Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ла-Эсперанса (la espeˈɾansa) – Гондурас мемлекетінің Интибука департаментінің астанасы және осы аттас муниципалитеті. Ла-Эсперанса Гондурастың ең суық климатымен мәшһүр. Бұл қала Гондурастың Санта-Роза-де-Копаннан Холутекаға дейін созылған Ленка этностық ықпалына ие Рута Ленка (Ленка жолының) жүрегі саналады. Рута Ленка жолындағы нысандар мәдени туризмді дамыту және Ленка халқының саз жасау сияқты дәстүрлі қолөнерлеріне жаңа нарықтар құру арқылы мәдениетін сақтау мақсатында үкімет пен Біріккен Ұлттар Ұйымы тарапынан белгіленген. Ла-Эсперанса қаласы көршілес Интибука муниципалитетінің орталығы – Интибука қаласымен біріңғай араласып жатыр. Интибука – екі қаланың ескісі, бастапқыда Ленка тайпасының қауымы болған, ал Ла-Эсперанса – жаңа ладино қауымы. Екі қаланың жеке муниципалдық басқарулары болғанымен, олар көбінесе бірлесіп Ла-Эсперанса деп аталады, себебі оларды тек қалалық көше ғана бөліп тұрады. Ла-Эсперанса тұрғындары дәстүрлі түрде эсперансанос деп, ал Интибука тұрғындары интибуканос деп аталады.
La Esperanza (la espeˈɾansa) is the capital city and a municipality of the same name of the department of Intibucá, Honduras. La Esperanza is famous for having the coolest climate in Honduras. It is considered the heart of the Ruta Lenca (Lenca Trail), a region of Lenca ethnic influence that spans Honduras from Santa Rosa de Copan to Choluteca. Sites on the Lenca Trail have been designated by the government and United Nations development in order to encourage more cultural tourism, and help create new markets for the traditional crafts, such as pottery, practiced by the Lenca, in order to preserve their culture. The city of La Esperanza is merged indistinguishably with the city of Intibucá, the head of the neighboring municipality of Intibucá. Intibucá is the older of the twin cities and was originally an indigenous Lenca community, while La Esperanza is the newer ladino community. Although the two cities have separate municipal governments, they are often referred to jointly as La Esperanza as they are only separated by a city street that crosses the city. Residents of La Esperanza are traditionally referred to as esperanzanos and residents of Intibucá as intibucanos.
Тарих
Бұл аймақты бастапқыда Колумбияға дейінгі дәуірде майя және ленка халқы мекендеген. Олар Эрамани және Лентеркала деп аталатын екі елді мекен құрды. 1647 жылы Испания патшасы Франсиско де Ла Серданы жергілікті халықтың аумағын ресми түрде белгілеуге тағайындады. Ол жерді Эрамани мен Лентеркала жерлеріне сәйкес келмейтін екі юрисдикцияға бөліп, айналасындағы шағын қауымдастықтар үшін шекаралар мен атаулар жасады. Уақыт өте келе екі юрисдикция, әсіресе жер дауында, бәсекелестікке ұшырады. Қалалар, әсіресе 1800 жылдары, халық саны өсті, және Ла-Эсперанса 22 қыркүйекте 1848 жылы вилла деп жарияланды. Ла-Эсперанса 1883 жылы Интибука департаменті көршілес Лемпира департаментінен бөлініп, бұрын Грейса деп аталған департаменттен бөліну арқылы ресми түрде қала атанды. 2002 жылы Consorcio de Inversiones SA de CV (CISA) компаниясы Интибука өзенінде су электр станциясын салуға рұқсат алды, ол бұрын тастап кетілген гидрожобаның орнына салынды. Қаланың атымен аталатын «La Esperanza Hydro Project» су электр станциясы 2003 жылы айналасындағы қауымдарға электр энергиясын өндіре бастады, бірақ оның екінші кезеңі 2006 жылға дейін аяқталмады. Бұл жоба Таза даму механизмі (ТДМ) аясында сертификатталған шығарындыларды азайтуды (CER) жүзеге асырған әлемдегі алғашқы жоба болды.
The area was originally occupied by Maya and Lenca people from pre Columbian times who formed two settlements called Eramani and Lentercala. In 1647, Mayor Francisco de La Cerda was appointed by the Spanish throne to officially demarcate the territory of the indigenous population. He divided the land into two jurisdictions, not corresponding to the Eramani and Lentercala sites, and created boundaries and names for the surrounding small communities. Over time, the two jurisdictions developed a rivalry, especially over land. The cities grew in population, especially in the 1800s, and La Esperanza was named a villa on 22 September 1848. La Esperanza officially became a city in 1883 when the department of Intibucá was formed by separating from the neighbouring department of Lempira, then called Gracias. In 2002, permits were obtained by the Consorcio de Inversiones SA de CV (CISA) to build a hydro electric dam on the Rio Intibucá over an abandoned hydro project. Called the La Esperanza Hydro Project after the city, the dam began producing electricity for the surrounding communities in 2003, but its phase two expansion was not completed until 2006. The project was the first in the world to generate Certified Emission Reductions (CERs) under the Clean Development Mechanism (CDM).
