Кіріспе

Британдық телеситуациялық комедия (2005–2007)

«Экстрас» – теледидар, кино және театр саласындағы эпизодтық рөлдерде жұмыс істейтін актерлер туралы британдық телеситуациялық комедия. Сериал BBC және HBO арналары бірлесіп шығарды, сценарийін Рикки Гервейс пен Стивен Мерчант жазды және режиссерлік етті, сонымен қатар олардың екеуі де басты рөлдерде ойнады. Онда Энди Миллманның (Гервейс), оның досы Мэгги Джейкобстың (Эшли Дженсен) және Эндидің біліктілігі жеткіліксіз агенті, сонымен қатар жартылай уақыт сатушысы Даррен Лэмбтің (Мерчант) өмірі көрсетіледі. Миллман анонимді «кейіпкер» ретінде өмір сүріп, кейіннен В тізіміндегі телесериал жұлдызы ретінде сәттілікке жетеді. «Экстрас» екі маусымнан, әр маусымында алты эпизодтан және бір мерекелік арнайы эпизодтан тұрады. Бірінші эпизод Ұлыбританияда 2005 жылдың 21 шілдесінде BBC Two арнасында, ал АҚШ-та 2005 жылдың 25 қыркүйегінде HBO арнасында көрсетілді. Екінші маусым Ұлыбританияда BBC Two арнасында 2006 жылдың 14 қыркүйегінде көрсетілді, ал АҚШ-та HBO және Австралияда ABC арналарында 2007 жылдың 14 ақпанында көрсетіле бастады. Мерекелік арнайы эпизод 2007 жылдың 27 желтоқсанында BBC One арнасында және 2007 жылдың 16 желтоқсанында HBO арнасында көрсетілді. Екі маусым да DVD форматында және әр түрлі уақытта Ұлыбритания мен АҚШ-тағы стриминг қызметтері арқылы қолжетімді. Сериал Гервейс пен Мерчанттың бұрынғы «Офис» сериалында қолданған псевдодокументалдық стильге қарағанда дәстүрлі телеситуациялық комедия стилінде түсірілген. Әр эпизодта кем дегенде бір қонақ жұлдыз болады: теледидар немесе кино жұлдызы, Гервейс пен Мерчант оларды өздерінің «бұрмаланған» нұсқалары деп сипаттаған – олардың қоғамдық бейнесінің асыра көрсетілген немесе кері пародиязы. Сериал сыншылар тарапынан жоғары бағаланды және Metacritic-те 81/100 ұпай жинады.

