Кіріспе

Ла-Эсперанса (la espeˈɾansa) – Гондурас мемлекетінің Интибука департаментінің астанасы және осы аттас муниципалитеті. Ла-Эсперанса Гондурастың ең суық климатымен мәшһүр. Бұл қала Гондурастың Санта-Роза-де-Копаннан Холутекаға дейін созылған Ленка этностық ықпалына ие Рута Ленка (Ленка жолының) жүрегі саналады. Рута Ленка жолындағы нысандар мәдени туризмді дамыту және Ленка халқының саз жасау сияқты дәстүрлі қолөнерлеріне жаңа нарықтар құру арқылы мәдениетін сақтау мақсатында үкімет пен Біріккен Ұлттар Ұйымы тарапынан белгіленген. Ла-Эсперанса қаласы көршілес Интибука муниципалитетінің орталығы – Интибука қаласымен біріңғай араласып жатыр. Интибука – екі қаланың ескісі, бастапқыда Ленка тайпасының қауымы болған, ал Ла-Эсперанса – жаңа ладино қауымы. Екі қаланың жеке муниципалдық басқарулары болғанымен, олар көбінесе бірлесіп Ла-Эсперанса деп аталады, себебі оларды тек қалалық көше ғана бөліп тұрады. Ла-Эсперанса тұрғындары дәстүрлі түрде эсперансанос деп, ал Интибука тұрғындары интибуканос деп аталады.

Тарих

Бұл аймақты бастапқыда Колумбияға дейінгі дәуірде майя және ленка халқы мекендеген. Олар Эрамани және Лентеркала деп аталатын екі елді мекен құрды. 1647 жылы Испания патшасы Франсиско де Ла Серданы жергілікті халықтың аумағын ресми түрде белгілеуге тағайындады. Ол жерді Эрамани мен Лентеркала жерлеріне сәйкес келмейтін екі юрисдикцияға бөліп, айналасындағы шағын қауымдастықтар үшін шекаралар мен атаулар жасады. Уақыт өте келе екі юрисдикция, әсіресе жер дауында, бәсекелестікке ұшырады. Қалалар, әсіресе 1800 жылдары, халық саны өсті, және Ла-Эсперанса 22 қыркүйекте 1848 жылы вилла деп жарияланды. Ла-Эсперанса 1883 жылы Интибука департаменті көршілес Лемпира департаментінен бөлініп, бұрын Грейса деп аталған департаменттен бөліну арқылы ресми түрде қала атанды. 2002 жылы Consorcio de Inversiones SA de CV (CISA) компаниясы Интибука өзенінде су электр станциясын салуға рұқсат алды, ол бұрын тастап кетілген гидрожобаның орнына салынды. Қаланың атымен аталатын «La Esperanza Hydro Project» су электр станциясы 2003 жылы айналасындағы қауымдарға электр энергиясын өндіре бастады, бірақ оның екінші кезеңі 2006 жылға дейін аяқталмады. Бұл жоба Таза даму механизмі (ТДМ) аясында сертификатталған шығарындыларды азайтуды (CER) жүзеге асырған әлемдегі алғашқы жоба болды.

География

Ла-Эсперанса 1700 метр биіктікте орналасқан, осылайша ол Гондурас ең биік қаласы болып табылады. Оны Интибука муниципалитетінен басталып Ла-Эсперанса муниципалитеті арқылы өтетін Интибука өзені екіге бөледі. Ла-Эсперанса салыстырмалы түрде жазық тау аңғарында жатыр, солтүстік жағынан Сьерра-де-Пука-Опалака және оңтүстік-шығыс жағынан Монтаня-Започоко тау тізбектерімен шектелген. Ла-Эсперанса муниципалитетінің ауданы 138,8 км² ал Интибука муниципалитетінің ауданы 531 км² құрайды. Ла-Эсперанса әуежайы екі қаланың оңтүстігіндегі аңғар бойымен созылып жатыр.