География
Ла-Эсперанса 1700 метр биіктікте орналасқан, осылайша ол Гондурас ең биік қаласы болып табылады. Оны Интибука муниципалитетінен басталып Ла-Эсперанса муниципалитеті арқылы өтетін Интибука өзені екіге бөледі. Ла-Эсперанса салыстырмалы түрде жазық тау аңғарында жатыр, солтүстік жағынан Сьерра-де-Пука-Опалака және оңтүстік-шығыс жағынан Монтаня-Започоко тау тізбектерімен шектелген. Ла-Эсперанса муниципалитетінің ауданы 138,8 км² ал Интибука муниципалитетінің ауданы 531 км² құрайды. Ла-Эсперанса әуежайы екі қаланың оңтүстігіндегі аңғар бойымен созылып жатыр.
La Esperanza sits at an altitude of 1700 meters, making it the highest city in Honduras. It is bisected by the Rio Intibucá which runs from the municipality of Intibucá through the municipality of La Esperanza. La Esperanza is situated in a relatively flat mountain valley, bordered by two chains of mountains, the Sierra de Puca Opalaca to the north and Montaña Zapochoco to the Southeast. The area of the La Esperanza municipality is 138.8 km2 and Intibucá 531 km2. La Esperanza Airport runs along the valley south of the two cities.
Климат
Ла-Эсперансада екі ерекше маусым болады: мамырдан қазанға дейінгі жаңбырлы маусым/қыс және қарашадан сәуірге дейінгі құрғақ маусым/жаз. Ең жаңбырлы айлар маусым мен қыркүйек, ал ең құрғақ айлар ақпан мен наурыз. Қыс айларында жаңбыр көбінесе түстен кейін жауады, ал күшті жаңбырлар айналасындағы таулы ауылдарға апаратын кішкентай топырақ жолдарды өткісіз етеді. Ла-Эсперансадағы орташа жылдық жауын-шашын мөлшері 939 мм құрайды. Биік орналасқандықтан, Ла-Эсперансаның климаты Гондурас территориясының көп бөлігінен салыстырмалы түрде салқын, орташа жылдық температурасы 18,1 °C (64,5 °F). Желтоқсан және қаңтар айларында түнде температура 4-ке дейін төмендейді. Бұрқасын кейде байқалады, бірақ қар жауған ешбір дерек жоқ. Жазда температура 80 градусқа дейін көтеріледі, бірақ орташа ылғалдылық шамамен 76% құрайды.
La Esperanza experiences two distinct seasons: the rainy season/winter from May to October and the dry season/summer from November to April. The rainiest months are June and September, and the driest months February and March. During the winter, it rains primarily in the afternoon and the intense showers often make small dirt roads into the surrounding mountain communities impassable. La Esperanza receives average annual precipitation of 939 mm. Due to its high altitude, La Esperanza has a cooler climate than most of Honduras, with an average annual temperature of 18.1 °C (64.5 °F). Temperatures in December and January often fall into the 40s at night. Hail has been reported on occasion, but it has never snowed. In the summer, high temperatures reach the 80s, but with low average humidity around 76%.
Халық саны
2018 жылға арналған Ла-Эсперансаның болжамды халқы 13 800 адамды құрайды, оның ішінде қалалық аймақта 9 900 және муниципалитеттің ауылдық аймақтарында 3 900 адам тұрады. Сонымен қатар, көршілес Интибука муниципалитетінің болжамды халқы 63 000 адамды құрайды, оның ішінде қалалық аймақта 23 800 және ауылдық жерлерде 39 000 адам тұрады, бұл Ла-Эсперанса мен Интибуканың біріккен қалалық аймақтарында 37 600 адам тұратынын көрсетеді.
The projected population of La Esperanza for 2018 is 13,800, with 9,900 in the urban area and 3,900 in rural areas of the municipality. Additionally, the projected population for the neighboring municipality of Intibucá of 63,000 in the municipality, including 23,800 in the urban area and 39,000 in the rural areas, translates to a population of 37,600 in the combined urban areas of La Esperanza and Intibucá.
Демография
2013 жылғы Гондурас халық санағы бойынша Ла-Эсперанса муниципалитетінің халқы 11 631 адамды құрады. Олардың 59,11% -ы үнді халқы (58,92% -ы ленка тайпасынан), 36,91% -ы метис, 3,18% -ы еуропалық нәсілді, 0,55% -ы афро-гондурастықтар немесе қара нәсілді және 0,26% -ы басқа топтардан.
