Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үнді геологы
Indian geologist
Дарашоу Ношерван Вадия (23 қазан 1883 – 15 маусым 1969) – Үндістанда геология ғылымын дамытқан алғашқы геологтардың бірі және Үндістанның геологиялық қызметінде жұмыс істеген тұңғыш үнді ғалымдарының қатарында болды. Ол Гималай тауларының стратиграфиясы жөніндегі еңбектерімен танымал. Үндістанда геологиялық зерттеулер мен тергеулерді ұйымдастыруға, әсіресе кейін 1976 жылы оның атымен аталатын Вадия атындағы Гималай геология институтын құруға үлкен үлес қосты. Оның 1919 жылы тұңғыш рет жарық көрген «Үндістан геологиясы» атты оқулығы бүгінгі күнге дейін қолданылып келеді.
Darashaw Nosherwan Wadia FRS (23 October 1883 – 15 June 1969) was a pioneering geologist in India and among the first Indian scientists to work in the Geological Survey of India. He is remembered for his work on the stratigraphy of the Himalayas. He helped establish geological studies and investigations in India, specifically at the Institute of Himalayan Geology, which was renamed in 1976 after him as the Wadia Institute of Himalayan Geology. His textbook on the Geology of India, first published in 1919, continues to be in use.
Ерте өмір
Вадия 1883 жылғы 23 қазанда қазіргі Гуджарат штатының Сурат қаласында Ношерван мен Гувербай Вадияның тоғыз баласының төртіншісі болып дүниеге келді. Олар дәстүрлі түрде кеме жасаушы болған парси отбасынан шыққан. Осы қауымның тағы бір өкілі – Корольдік қоғамның алғашқы үнді мүшесі Ардасир Курсетти. Ношерван Вадия Бомбей, Барода және Орталық Үндістанда теміржол стансасының бастығы болып жұмыс істеді. Жас Вадия алғашқы білімін Сураттағы жеке мектепте, кейіннен Сэр Дж. Дж. ағылшын мектебінде алды, содан кейін 1894 жылы отбасы Бародаға көшіп келді, онда ол Барода жоғары мектебіне оқуға түсты. Ғылымға деген қызығушылықты Барода княздығында педагог болған үлкен ағасы Мунчершо Н. Вадия сіңірді. 16 жасында ол Барода колледжіне түсті, онда оған табиғи тарих профессоры Адарджи М. Масани және Аравинд Гош әсер етті. 1903 жылы ботаника және зоологиядан, ал 1905 жылы ботаника және геологиядан бакалавр дәрежесін алды. Барода штатының көрнекті педагогы, оған ғылымға деген сүйіспеншілігін, білімге құштарлығын және адамдар арасындағы қарым-қатынасқа рационалды көзқарасын сыйлады – бұл қасиеттер оның келесі мансабында басты рөл атқарды. Геологияны зерттеуге Махараджа Саяжи Рао Гаеквардың кезінде жасалған геологиялық коллекциялар көмектесті. 1905 жылы биология және геология мамандығы бойынша магистрлік диплом алып, студенттерге сабақ беруді бастады. Ол кезде Үндістанда геологиялық білім беру Калькутта және Мадрас университеттерімен шектелген, онда Үндістан геологиялық қызметінің қызметкерлері кейде жартылай штаттан тыс оқытушылар болып жұмыс істеді. 23 жасында Вадия Джаммудағы Уэльс принці колледжінде геология профессоры қызметін атқарып, келесі он төрт жыл бойы сол жерде жұмыс істеді. Кейін жарық көрген және бүгінгі күні Үндістан геологиясының маңызды оқулығы болып табылатын еңбекке негіз болды. 1925 жылы ол бұрын сипатталған, Stegodon ganesa деп аталатын жойылған пілге ұқсас жануардың тістерін және фрагменттерін тапты. Ол сондай-ақ Жоғарғы триас кезеңіне жататын өсімдіктердің қазбаларын және эоцендік фораминифераларды тапты, бұл аймақтың картасын қайта қарауға себеп болды. Калькуттадағы Геологиялық қызметтің бас кеңсесіне барғанда, ол сол кездегі Калькутта университетіне қарасты Президенттік колледжінде лекция оқыды. 1928 жылы Г. Э. Пилгрим зейнетке шыққаннан кейін Вадия Геологиялық қызметте палеонтолог болып жұмыс істеді және 1935 жылға дейін осы лауазымда қалды. 1938 жылы Вадия Геологиялық қызметтен кеткенде, ол қызметке кіргендегі көмекші инспектор шенімен кетті.
