Америка – жүректе: Карлос Булосанның өмірбаяны

Кіріспе

Карлос Булосанның 1946 жылғы романы «Америка жүрегінде», кейде «Жеке тарих» деп қосымша аталады, филиппин-американдық иммигрант, ақын, көркем проза жазушы, әңгімеші және қоғамдық белсенді Карлос Булосанның жартылай автобиографиялық туындысы болып табылады.

Сюжет

1913 жылы туған Булосан Филиппиндегі балалық шағын баяндайды. Алғашқы тарауларда оның филиппин шаруасы ретінде "қарабаомен жыртылуы" сипатталған.

Ұлы депрессия

Карлос Булосанның «Америка – жүрегімізде» атты кітабынан көрініп тұрғандай, Ұлы депрессия кезінде филиппиндік мигрант жұмысшының өмірі оңай болған жоқ. Шын мәнінде, осы кезеңде АҚШ-тағы кез келген филиппиннің өмірі «жалғыздыққа» және «азапқа» толы болды, деп Булосан досына жазған хатында сипаттаған. 1930 жылы ол және оның досы Хосе Калифорнияға келгенде, «филиппиндіктердің өмірі иттің өмірінен де арзан болды».

Осы кезеңде американдықтардың санасында болған филиппинге қарсы сезім бірнеше жеке оқиғаларда байқалады. Ең зорлықпен және кең танымал болған оқиға 1930 жылы Калифорнияда болды: төрт жүз ақ нәсілді адам филиппиндік түнгі клубқа шабуыл жасап, ондаған адамды жарақаттады және біреуін өлтірді. 1933 жылы Калифорния және басқа он екі штаттың заң шығарушылары филиппиндіктердің ақ нәсілділермен неке қиюын шектеді. Соңында, 1935 жылы Уэлш заңы Филиппинге өз еркімен қайтатын филиппиндіктердің жол ақысын төлеу үшін белгілі бір сома ақша бөлді. Булосанның романында жазылғандай, «туыстық қарым-қатынас биологиялық бауырлармен ғана шектелмейді; бір аймақтан келген жас мигранттар желісі филиппиндік қоғамның шағын үлгісі ғана емес, сонымен қатар баламалы өмірлер мен тағдырлар галереясы ретінде қызмет етеді». Осы байланысқа байланысты, Карлостың бауырлары мен филиппиндік әріптестері коммунистік партияға қосыла бастағанда, жалғыз логикалық жауап – соларға қосылу болды. Булосанның романы Ұлы депрессияны бастан өткерген авторлардың басқа туындыларымен салыстырылады, себебі күшті нәсілдік идентификация және қатал еңбек ортасына ұшырау басты кейіпкерге өмірден көбірек іздеуге ұмтылыс тудырды. Осы күшті ұмтылыс пен Ұлы депрессияның тудырған кедергілерінің нәтижесінде Булосан «Батанның дауысын» білдірді. Булосанның жазбалары мигрант өмірінің беймәлімдігін дәл және бірінші қолдан сипаттайды, және оның жазбаларындағы шындық туралы болжамдар болғанымен, оның Ұлы депрессияның қиындықтарына тікелей куә болғанын жоққа шығаруға болмайды.