At the time of the 2013 Honduras census, La Esperanza municipality had a population of 11,631. Of these, 59.11% were Indigenous (58.92% Lenca), 36.91% Mestizo, 3.18% White, 0.55% Afro Honduran or Black and 0.26% others.
Мәдениет
Ленка халқы – басым этностың өкілдері, олар Колумб дәуірінен бұрыннан Гондурас жерінің оңтүстік-батысын мекендеп келеді. Ленка халқы Гондурастың ең ірі этникалық тобы болып табылады, олардың саны 100 мыңнан астам. Ленкалардың бұрын өзгеше тілі болған, бірақ қазір ол жойылған. Олар тоқыма, қыш өнімдерін жасау, билер мен киім жасау сияқты дәстүрлі әдет-ғұрыптар мен өнерді сақтап келеді. Ленка халқы, әсіресе әйелдер, жарқын түсті көйлектері мен «пануэло» деп аталатын тоқылған бас киімдері арқылы ерекшеленеді. Ла-Эсперанса және Интибукадағы өмір көбінесе ауыл шаруашылығымен байланысты, ол көптеген тұрғындардың, әсіресе Ленка халқының негізгі күнкөріс көзі болып табылады. Ерекше салқын климатқа байланысты бұл аймақта басқа аймақтарда өндірілмейтін өнімдер өндіріледі, мысалы картоп, клубника және алма. Ла-Эсперанса күнделікті өткізілетін шаруалар базарымен мәшһүр, ол бүкіл аймақтан сатушылар мен сатып алушыларды тартады. Ленка шаруалары айналасындағы елді мекендерден келіп, көшеде жеміс-жидек пен көкөніс сатады, ал Ла-Эсперанса тұрғындары ағаштан жасалған тұрақты дүкендерде сауда жасайды. Сатылатын өнімдер: салат, шпинат, сәбіз, қияр, брокколи, гүлдік капуста, кәдімгі капуста, картоп, помидор, тәтті және ащы бұрыш, юка, пияз, кинза, алма, қарақұмық, манго, ананас, банан, платан, авокадо, жүзім, персик және клубника. Базардың ең қарбалас күндері – сенбі және жексенбі.
The predominant ethnic group are the Lenca people, who have occupied the southwest region of Honduras since pre Columbian times. The Lenca are the largest ethnic group in Honduras, numbering just over 100,000. The Lenca once had a distinct language which is now extinct. They continue to practice traditional customs and arts, such as the production of textiles and pottery, dances, and clothing. The Lenca people, particularly women, can be recognised by their unique style of dress, including brightly coloured dresses and woven head scarves called pañuelos. Life in La Esperanza and Intibucá is centred primarily on agriculture, which is the mainstay of most residents, especially the Lenca. Due to its uniquely cool climate, the department is able to produce products that other departments cannot, including potatoes, strawberries and apples. La Esperanza is famous for its daily farmers market which draws vendors and shoppers from around the department. Lenca farmers arrive from the surrounding communities and sell their fruits and vegetables in the street, while some La Esperanza residents manage permanent wooden stalls. Produce available includes lettuce, spinach, carrots, cucumbers, broccoli, cauliflower, cabbage, potatoes, tomatoes, sweet and hot peppers, yucca, onions, cilantro, apples, blackberries, mangoes, pineapple, bananas, platanos, avocadoes, grapes, peaches and strawberries. The busiest market days are Saturday and Sunday.
Қолөнер өнімдері
Жергілікті тұрғындар шеберлікпен жасалған қолөнердің алуан түрлерін жасайды. Көптеген әйелдер тобы қолмен құрастырылған ағаш тоқыма станоктарын пайдаланып, жарқыраң түстердегі шапан, шарф, шағал, бас киім, үстел төсегіш және скатерть сияқты дәстүрлі Ленка тоқымаларын тоқиды. Көбінесе олар айналасындағы орманнан жиналған көптеген қарағай тікенелерін пайдаланып, берік әрі әдемі себеттер, ыстыққа төзімді төсемдер және вазалар тоқиды. Аймақтағы жергілікті ақ саз түрлі ерекше керамикалық бұйымдар жасауға қолданылады. Ла-Эсперанса клубника, алмұрт, шабдалы, қара жидек, алма және жергілікті сүйіктісі – картоптан жасалған тәтті, ликерге ұқсас шараптар өндірісімен танымал. Ла-Эсперансаға келгендер осы бұйымдарды және Гондурас аймағынан әкелінген көптеген басқа да қолөнер туындыларын қаладағы үш негізгі сувенир дүкенінен – UMMIL (Intibuca Ленка әйелдерінің шағын кәсіпкерлер одағы), Opalacas және El Rincon del Turista сатып ала алады.
