Рабби Намалиу: Папуа Жаңа Гвинеяның бұрынғы премьер-министрінің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Папуа-Жаңа Гвинеяның 1988-1992 жылдар аралығындағы премьер-министрі Сер Рабби Ланганай Намалиу (3 сәуір 1947 – 31 наурыз 2023) – Папуа-Жаңа Гвинея саясаткері. Ол 4 шілде 1988 жылдан 17 шілде 1992 жылға дейін Папуа-Жаңа Гвинеяның төртінші премьер-министрі қызметін атқарды, ол Pangu партиясының жетекшісі болды.

Өмірбаян

Намалиу 1947 жылғы 3 сәуірде Жаңа Гвинея территориясындағы Шығыс Жаңа Британия провинциясында дүниеге келген. Намалиу – толай тайпасының өкілі. Ол Папуа-Жаңа Гвинеяда және Канадада, Виктория университетінде (Виктория, Британдық Колумбия) білім алған. Саяси мансабына дейін Папуа-Жаңа Гвинея университетінде саяси ғылым саласында ғылыми қызметкер болған. 1975 жылы Папуа-Жаңа Гвинея тәуелсіздік алғаннан кейін Намалиу Мкере Мораута, Энтони Сиагуру және Чарльз Лепанимен бірге ПНГ тәуелсіздік алғаннан кейінгі жылдары мемлекеттік басқару және мемлекеттік саясатты құруға жетекшілік еткен төрт жетекші мемлекеттік қызметкердің бірі болды. Олар көбінесе «Төрттік» деп аталды. Премьер-министр болғанға дейін ол 1982 жылдан 1984 жылға дейін алғаш рет сыртқы істер министрі қызметін атқарды. Осы кезде ол сол уақыттағы премьер-министр Майкл Сомаремен ұзақ мерзімді серіктестік құрды, ал Намалиу премьер-министр болғанда Сомаре сыртқы істер министрі болды. Намалиу 1988 жылғы маусымда оппозиция жетекшісі болып тағайындалды және 1988 жылғы шілдеде Пайас Вингтиді премьер-министр қызметінен ауыстырды. 2002 жылы Майкл Сомаренің Ұлттық Альянс партиясы құрамында сыртқы істер министрі болып тағайындалды. Ол 2006 жылғы 12 шілдеге дейін сыртқы істер министрі қызметін атқарды, содан кейін кабинет отырысында қаржы министрі болды. Намалиу 2007 жылғы сайлауда Кокопо округіндегі мандатын жоғалтты, бірақ болашақта саясатқа оралу мүмкіндігін жоққа шығармады. 2007 жылғы тамызда Сомаре басқаруымен жаңа үкімет билікке келгеннен кейін ол министрлік лауазымынан босатылды. Папуа-Жаңа Гвинеяның бұрынғы премьер-министрі ретінде ол 1989 жылдан бастап Ұлыбританияның Жеке кеңесінің мүшесі болды және «Асыл Тұлға» атағын алды, сондай-ақ «P. С.» пост номиналды әріптерін иеленді. Намалиу 1987 жылы мемлекеттік қызметкер Маргарет Накикусқа үйленді. Ол елдің Ұлттық жоспарлау кеңсесінің басшысы болды. Олардың Исаак және Ланганай (Рабби Жр.) есімді екі ұлы және Джой есімді қызы болды. 1992 жылы парламентте жеңілгеннен кейін ол саясаттан кетіп, Аустралияның Брисбен қаласындағы ауруханада емделіп жатқан, дер кезінде емдеуге болмайтын лейкемияға шалдыққан Накикуспен бірге болды. Ол 1992 жылы қайтыс болды. Намалиу 2023 жылғы 31 наурызда 75 жасында, 76 жасқа толуына үш күн қалғанда дүние салды.

Namaliu was born in East New Britain Province, Territory of New Guinea on 3 April 1947. An ethnic Tolai, Namaliu came from East New Britain. He was educated in Papua New Guinea and in Canada, at the University of Victoria in Victoria, British Columbia. Prior to his political career he was an academic in the field of political science at the University of Papua New Guinea. After Papua New Guinea's independence in 1975, Namaliu was one of four leading civil servants, together with Mekere Morauta, Anthony Siaguru, and Charles Lepani who led the formation of public administration and public policy in PNG's immediate post independence years. They were often called "Gang of Four". Before becoming prime minister, he served as foreign minister for the first time, from 1982 to 1984, by this time beginning his long alliance with Michael Somare, who was prime minister at that time and served as foreign minister while Namaliu was prime minister. Namaliu was appointed Leader of the Opposition in June 1988. and replaced Paias Wingti as the Prime Minister in July 1988. He was appointed foreign minister in 2002, as part of the National Alliance Party government of Michael Somare. He served as foreign minister until 12 July 2006 when he became finance minister during a cabinet reshuffle. Namaliu subsequently lost his seat of Kokopo Open at the 2007 Election but had not ruled out a future return to politics. He lost his cabinet post when the new government, again led by Somare, took office in August 2007. As a former prime minister of Papua New Guinea, he was a member of the Privy Council of the United Kingdom from 1989, and was styled "The Right Honourable" with the postnominal letters 'P. C.'. Namaliu married the civil servant, Margaret Nakikus, in 1987. She headed the country's National Planning Office. They had two son, Isaac and Langanai (Rabbie Jnr. ), and a daughter, Joy. After his defeat in parliament in 1992 he left politics to be with Nakikus, who had incurable leukaemia and was in hospital in Brisbane, Australia. She died in 1992. Namaliu died on 31 March 2023, at the age of 75 about 3 days before his 76th birthday.