Климат

Ла-Эсперансада екі ерекше маусым болады: мамырдан қазанға дейінгі жаңбырлы маусым/қыс және қарашадан сәуірге дейінгі құрғақ маусым/жаз. Ең жаңбырлы айлар маусым мен қыркүйек, ал ең құрғақ айлар ақпан мен наурыз. Қыс айларында жаңбыр көбінесе түстен кейін жауады, ал күшті жаңбырлар айналасындағы таулы ауылдарға апаратын кішкентай топырақ жолдарды өткісіз етеді. Ла-Эсперансадағы орташа жылдық жауын-шашын мөлшері 939 мм құрайды. Биік орналасқандықтан, Ла-Эсперансаның климаты Гондурас территориясының көп бөлігінен салыстырмалы түрде салқын, орташа жылдық температурасы 18,1 °C (64,5 °F). Желтоқсан және қаңтар айларында түнде температура 4-ке дейін төмендейді. Бұрқасын кейде байқалады, бірақ қар жауған ешбір дерек жоқ. Жазда температура 80 градусқа дейін көтеріледі, бірақ орташа ылғалдылық шамамен 76% құрайды.

Халық саны

2018 жылға арналған Ла-Эсперансаның болжамды халқы 13 800 адамды құрайды, оның ішінде қалалық аймақта 9 900 және муниципалитеттің ауылдық аймақтарында 3 900 адам тұрады. Сонымен қатар, көршілес Интибука муниципалитетінің болжамды халқы 63 000 адамды құрайды, оның ішінде қалалық аймақта 23 800 және ауылдық жерлерде 39 000 адам тұрады, бұл Ла-Эсперанса мен Интибуканың біріккен қалалық аймақтарында 37 600 адам тұратынын көрсетеді.

Демография

2013 жылғы Гондурас халық санағы бойынша Ла-Эсперанса муниципалитетінің халқы 11 631 адамды құрады. Олардың 59,11% -ы үнді халқы (58,92% -ы ленка тайпасынан), 36,91% -ы метис, 3,18% -ы еуропалық нәсілді, 0,55% -ы афро-гондурастықтар немесе қара нәсілді және 0,26% -ы басқа топтардан.

Мәдениет

Ленка халқы – басым этностың өкілдері, олар Колумб дәуірінен бұрыннан Гондурас жерінің оңтүстік-батысын мекендеп келеді. Ленка халқы Гондурастың ең ірі этникалық тобы болып табылады, олардың саны 100 мыңнан астам. Ленкалардың бұрын өзгеше тілі болған, бірақ қазір ол жойылған. Олар тоқыма, қыш өнімдерін жасау, билер мен киім жасау сияқты дәстүрлі әдет-ғұрыптар мен өнерді сақтап келеді. Ленка халқы, әсіресе әйелдер, жарқын түсті көйлектері мен «пануэло» деп аталатын тоқылған бас киімдері арқылы ерекшеленеді. Ла-Эсперанса және Интибукадағы өмір көбінесе ауыл шаруашылығымен байланысты, ол көптеген тұрғындардың, әсіресе Ленка халқының негізгі күнкөріс көзі болып табылады. Ерекше салқын климатқа байланысты бұл аймақта басқа аймақтарда өндірілмейтін өнімдер өндіріледі, мысалы картоп, клубника және алма. Ла-Эсперанса күнделікті өткізілетін шаруалар базарымен мәшһүр, ол бүкіл аймақтан сатушылар мен сатып алушыларды тартады. Ленка шаруалары айналасындағы елді мекендерден келіп, көшеде жеміс-жидек пен көкөніс сатады, ал Ла-Эсперанса тұрғындары ағаштан жасалған тұрақты дүкендерде сауда жасайды. Сатылатын өнімдер: салат, шпинат, сәбіз, қияр, брокколи, гүлдік капуста, кәдімгі капуста, картоп, помидор, тәтті және ащы бұрыш, юка, пияз, кинза, алма, қарақұмық, манго, ананас, банан, платан, авокадо, жүзім, персик және клубника. Базардың ең қарбалас күндері – сенбі және жексенбі.

