Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Апач соғыскері (шамамен 1847-1906, 1911?) Массаи (сонымен қатар: Масай, Масси, Масси, Махси, Масса, Васси, Вассил немесе "Үлкен аяқ" лақап атымен белгілі; шамамен 1847-1906, 1911 жылдары) Чирикауа апачилерінің Чихенн тайпасының Мимбрес/Мимбреньос топтарының мүшесі болған. Ол жауынгер болып тұтқынға алынған, бірақ Геронимио мен Чиуауамен бірге Флоридаға жіберілген пойызға тыңшылар мен басқыншыларды тасымалдау кезінде қашып кеткен. Джейсон Бетзинес пен Джеймс Кейвайкланың айтуынша, Массаидің нағыз апач есімі Ногусеа ("ақылсыз" деген мағынада) болуы мүмкін; ол Чатто тайпасының мүшесі ретінде Ма Че деп танылған.
Apache warrior (c. 1847–1906, 1911?) Massai (also known as: Masai, Massey, Massi, Mah–sii, Massa, Wasse, Wassil or by the nickname "Big Foot" Massai; c. 1847–1906, 1911?) was a member of the Mimbres/Mimbreños local group of the Chihenne band of the Chiricahua Apache. He was a warrior who was captured but escaped from a train that was sending the scouts and renegades to Florida to be held with Geronimo and Chihuahua. It is possible that Massai's true Apache name was Nogusea (meaning "crazy", according to Jason Betzinez and James Kaywaykla); he was enlisted as a member of Chatto's band as known as Ma Che.
Өмір
Аризона штатының Глоб қаласының жанындағы Мескал тауында Ақ бұлт пен Кішкентай жұлдыздың ұлы ретінде дүниеге келді. Кейіннен ол жергілікті чирикауа әйеліне үйленіп, екі балалары болды. Кейін Масаи америкалық қоныс аударушылар мен әскерлерге қарсы күресу үшін апачтарды жинап жүрген Джеронимомен кездесті. Масаи және Тонкава тайпасынан келген Сұр кесіртке есімді адам Джеронимоға қосылуға келісті, ол оларға қару-жарақ, азық-түлік және оқ-дәрі жинауды тапсырды. Басқа дереккөздерде Масаи АҚШ үкіметіне екі рет қызмет еткені айтылады, біріншісі 1880 жылы, екіншісі 1885 жылы – апачи скауты ретінде. Олар Джеронимоның күштерімен кездесуге барғанда, Джеронимоның тұтқындалғанын естіді. Масаиге оның ілесіп, әскерге тұтқынға түскен немесе өз еркімен берілген қалған чирикауа апачтарымен бірге болуын бұйырды. Бұл арада апачи скауттары да болды, олар енді қажетсіз және керек емес деп есептелді. Кейіннен ол шамамен 1887 жылы Мескалеро апачи қызын (Zan a go li che) қашқасып алып, үйленді және оны Мескал тауындағы отбасына алып келді. Масаи мен Занаголиче алты бала сүйді.
Born to White Cloud and Little Star at Mescal Mountain, Arizona, near Globe. He later married a local Chiricahua and they had two children. Massai later met Geronimo, who was recruiting Apache to fight American settlers and soldiers. Massai and a Tonkawa named Gray Lizard agreed to join Geronimo, who instructed them to lay in supplies of arms, food, and ammunition. Other sources state that Massai also served the United States government on two occasions, once in 1880 and the other in 1885, as an Apache Scout. Upon traveling to meet Geronimo's forces, the two were informed that Geronimo had been arrested. to accompany Massai, together with the remaining Chiricahua Apache who had either been captured or had surrendered to the army. This included the Apache Scouts, who were now deemed expendable and undesirable. He later kidnapped and married (c. 1887) a Mescalero Apache girl named Zan a go li che and took her home to his family at Mescal Mountain. Massai and Zanagoliche had six children together.
Өлім
Массаидің кейінгі өмірі мен өлімі туралы әртүрлі пікірлер бар. Бір мәлімет бойынша, 1906 жылы туберкулезге шалдыққан Массаи әйелі мен балаларын Нью-Мексикодағы Мескалеро тайпасының жеріне қайтарған. Жолда Нью-Мексико штатының Сан-Марсиал қаласынан батысқа қарай, Сокорро мен Хот-Спрингс арасында оны бір топ адам өлтірген, бірақ Массаидің қазасының куәлігі табылмады. Кейбіреулер сол күні Апачи Кид қаза тапқан деп есептейді, сол себепті бұл аймақ кейіннен Апачи Кид даласы деп аталды. Тағы бір мәліметке сәйкес, Массаи Мексика шекарасын өтіп, Герониммен бірге тапсырудан бас тартқан бүлікшіл чирикауа тайпасымен бірге Сьерра-Мадре тауларына орналасқан.
Massai's later life and death are the subject of some dispute. One account states that in 1906, Massai, after contracting tuberculosis, took his wife and their children back to their home with the Mescaleros in New Mexico. Along the way he was killed by a posse, west of the town of San Marcial, New Mexico, between Socorro and Hot Springs, though no evidence of Massai's death was ever produced. Some believed the Apache Kid was actually the man who died that day so the area was later named the Apache Kid Wilderness. Another account states that Massai escaped over the border to Mexico, eventually settling in the Sierra Madre mountains with a group of rebellious Chiricahuas who had refused to surrender with Geronimo.
Танымал мәдениетте
Массаи 1954 жылғы "Апачи" фильмінде Бёрт Ланкастермен сомдалды.
Massai was portrayed by Burt Lancaster in the 1954 film Apache.