Софоклис Венизелос: Грек саяхатшысы және премьер-министрі

Кіріспе

Грекияның премьер-министрі

Софоклис Венизелос (Σοφοκλής Βενιζέλος; 3 қараша 1894 – 7 ақпан 1964) – грек саясаткері, Грекияның премьер-министрі қызметін үш рет атқарған: 1944 жылы (эмиграцияда), 1950 жылы және 1950–1951 жылдары.

Өмір және мансап

Венизелос 1894 жылғы 3 қарашада Криттегі Ханья қаласында дүниеге келді (сол кезде Осман империясының бір бөлігі; 1898 жылы Осман империясының билігі мен Ресей, Ұлыбритания, Франция және Италияның қорғауындағы тәуелсіз мемлекетке айналды). Ол саясаткер Элефтериос Венизелостің екінші ұлы болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Грекия армиясында және Кіші Азия жорығының бастапқы кезеңдерінде өзгеше көзге түсіп қызмет етті, жаяу әскер капитаны шеніне жетті. Армиядан кетіп, 1920 жылғы сайлауда әкесінің Либералдық партиясынан депутат болып сайланды. 1941 жылы Одақтың Грекияны басып алуынан кейін ол АҚШ-тағы елші болып тағайындалды, Каирде орналасқан грек үкіметінің мүшесі ретінде жұмыс істеді. 1943 жылы премьер-министр Эммануэль Цудерос тұсында үкіметте министр болды және 1944 жылы қысқа мерзімге премьер-министр қызметін атқарды (13 сәуір – 26 сәуір). Соғыс аяқталғаннан кейін Грекияға оралды, Либералдық партияның вице-президенті (Темистоклис Софулис басқарған) болды және Георгиос Папандреу басқарған соғыстан кейінгі алғашқы үкіметте министрлік қызмет атқарды. 1948 жылы партия басшылығына өтті және Папандреу мен Николаос Пластирас басқарған бірнеше қысқа мерзімді либералдық үкіметтерде министр болды; сондай-ақ ол осындай үш үкіметтің премьер-министрі де болды. 1954 жылы Георгиос Папандреумен ұзақ жылға созылған достығына жарық болды және қарсы Либералдық-демократиялық одақ коалициясын құрды. 1958 жылы келіспеушіліктер шешілді, ал 1961 жылы Папандреудің Орталық одақ партиясының негізін қалаушы мүшесі болды, және 1964 жылы қайтыс болғанға дейін партияда қызмет етті. 1964 жылғы 6 ақпанда кешке Ханьяда сайлау алдындағы сөз сөйледі. Сол жерде денсаулығы нашарлағанын сезінді, бірақ оны жеңіп шықты. Кейін Эгей теңізінде, Ханьядан Пирейге немесе Сиросқа бағыт алған «Геллас» жолаушылар кемесіне отырды. Кабинада қолайсыздық сезініп, тынысы ауырлай бастады. Оны қарап тұрған дәрігер жедел өкпе ісінуі деп диагноз қойды. Венизелос 7 ақпан күні сағат 01:05-те қайтыс болды. Кеме Судаға қайтып келді. Оның қосылу рәсімі 9 ақпанда Ханьяда өтті, оған тәж шаһзадасы Константин (ауруға шалдыққан король Павелдің өкілі), премьер-министр Иоаннис Параскевопулос, Георгиос Папандреу, Панагиотис Канелопулос, Спирос Маркезинис және Николас Кицикис қатысты. Венизелос әкесі Элефтериос Венизелостің қасына жерленді. 1983 жылы әйелі Кэтлин 86 жасында қайтыс болды. Оның құрметіне ANEK Lines кеме компаниясы өзінің бірінші паромдарының біріне оның есімін берді.

Venizelos was born on 3 November 1894 in Chania, in Crete (then a part of the Ottoman Empire; became an autonomous state under Ottoman suzerainty and the protection of Russia, Britain, France and Italy in 1898). He was the second born son of the politician Eleftherios Venizelos. During World War I he served with distinction in the Hellenic Army and in the initial phases of the Asia Minor campaign, reaching the rank of Captain of Infantry. He resigned from the Army and was elected as an MP with his father's Liberal Party in the 1920 elections. In 1941, after the Axis occupation of Greece, he became ambassador to the United States, representing the Greek government in exile based in Cairo. He became a minister of that government in 1943 under Prime Minister Emmanuel Tsuderos, and briefly its Prime Minister in 1944 (April 13–26). After the end of the war, he returned to Greece; where he became Vice President of the Liberal Party (led by Themistoklis Sofoulis) and a minister in the first post war government led by Georgios Papandreou. In 1948 he assumed the leadership of the party and became a minister in a number of short lived liberal governments led by Papandreou and Nikolaos Plastiras; he was also the Prime Minister of three such governments. In 1954 his longtime friendship with Georgios Papandreou was shaken, and he formed the rival lt=Liberal Democratic Union coalition. The rift was bridged in 1958, and in 1961 he became a founding member of Papandreou's Center Union party, which he served until his death in 1964. On 6th February 1964 at evening he had given a pre election speech in Chania. There he had felt unwell which he overcame. Later he boarded the passenger ship Hellas in the Aegean Sea, en route from Chania to Piraeus or Syros. In the cabin he felt discomfort and had shortness of breath. His attending physician diagnosed acute pulmonary edema. Venizelos died at 01:05 on 7 February. The ship returned to Souda. His funeral took place on Sunday February 9 in Chania, in the presence of Crown Prince Constantine (who represented the ailing King Paul), Prime Minister Ioannis Paraskevopoulos, Georgios Papandreou, Panagiotis Kanellopoulos, Spyros Markezinis and Nicolas Kitsikis. Venizelos was buried next to his father, Eleftherios Venizelos. His wife Kathleen died in 1983 aged 86. In his honor, the shipping company ANEK Lines named one of its ferries after him.

Көпір

Венизелос 1930 жылдары Францияда ерікті түрде жер аударылған кезінде "халықаралық деңгейдегі" келісімшарт бридж ойыншысы болды. Франция 1935 жылғы турнирде жеңіске жетті, ал команданың бір құрамы сол жылдың соңында Нью-Йорк қаласына "Төрт аса" командасына қарсы матч өткізу үшін барды, бұл матч "ресми емес әлем чемпионаты" саналды және "Төрт аса" жеңіске жетті.