Қолөнер өнімдері

Жергілікті тұрғындар шеберлікпен жасалған қолөнердің алуан түрлерін жасайды. Көптеген әйелдер тобы қолмен құрастырылған ағаш тоқыма станоктарын пайдаланып, жарқыраң түстердегі шапан, шарф, шағал, бас киім, үстел төсегіш және скатерть сияқты дәстүрлі Ленка тоқымаларын тоқиды. Көбінесе олар айналасындағы орманнан жиналған көптеген қарағай тікенелерін пайдаланып, берік әрі әдемі себеттер, ыстыққа төзімді төсемдер және вазалар тоқиды. Аймақтағы жергілікті ақ саз түрлі ерекше керамикалық бұйымдар жасауға қолданылады. Ла-Эсперанса клубника, алмұрт, шабдалы, қара жидек, алма және жергілікті сүйіктісі – картоптан жасалған тәтті, ликерге ұқсас шараптар өндірісімен танымал. Ла-Эсперансаға келгендер осы бұйымдарды және Гондурас аймағынан әкелінген көптеген басқа да қолөнер туындыларын қаладағы үш негізгі сувенир дүкенінен – UMMIL (Intibuca Ленка әйелдерінің шағын кәсіпкерлер одағы), Opalacas және El Rincon del Turista сатып ала алады.

Гондурас фольклорының ұлттық астанасы

2013 жылдың 23 шілдесінде Ла-Эсперанса Гондурас фольклорының ұлттық астанасы деп жарияланды, бұл Гондурас фольклоршысы және Ла-Эсперансаның тумасы Рафаэль Мансанарес Агиларға арналған құрметтің белгісі болды. Рафаэль Мансанарес – Гондурастың фольклоршысы, жазушы және музыка композиторы. Ол Гондурас халықтық би тобының ұлттық құрамын құрды және Гондураста фольклорлық дәстүрлерді жаңғыртуға зор үлес қосты. Гондурас фольклорының астанасы мәртебесі Ла-Эсперансада жыл сайынғы «El Grande de Grandes» фольклорлық фестивалі арқылы іске асырылады. Бұл фестиваль барысында Гондурастың түкпір-түкпірінен келген халық билері өз аймақтық билерін және костюмдерін көрсетеді, сонымен қатар жарысқа қатысады.

Көлік

Ла-Эсперансаға Сигуатепекеден 22 тас жол арқылы автомобильмен немесе автобуспен оңай жетуге болады, ол асфальтталған және жақсы күйде. Ла-Эсперансадан Ямарангилаға баратын жолмен CA 11 A тас жолына қосылып, Сан-Хуан, Интибука; Грасиас, Лемпира; және Санта-Роза-де-Копан, Копан қалаларына баруға болады. Ла-Эсперанса мен Сан-Хуан арасындағы жолдың кейбір бөліктері асфальтталмаған, сондықтан жаңбырлы маусымда олар кейде өтпейтін болуы мүмкін, бірақ қазіргі уақытта жол асфальтталуда. "Транспорт Каролина" Тегусигальпа мен Сан-Педро-Сула қалаларына сағатына бір рет қатынайтын "Пуллман" автобустары паркін иеленеді, олар жол бойындағы ірі қалаларда тоқтайды. Сондай-ақ, Маркала, Ямарангиула, Сан-Хуан, Эрандике, Грасиас және Санта-Роза-де-Копан қалаларына тұрақты шағын автобус қызметтері бар, олардың барлығы қала кіреберісіндегі басты автобус станциясынан шығады. "Тауық" автобустары жақын маңдағы кішігірім елді мекендерге қатынайды. Жақын орналасқан Сан-Хуан ауылы кофе өндірісімен белгілі. Ол Эрандикеге жақын, ол испандықтарға қарсы күрескен үндістандық Гондурас батыры Лемпираның ежелгі бекінісінің орны.