Сюжет

Энди Миллман (Рикки Джервейс) – актерлік мансабын бастауға талпынған, бірақ қосымша актер ретінде жұмыс таба алатын, ол жұмысты лайықты көрсету үшін өзін "көркем суретші" деп атайды. Эндиге түрлі жобаларында оның жақын досы, әрі қосымша актер Мэгги Джейкобс (Эшли Дженсен) серіктес болады. Мэгги ізгі ниетті, бірақ салғырт, көбінесе әлеуметтік белгілерді байқамай қалады және әңгімелерде тиісті деликаттылық таныта алмайды. Эндиден айырмашылығы, Мэгги қосымша актерліктен басқа ештеңеге ұмтылмайды. Эндидің агенті Даррен Лэмбтің (Стивен Мерчант) ойын-сауық саласында тәжірибесі жоқ. Ол өте жақсы жұмыс істемейді, көбінесе Эндиге жұмыс табуға ешқандай қадам жасамайды, тіпті потенциалды жұмыс берушілерді оның клиентімен жұмыс істеуге ынталандырмайды, себебі оның дене бітімі, жасы және актерлік тәжірибесінің жоқтығынан. Дарренге бұрынғы телесериал жұлдызы Шон Уильямсон көмектеседі, ол өзін-өзі сомдайды. Лэмб жиі Уильямсонды (Лэмб оны бұрынғы "EastEnders" кейіпкерінің атымен "Барри" деп атайды) Эндиге ұсынылатын актерлік рөлдерге лайықтырақ деп айтып, Эндиді әлсіретуге тырысады. Камераға түсуге тырыққанда әрдайым сахнадан шығарылатын қосымша актер ретінде өмірден шаршаған Энди атақтылар мен продюсерлерге жалтақтауға тырысады, экранға уақыт немесе диалог алу үшін. Бұл әрекеттерімен көбінесе табысқа жеткенімен, Эндидің мансабын алға жылжытуына кедергі келтіретін жағдайлар үнемі туындайды. Атақтылардың көмектесуге нақты күші жоқ екенін мойындауы немесе (көбінесе) Энди жұлдызды байқамай ренжітуі, бұл оның дереу түсірілімнен шығарылуына әкеледі. Бірінші маусымның соңында Энди Патрик Стюартқа өзі жазған ситком сценарийін береді, ол өз кезегінде оны өзінің продюсерлік компаниясы арқылы BBC-ге жібереді. Энди BBC комедиялық продюсерлерімен кездеседі, олар оның жобасына жасыл жарық береді және оған шоуда басты рөлді атқаруға рұқсат береді. Екінші маусымда Эндидің "When the Whistle Blows" ситкомымен болған көңілі толады, оны BBC продюсерлері қатты қайта жазады, нәтижесінде ол көптеген жарнамалық сөздерге, қорлаушы стереотиптерге және арзан күлкі үшін ақымақ киімдерге сүйенеді. Ситком коммерциялық тұрғыдан сәтті болғанымен, аптасына алты миллион көрерменді тартады, бірақ сыншылар оны да, Эндиді де аяусыз сынап жазады. Эндиге кино мен сахнадағы репертуарын кеңейту мүмкіндігі туады, бірақ ол әр мүмкіндікті өзімен салыстырғанда үлкен жұлдыздарды ренжітіп, режиссерлік нұсқауларды орындаудан бас тарту арқылы құртады. Сериалдың 90 минуттық финалында, ситком Эндиді қаржылық жағынан табысты және көптеген адамдарға танымал етеді, бірақ ол шоудың сапасына және мансабының алға жылжуына деген ренішінен көбейеді. Энди Дарренды агенті ретінде жұмыстан босатып, үлкен, кәсіби фирманың клиенті болуға сендіреді, бұл оның жолын жеделдетеді деп санайды. "Шыбыртқанда" рождестволық арнайы эпизодын түсіргеннен кейін ол тікелей эфирдегі аудиторияға сериалдан бірден кететінін хабарлайды. Оның мансабы толығымен тоқтап қалады және Энди әр түрлі ұзақ уақыт бойы ағылшын телесериалдарында, мысалы "Доктор Ху" және "Хотел Вавилон" сияқты кішкене рөлдер алуға мәжбүр болады. Ақырында, оның агенті оның қоңырауларына жауап бермейді. Эндидің Мэггимен қарым-қатынасы нашарлайды, өйткені ол оны жиі елемейді және бірге өткізетін уақытын өзіне лайық деп санаған мүмкіндіктерді алмағанына шағымданады. Ол өзінің агентімен бірге сәнді мейрамханада түскі асқа барады, оған атақ, байлық, бедел және құрмет алу туралы арманын ешқашан жүзеге асыра алмайтыны айтылады. Көңілі қалған Энди кішіпейіл атақты және табысты болу үшін өз үміттерін төмендетуге келіседі және "Селебрити Биг Брат" телешоуына қатысады. "Celebrity Big Brother" үйінде тұрып, Энди атақ-даңқтың бағасы туралы ашық ойланады және Батыс қоғамында өзін танытқан атақты құлшылық ету мәдениетіне деген қызығушылығы артады. Оның көңілі түсіп, басқа үйдестермен сөйлескенде, ол эмоциялық күйзеліске ұшырайды. Ол көз жасын төгіп, камераға бұрылады және өз пәтерінен хабарды көріп отырған Мэггиден оны елемегені және өзінің қол жеткізген нәрселеріне ризашылық білдіру туралы кеңесін тыңдамағандығы үшін кешірім сұрайды. Ол үйден өз еркімен кетіп, шоудағы қызметін тоқтатады. Бір топ журналистердің күттірмейтін сезімдері әсерге ұшырап, Эндидің баспасөз конференциясына келуін асыға күтеді. Эндидің агенті қайтып келіп, оның эмоционалды бұрылысы Эндидің бейнесін бірден көтеріліп, бірнеше А-тізімді жұлдыздар онымен кездесуді сұрайтынын айтады. Оның агенті оны күтіп тұрған баспасөз өкілдеріне таныстыруға дайындалып жатқанда, Энди студияның артқы есігінен сытылып шығып, Мэгги оны күтіп тұрған көлігіне отырады. Олар бірге жолға шығып, Энди көрінеу шоу-бизнестен бас тартып, беймәлім өмірге келіседі.

