Кіріспе
Танымал филиппин ақыны және жазушысы Франсиско Балагас-и-де-ла-Крус (2 сәуір, 1788 - 20 ақпан, 1862), көбінесе Франсиско Балагас және сондай-ақ Франсиско Балтазар деп танылған, Филиппиннің испан үкімдігі кезінде тагалог тілінің филиппин ақыны және әдебиетшісі болды. Ол филиппин әдебиетіне тигізген әсері үшін ең ұлы филиппин әдеби лауреаттарының бірі саналады. Оның "Флоранте мен Лаура" атты дастаны оның ең маңызды туындысы деп есептеледі. Балагас 1849 жылы генерал-губернатор Нарсисо Клаверия-и-Зальдуаның жергілікті тұрғындарға стандартты тегін қабылдауды міндеттеген жарлығын орындау мақсатында Балтазар тегін қабылдады. Бұл есім көбінесе Балтазар деп жаңсақ жазылады және кейде оның қаламдыры деп қате түсіндіріледі.
Francisco Balagtas y de la Cruz (April 2, 1788 – February 20, 1862), commonly known as Francisco Balagtas and also as Francisco Baltazar, was a Filipino poet and litterateur of the Tagalog language during the Spanish rule of the Philippines. He is widely considered one of the greatest Filipino literary laureates for his impact on Filipino literature. The famous epic Florante at Laura is regarded as his defining work. Balagtas adopted the legal surname Baltazar in fulfillment of the edict issued by Governor General Narciso Claveria y Zaldua in 1849 that mandated the native population to adopt standard surnames. The name is commonly misspelled as Baltazar and sometimes misinterpreted as his pen name.
Ерте өмір
Франсиско Балагтас Булакан провинциясының Бигаа ауданындағы Пангина́й шағын ауылында дүниеге келді. Ол Бигаадағы және кейін Манила қаласындағы діни мектепте оқыды. Кейін Манила қаласындағы Пондиде үй шаруасы болып жұмыс істеді.
Өлеңші ретінде өмір
Балагтас поэзия жазуды Тондоның ең танымал ақындарының бірі Хосе де ла Круздан (Хусенг Сисиу) тауық балаларына айырбастау шартымен үйренді. Өзінің жазу өнерін жетілдіруге де Круз жеке Балагтасты шақырды. Балагтас Хусенг Сисиуді жеңіп, ақындардан ешнәрсе сұрамауға ант берді. 1835 жылы Балагтас Манила қаласындағы Пандаканға көшіп, болашақ туындыларының шабыты болған Мария Асунсион Риверамен танысты. Ол оны "Флоранте мен Лаура" шығармасында "Селия" және "МАР" деп атады. Балагтастың МАР-ға деген сезімі ықпалды Мариано Капуле тарапынан сынаққа ұшырады. Капуле өзінің байлығын Балагтасты түрмеге қамау үшін пайдаланып, МАР үшін күресте жеңіске жетті. Балагтас осы түрмеде "Флоранте мен Лаура" поэмасын жазды, тіпті поэмадағы оқиғалар өзінің жағдайымен үндес болды. Ол испан тілінде жазудың басым болған дәуірде өлеңдерін тагалог тілінде жазды. Балагтас 1838 жылы босатылғаннан кейін "Флоранте мен Лаура" поэмасын жариялады. 1840 жылы Батанға көшіп, бейбіт сот судьясының көмекшісі қызметін атқарды. Ол сонымен қатар соттың аудармашысы болып тағайындалды. 1842 жылдың 22 шілдесінде Хуана Тиамбенге үйленді, осы шараны Филиппиннің болашақ Бас судьясы Арелланоның ағасы – әйгілі Каэтано Ареллано өткізді. Олардың он бір баласы болды, алайда ересек жасқа жеткендері тек төртеу ғана болды. 1849 жылдың 21 қарашасында генерал-губернатор Нарсисо Клаврия и Зальдуа барлық филиппиндіктерге тегін қабылдау туралы жарлық шығарды. 1856 жылы Балагтас майор-лейтенант болып тағайындалды, бірақ көп ұзамай сотталып, Альферес Лукастың үй қызметшісінің басын қырқып тастауға бұйрық берген деген айыппен Батан түрмесіне қайта жабылды. 1861 жылы түрмеден шығу үшін жерін және барлық мүлкін сатты. Ол поэзия жазумен және испан құжаттарын аударумен айналысып, бірақ бір жылдан кейін, 1862 жылдың 20 ақпанында 73 жасында қайтыс болды. Өлім төсегінде балаларының ешқайсысы да өзі сияқты ақын болмасын, өйткені ол өзінің дарынынан және басқалардан көптеген қиындықтарды көргенін тіледі. Ол тіпті оларға жазушы болғаннан гөрі қолдарын кесудің жақсырақ екенін айтты. Балагтас Филиппинде зор құрметке ие, сондықтан филиппиндіктердің сөздік шеберлік сайысы оның есімімен аталады: Балагтасан.