Wadia was born at Surat in what is now Gujarat, the fourth of nine children of Nosherwan and Gooverbai Wadia on 23 October 1883. They belonged to Parsi family who had traditionally been shipbuilders and another member of this community included Ardaseer Cursetjee, the first Indian elected Fellow of the Royal Society. Nosherwan Wadia worked as a station master in the Indian Railways at Bombay, Baroda and Central India. Young Wadia received his early schooling in a private school at Surat and later at Sir J. J. English School before the family moved to Baroda in 1894 where he went to Baroda High School. The interest in science was instilled by his oldest brother, Munchershaw N. Wadia who was an educationist in the princely state of Baroda. At 16 years, he moved to Baroda College, where he was influenced by Adarji M. Masani the professor of natural history and Aravind Ghosh. He obtained a BSc degree in 1903 in botany and zoology and another BSc degree in 1905 in botany and geology. A noted educationist in Baroda State, who gave him his abiding love of science, devotion to knowledge, and a rational outlook upon human relationships, all of which were to dominate his subsequent career. The study in geology was helped by the geological collections that were made under Maharaja Sayaji Rao Gaekwar. In 1905 he graduated with a M. A. in biology and geology and began to teach undergraduates. Education in geology in India at that time was restricted to the Universities of Calcutta and Madras where officers of the Geological Survey of India sometimes acted as part time lecturers. At the age of 23, Wadia obtained the post of a Professor of Geology at the Prince of Wales College at Jammu and continued to work there for the next fourteen years.) were to be produced later and this continues to be a major text in Indian geology. In 1925 he discovered tusks and fragments of the extinct elephant like animal already described as Stegodon ganesa. He also found Upper Triassic plant fossils and Eocene Foraminifera leading to revisions of the map of the region. When he visited the Survey headquarters at Calcutta, he lectured at the Presidency College, then under the University of Calcutta. After G. E. Pilgrim's retirement in 1928, Wadia became the Paleontologist at the GSI and continued in that post until 1935. When Wadia left the GSI in 1938, it was in the rank of Assistant Superintendent, the same one in which he had joined.
Үндістанға оралу
Вадия 1945 жылы Үндістанға оралды. 1947 жылы ол Жавахарлал Неру басқаратын үкіметке кеңесші болды. Бір мәжілісте ол Үндістанның ғылымға деген "ылақсыз, тартыншақты, тіпті жоғарыдан қараушылық" көзқарасынан бас тартып, "жер, еңбек ресурстары, өзендер, орман, минералдар және электр қуаты сияқты байлық пен әл-ауқаттың толыққанды пайдаланылмаған негізгі көздерін ашуға" Үндістан ғалымдары арасында ынтымақтастық орнатуды ұсынды. 1948 жылы Үндістанның атом энергиясы заңын жасауға қатысқан Хоми Джехангир Баба 1949 жылы Вадияны реакторларда пайдалану үшін шикізатты іздеуге көмектесуге шақырды. Бұл Керала, Бихар және Раджастан штаттарында торий мен уран кендерін табуға әкелді.
Wadia returned to India in 1945. In 1947, he became and advisor to the government led by Jawaharlal Nehru. At a meeting he suggested that India should move away from a "lukewarm, hesitating and even patronising" attitude to science and bring about co operation among Indian scientists to help in tapping "the basic sources of wealth and well being, yet imperfectly tapped in land, man power, its rivers, forests, minerals and electric power". In 1948, Homi Jehangir Bhabha who was associated with the creation of the Indian Atomic Energy Act invited Wadia in 1949 to help survey for raw materials for use in reactors. atomic energy. This led to the extraction of thorium and uranium ores in Kerala, Bihar and Rajasthan.
Құрметтер мен марапаттар
Вадия көптеген комитеттерге төрағалық етті және бірнеше журналдардың редакциялық алқасында болды. Вадия өз еңбегі үшін көптеген сыйлықтар алды. 1934 жылы Корольдік географиялық қоғамның Бек сыйлығы, 1943 жылы Лондон геологиялық қоғамының Лайелл медалі, 1944 жылы Үндістан ғылымын дамыту қауымдастығының Жоякишан медалі, 1947 жылы Корольдік Азия қоғамының Джагдиш Бос еске алу медалі, 1947 жылы Дели университетінен Д.ғ.ы. ғылымының докторы дәрежесі, 1958 жылы Ұлттық географиялық қоғамның Неһру медалі және Үндістанның «Падма Бхушан» орденімен марапатталды. 1957 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. 1951 жылы Үндістан геологиялық қызметінің құрылғанына 100 жыл толуына арналған 2 анналық пошта маркасы, онда Stegodon ganesa суреті бейнеленген, жарық көрді. 1984 жылы Вадияның портреті бар үнді пошта маркасы шығарылды.
Wadia presided over numerous committees and was on the editorial board of several journals. Wadia received numerous awards for his work. The Back Award from the Royal Geographical Society in 1934, the Lyell Medal from the Geological Society of London in 1943, the Joyakishan Medal from the Indian Association for the Advancement of Science in 1944, the Jagdish Bose Memorial Medal from the Royal Asiatic Society in 1947, an honorary degree of D. Sc. from the University of Delhi in 1947, the Nehru Medal of the National Geographic Society and the Padma Bhushan from India in 1958. He was elected a Fellow of the Royal Society in 1957. In 1951, a 2 Anna Indian postage stamp to commemorate the centenary of the Geological Survey of India illustrated Stegodon ganesa was released. In 1984 an Indian postal stamp with a portrait of Wadia was issued.