender their compounds to the military, to be used as military camps for the war campaign against the Japanese threat. At that time, a notable missionary teacher by the name of Mr William Earnest Donnelly, was serving as principal of Toorak Boys’ School. Whilst other overseas teachers immediately left Fiji to await the end of the war, the determined missionary principal, Mr Donnelly sent a circular to all members of the senior classes of Classes Six, Seven, and Eight of Toorak Boys School, inviting volunteers to come away with him, to continue their education. After consultation with the heads of the Methodist Church, he was given permission to use the principal’s residence at the Davuilevu Technical School. As a result, he and 50 volunteers from Toorak Boys School in Suva, met at the principal’s residence on 3 March 1943. Their first classrooms were the two master bedrooms in the house and the long verandah on the eastern side as their library. There were only two classes and two teachers; the late Mssrs W. E Donnelly and Semesa Sikivou. In the 1943 Methodist Church Annual Conference, Mr Donnelly was given permission to expand his classes along the same ridge and as a result, the boys themselves, with his and Semesa Sikivou's guidance, built three large bures, where the teachers staff quarters presently stand. He was also directed to name the new school, Lelean Memorial School, in memory of a long serving and beloved missionary in Fiji, the Reverend Charles Oswald Lelean. Rev Lelean was an Australian missionary who served in Fiji for 36 years, from 1914 to 1934. Amongst his students were Rusiate Nayacakalou, who later became the first South Pacific Islander to graduate with a PhD and Jimione Samisoni who became the first Fijian to become the dean of the Fiji School of Medicine.
Саяси мансап
Сикиву 1960-шы жылдары Заң шығару кеңесінің мүшесі болды, ал 1963 жылдың қаңтар айында Фиджидің бастылығын бекіткен Вакая хатына қол қойған сегіз адамның бірі болды. Фиджи 1970 жылы Ұлыбританиядан тәуелсіздік алғаннан кейін, ол Фиджидің Біріккен Ұлттар Ұйымындағы алғашқы елшісі болып тағайындалды және 1976 жылға дейін қызмет етті. 1980-ші жылдары саясатқа қайта оралып, Сыртқы істер министрі болды. 1972 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсету тізімінде оған CBE берілді. Сикивуға Елизавета II патшайымнан рыцарлық атақ беру ұсынылды, бірақ ол оны қабылдамады, өйткені оған қызмет етуі үшін ешқандай сыйақы қажет емес екенін айтты.
Sikivou served as a member of the Legislative Council in the 1960s, and in January 1963 he was one of eight to sign the Wakaya Letter, which affirmed the principles of Fijian paramountcy. When Fiji gained its independence from the United Kingdom in 1970, he was appointed Fiji's first Ambassador to the United Nations, serving until 1976. He reentered politics in the 1980s, and served as Minister for Foreign Affairs. In the 1972 New Year Honours List he was appointed a CBE. Sikivou was offered a knighthood by Queen Elizabeth II, but declined it, saying that it was his honour to serve her without remuneration.
Жеке өмір
Сикиву, Рива провинциясынан шыққан, Роко Туи Дрекети руының рух сақшылары мен дана кеңес мүшесі тайпасына жататындықтан, ол Буребасага конфедерациясының ең басты бастығының дәстүрлі сотының мүшесі болды. Оның Намоси, Найтасири және Верата провинцияларымен берік байланысы болды. Ол екі рет үйленген, алғаш Реваның Вутия ауданынан Сейни Ратувуға үйленді, одан Атека (бір жасында астмадан қайтыс болған) атты бір қызы және Навиталай, Рококанини және Метуисела Сикиву деген үш ұлы болды. Екінші рет Кадаву аралынан Салоте Табуанитогаға үйленді. Одан Есей және Мосе есімді екі ұлы мен Васити Сикиву Вака атты қызы дүниеге келді.
Sikivou, who hailed from Rewa Province, belonged to the tribe of the Roko Tui Dreketi's Guardians of the Spirit and the Wise Counsel, and as such was a member of the traditional court of the Paramount Chief of the Burebasaga Confederacy. He had strong ties to the Provinces of Namosi, Naitasiri, and Verata. He was married twice, first to Seini Ratuvou of the Vutia District of Rewa, with whom he had one daughter, Ateca (who died of asthma at the age of one) and three sons: Navitalai, Rokocanini, and Metuisela Sikivou. His second marriage was to Salote Tabuanitoga of Kadavu Island. With her he had two sons: Jese and Mosese, and a daughter, Vasiti Sikivou Waqa.