Local people make a variety of skilled handicrafts. Many women's groups use hand constructed wooden looms to produce traditional Lenca woven textiles such as ponchos, scarves, shawls, head scarves, table runners and tablecloths in bright colours. A growing number of groups have begun to take advantage of the ample number of fallen pine needles from the surrounding forests, which they weave into sturdy and decorative baskets, pot holders, and vases. White clay local to the region is used to produce a variety of unique ceramic items. La Esperanza is well known for the production of sweet, liqueur like wines from fruits such as strawberries, pears, peaches, blackberries, and apples as well as the local favourite, potatoes. Visitors to La Esperanza can purchase these items and many other artisan products from around Honduras at one of the three primary souvenir stores in town, UMMIL (Union de Mujeres Microempresarias Lencas de Intibuca), Opalacas, and El Rincon del Turista.
Гондурас фольклорының ұлттық астанасы
2013 жылдың 23 шілдесінде Ла-Эсперанса Гондурас фольклорының ұлттық астанасы деп жарияланды, бұл Гондурас фольклоршысы және Ла-Эсперансаның тумасы Рафаэль Мансанарес Агиларға арналған құрметтің белгісі болды. Рафаэль Мансанарес – Гондурастың фольклоршысы, жазушы және музыка композиторы. Ол Гондурас халықтық би тобының ұлттық құрамын құрды және Гондураста фольклорлық дәстүрлерді жаңғыртуға зор үлес қосты. Гондурас фольклорының астанасы мәртебесі Ла-Эсперансада жыл сайынғы «El Grande de Grandes» фольклорлық фестивалі арқылы іске асырылады. Бұл фестиваль барысында Гондурастың түкпір-түкпірінен келген халық билері өз аймақтық билерін және костюмдерін көрсетеді, сонымен қатар жарысқа қатысады.
On 23 July 2013 La Esperanza was declared the national capital of Honduran folklore, in tribute to the folklorist and native son of La Esperanza, Rafael Manzanares Aguilar. Rafael Manzanares was a Honduran folklorist, author and musical composer. He created the Cuadro Nacional De Danzas Folklóricas de Honduras and was instrumental in the revival of folklore traditions in Honduras. The designation of the capital of Honduran folklore is realised in La Esperanza each year by the folklore festival El Grande de Grandes. Folk dance groups from all parts of Honduras present their regional dances and costumes while competing in this all day festival.
Көлік
Ла-Эсперансаға Сигуатепекеден 22 тас жол арқылы автомобильмен немесе автобуспен оңай жетуге болады, ол асфальтталған және жақсы күйде. Ла-Эсперансадан Ямарангилаға баратын жолмен CA 11 A тас жолына қосылып, Сан-Хуан, Интибука; Грасиас, Лемпира; және Санта-Роза-де-Копан, Копан қалаларына баруға болады. Ла-Эсперанса мен Сан-Хуан арасындағы жолдың кейбір бөліктері асфальтталмаған, сондықтан жаңбырлы маусымда олар кейде өтпейтін болуы мүмкін, бірақ қазіргі уақытта жол асфальтталуда. "Транспорт Каролина" Тегусигальпа мен Сан-Педро-Сула қалаларына сағатына бір рет қатынайтын "Пуллман" автобустары паркін иеленеді, олар жол бойындағы ірі қалаларда тоқтайды. Сондай-ақ, Маркала, Ямарангиула, Сан-Хуан, Эрандике, Грасиас және Санта-Роза-де-Копан қалаларына тұрақты шағын автобус қызметтері бар, олардың барлығы қала кіреберісіндегі басты автобус станциясынан шығады. "Тауық" автобустары жақын маңдағы кішігірім елді мекендерге қатынайды. Жақын орналасқан Сан-Хуан ауылы кофе өндірісімен белгілі. Ол Эрандикеге жақын, ол испандықтарға қарсы күрескен үндістандық Гондурас батыры Лемпираның ежелгі бекінісінің орны.
La Esperanza can be most easily reached by car or bus from Siguatepeque via Highway 22 which is paved and in good condition. From La Esperanza, one can take the road to Yamaranguila and connect with Highway CA 11 A to reach San Juan, Intibucá; Gracias, Lempira; and Santa Rosa de Copán, Copan. Parts of the road between La Esperanza and San Juan are unpaved making them sometimes impassable during the rainy season, but the road is currently being paved. Transportes Carolina operates a fleet of Pullman buses which run hourly to/from Tegucigalpa and San Pedro Sula making stops at major cities along the way. There is also regular mini bus service to Marcala, Yamaranguila, San Juan, Erandique, Gracias and Santa Rosa de Copan all leaving from the main bus terminal near the entrance to town. Chicken buses run to smaller surrounding communities. The nearby village of San Juan is known for its coffee production. It is near Erandique, home to the ancient fortress of Lempira, an indigenous Honduran hero who fought against the Spanish.