Булосанның хабары

"Америка – жүрегімде" кітабы белсенді әдебиеттің бір бөлігі болып табылады. Ол ХХ ғасырдың басында филиппин иммигранттарына әсер еткен нәсілдік және сыныптық мәселелерді аңғартпақ. Автобиография филиппин американдықтарына американдық қоғамның құрылымын және Америкада тұратын филиппиншілерге жасалған қанауды көрсетуге тырысады. Э. Сан-Хуан, кініші "Карлос Булосан, филиппин жазушысы-белсендісі" еңбегінде былай дейді: "Америкалық әкімшілер, әлеуметтанушылар, зиялылар және басқалар филиппиншілерді түсіндірді: біз (үндістер сияқты) жабайы, жартылай балалық примитивтер немесе қатаң тәліммен өркениеттендіруге болатын, әйтпесе тірідей қырқылатын зиянсыз жануарлар едік". "Америка – жүрегімде" кітабында Булосан батыс жағалауындағы филиппиншілерге жасалған жануарларға тән қарым-қатынасты оқырманға дұрыс көрсетеді. Ол "Ол кезде Тынық мұхитының жағалауында филиппиншілерге қатысты аяусыз қуғын-сүргін болды" деп жазды. Ол филиппиншілердің және тіпті ақ американдықтардың филиппиншілерге жасалған зиянды қарым-қатынасты және қоғамның проблемаларын түсінуін қалайды. Булосан романындағы ирония арқылы белсенділігін жалғастырады. "Америка" мифінің жеңімпаздық шақыруының артында Булосанның шығармаларында зорлық-зомбылық, үрейлі қашқындау, қорқынышты мүжілеу және өлімнің ұмытылмас суреттері жатыр. Азиялықтар Америкада қуғын-сүргінге ұшыраған кезде, Булосан филиппин американдықтарын "азиялық американдық" деген жалпы атаудан ажыратуға тырысты. "Америка – жүрегімде" кітабы жаңа әлемде өз ұлттық ерекшелігін сақтап қалу үшін күреске арналған. Филиппин қаласы Бибалонанның көркем және шындыққа жақын суреті оқырмандарды таңғалдырып, оның ерекшелігін түсінуге мәжбүр етті. Бұл "күнәлі қала" – әйелдер таспен ұрылып, нәрестелер жол бойына тасталып кетеді. Король Кок Ченг Булосанның Америкадағы иммигранттар этикасына сәйкес келмейтін филиппин американдық жазушыларға назар аудармауының нәтижесінде атақты болғанын санайды. Булосанның жазушы ретіндегі ең маңызды тақырыптарының бірі – Америкада өз ұлттық ерекшелігін табудың маңыздылығы. Булосан "Америка – жүрегімде" кітабының соңында Америкаға деген сенімі мен сүйіспеншілігін білдіреді. Бұл сезім "Америкалық бол" атты эссесінде қайталанады, онда Булосан американдық азаматтықты "ең қадірлі арман" деп сипаттайды. Тіпті оның жазуы иммигранттардың қабылданған бейнесіне сәйкес болса да, Булосан кейінгі жазушыларға қабылдау шегін кеңейтуге жол ашты. Соңғы жылдары Ниночка Роска және Линда Тай Каспер сияқты филиппин-американдық жазушылар толыққанды біріктірілген филиппин-американдық ұлттық ерекшеліктің күрделілігін атап өтті.

America Is in the Heart serves as a piece of activist literature. It sheds light on the racial and class issues that affected Filipino immigrants throughout the beginning of the twentieth century. The autobiography attempts to show Filipino Americans the structure of American society and the oppression inflicted upon Filipino’s living in America. E. San Juan, Jr., in “Carlos Bulosan, Filipino Writer Activist”, states, “American administrators, social scientist, intellectuals, and others made sense of Filipinos: we were (like American Indians) savages, half childish primitives, or innocuous animals that can be either civilized with rigorous tutelage or else slaughtered outright”. In America Is in the Heart, Bulosan properly shows the reader the animalistic treatment that was inflicted upon the Filipino's on the west coast. Bulosan states, “At that time, there was ruthless persecution of the Filipinos throughout the Pacific Coast”. He wants Filipinos and even white Americans to realize the harmful treatment of Filipinos and the problems of society. Bulosan continues his activism through irony in his novel. “Behind the triumphant invocation of a mythical 'America' linger the unforgettable images of violence, panicked escape, horrible mutilation, and death in Bulosan’s works”. At a time when Asians were being persecuted in America, Bulosan was attempting to distinguish Filipino Americans from the umbrella term “Asian American”. America Is in the Heart speaks to this struggle to retain one's identity in a new world. The graphic and gritty description of the Filipino town Bibalonan shocked the readers into realizing its distinction. It is a “damned town” where women are stoned to death and babies are left unwanted by the wayside. King Kok Cheung believes that Bulosan is so celebrated due to a lack of attention to Filipino American writers “whose exilic writings did not fit with the immigrant ethos” of America. One of Bulosan's most important themes as a writer was the importance to find one's identity in America. Bulosan reveals his faith and love for America in the end of America Is in the Heart. This sentiment is repeated in an essay entitled Be American, where Bulosan described American citizenship as a “most cherished dream”. Even if his writing did seem more conducive to the accepted image of immigrants, Bulosan opened the door for later writers to push the envelope of acceptance. Filipino American writers of more recent years, such as Ninotchka Rosca and Linda Ty Casper, have continued to highlight the complexity of a totally unified Filipino American identity.