Үндеудің басталуы

When the Whistle Blows – шоу ішіндегі шоу, Энди Миллманның өзі жазып, ойнаған комедиялық сериал. Ол алғаш рет 1.3 эпизодта айтылды, Миллман жазып, Дарренге берген сценарий, ол оны оқымады (қайта-қайта болатын әзіл ретінде, ол шоудың атын жиі ұмытып, көбінесе «When the Wind Blows» деп атайды, тіпті «The Wind in the Willows» деп шатастырады). Бірінші маусымның финалында Миллман сценарийді Патрик Стюартқа бергеннен кейін, сценарий BBC One арнасында комедиялық сериалға айналады. Сериалдан үзінділер екінші маусымда көрсетіледі, ал «Extras» екінші маусымының сюжеттері Миллманның шоуда және оның айналасындағы тәжірибелеріне байланысты. «When the Whistle Blows» Уиган қаласындағы зауыттың мәзірханасында өтеді. Юморы көптеген ұраны бар комедиялар сияқты кең және қарапайым. Шоудың басты ұраны – «Күліп жатырсыңдар ма?» – Миллман айтады. Шоу сыншылар тарапынан ұнамайды, бірақ көрермендерге өте танымал. Ол BAFTA номинациясын алады, бірақ Миллман бұл тек санды жасау үшін жасалғанын күдіктенеді, соңында Стивен Фрайдың белгісіз бағдарламасына жеңіледі. Миллман шоуға қатты наразы, өйткені оның бастапқы идеяларына рейтинг алу үшін тым көп адам араласып кеткенін санайды. Миллман бастапқыда «The Office» сияқты, шынайы жұмыс ортасындағы шынайы кейіпкерлермен комедия жасауды жоспарлаған, студиялық аудиториясыз немесе консервіленген күлкісіз. Бірақ BBC продюсерлерімен көптеген идеяларын келісіп, ұстаздануға мәжбүр болғаннан кейін, шоу ең төменгі деңгейдегі комедияға айналады, әр кейіпкердің өзіне тән ұраны болады, ол 6 миллион көрерменнің қуанышына қайта-қайта айтылады. Шоу 2.4 эпизодта Coldplay тобының Крис Мартиннің түсіндірілмейтін қонақ ретінде пайда болуымен одан да нашарлайды, бұл сюжетке ешқандай қатысы жоқ және Миллман бұған ашық қарсылық білдіреді, тіпті камера алдында «Крис Мартин, Уиган зауытында не істеп жүрсің? Бұл ақылға сыймайды!» дейді. Студиялық аудиторияның болуы, консервіленген күлкі және юмор үшін әзілді париктерге, костюмдерге және ұрандарға сүйену – бұл «Little Britain» және «The League of Gentlemen» сияқты британдық комедиялық хиттерге жасалған сын. Миллман пилоттық түсірілімде көрген көптеген адамдар «Wassup», «It's Chico Time», «I'm a lady!», «Am I bovvered?» және «Garlic bread?» сияқты комедиялық ұрандар жазылған футболкалар киген (Бұл футболкалар «Extras» американдық нұсқасында көрсетілмейді). Шоу туралы кейбір сын-пікірлер оны «уақытқа саяхат жасайтын комедия» деп сипаттайды, ал Миллманның кейіпкері 1970 жылдардағы «I'm Free» («Are You Being Served?») және Фрэнк Спенсердің «Ooh Betty» («Some Mothers Do 'Ave 'Em») сияқты ұрандар туралы әңгімелейді, бұл сериал сонымен қатар 1970 жылдардағы британдық комедияны пародизациялайды екенін көрсетеді. 2.5 эпизодта Жермен Грир «When the Whistle Blows» сериалын «Carry On» сериалының пародиязы деп айтады. Соңғы жылдары бұл пародия анимациялық ашылуы және сыншылар тарапынан сыналып, бірақ рейтингтер бойынша жеңіске жеткен «Mrs Brown's Boys» сериалымен салыстырылды.

Музыка

Ақырғы тақырып әні – Кэт Стивенстің өзі жазып, орындаған "Tea for the Tillerman", осы аттас альбомының тақырып әні. "Extras" телесериалының екінші маусымының төртінші эпизодында Coldplay тобының Крис Мартин орындаған осы әннің кавер нұсқасы қолданылады. Сол эпизодта Рой Орбисонның "Oh, Pretty Woman" әні де пайдаланылады. Рождестволық арнайы эпизодта Мэггинің өмірінің төменгі шегіне жетіп, актерлік мансабынан бас тарғаннан кейін басынан кешкен күйзелісін көрсететін ән – Кейт Буштың "This Woman's Work" әні. Энди "The Ivy" мейрамханасында қиын жағдайға түсіп, Мэггиді жалғыз қалдырғанда, The Smiths тобының "Please, Please, Please, Let Me Get What I Want" әні естіледі.

Қонақ жұлдыздың күшін жою және ауыстыру

1-ші серияның DVD-сінің қосымша бөліміндегі бір бөлімде айтылғандай, Джуд Лоу Дэвид Леттерменнің кешкі шоуында Гервайспен сахна тысында кездескеннен кейін бір эпизодта түсуге жоспарланған, бірақ түсірілімдерге байланысты бас тартуға мәжбүр болды. Гервайс пен Мерчант ауыстырушы табу үшін тырысып, Леонардо Ди Каприо қарастырылып, оны алу үшін табандылық танытты. Бірінші серияның DVD-сіндегі "Лео іздеу" атты бейнематериалда Гервайстың Ди Каприоның өкілдерімен байланысуға жасаған нәтижесіз, бірақ әрекеттері түнгі бейнекамераға түсірілген (көбінесе Мерчант түсірген). Соңында Лоудың орнына Патрик Стюарт 1-ші серияның финалында түсті, ал Джуд Лоудың "Альфи" фильміне арналған постер эпизодтың соңында көрсетілді. Гервайстың алғашқы хабарламаларына қарамастан, "Экстраларда" түспеген басқа актерлердің ішінде Мадонна, Брэд Питт және Том Круз да болды. Кит Харрис сценарийді оқығаннан кейін рөлден бас тартты және кейіннен The Independent газетіне "Бұл епті жазу емес, қарапайым жамандық" деді. Оның орнына Кит Чегвин түсті.