Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тидди Мун – Англиядағы аңызға толы батпақ рухы, ол Оңтүстік Линкольнширдің Фендері, Солтүстік Линкольнширдің Каррстері және Эли аралының батпақтарындағы сулар мен тұманды басқара алады деп сенген.
Tiddy Mun was a legendary bog spirit in England, who was believed to have the ability to control the waters and mists of The Fens of South Lincolnshire, The Carrs of North Lincolnshire and fens of the Isle of Ely.
Аңыз
Тидди Мунға сену алғаш рет 1891 жылғы маусымда М. К. Балфурдың «Фолклор қоғамының» «Folk Lore» журналында жарияланған мақаласында тіркелген. Мақалада ол Анколм аңғарында жиналған, егде жастағы адамнан естіген әңгімені еске алады. Ол өз ауылына Тидди Мунның жұқпалы аурудың қарғысын салғанын айтқан. Тидди Мун XVII ғасырда голландтық Корнелиус Вермуйден бастаған адамдардың Фендерді құрғатуына ашуланған екен. Әңгімеге сәйкес, Тидди Мун ауыл тұрғындары жаңа ай кезінде суырып салып, каналға су құйып, келтірген зиян үшін кешірім сұрағаннан кейін ғана тынышталған. Ол тек қана зұлым емес еді, егер Фендер суға батып, сулар ауылдарға жетсе, адамдар түнде шығып, Тидди Мунға есімсіз шақырып, «Су өтсін!» дейтін («Аты жоқ Тидди Мун, су өтсін!») және шағаланың дауысын естігенше күтетін. Ал ертесіне таңертең сулар тартылып кететін. Дарвин Хорн 1987 жылғы «Фолклор» мақаласында «Тидди Мунның қарғысы және жерді қайтарудың экологиялық салдары» деген тақырыпта, Тидди Мунның барлық нақты қарғыстарының біреуін қоспағанда, Фендерді құрғату салдарынан туған бақытсыздықтар мен аурулармен байланысты болуы мүмкін екенін айтады.
The belief in Tiddy Mun was first documented in June 1891 in an article by M. C. Balfour in the Folklore Society journal Folk Lore. In the article she recalls a story, collected in the Ancholme Valley, told to her by an older person who spoke of a curse of pestilence that had been cast upon his village by the Tiddy Mun, who was angered at the draining of the Fens by the Dutch, led by Cornelius Vermuyden, in the seventeenth century. According to the story the Tiddy Mun was eventually placated after the villagers gathered at twilight at the time of the new moon, poured buckets of water into the dyke and apologised for the damage caused. He was not exclusively malevolent; if the Fens flooded and the waters reached the villages, people would go out at night and call Tiddy Mun wi'out a name, tha watters thruff! ("Tiddy Mun without a name, the water's through!") until they heard the cry of a peewit, and the next morning the waters would have receded. In his 1987 Folklore paper "Tiddy Mun's Curse and the Ecological Consequences of Land Reclamation", Darwin Horn argues that all but one of Tiddy Mun's specific curses may be connected to misfortune and disease brought about by the effect of draining the fenland.
Сипаттама
Тайди Мун 1891 жылы фольклоршы М. С. Балфур үш жасар баладан артық емес, бірақ ұзын, түймеленіп жатқан ақ шашы мен ұзын ақ сақалы бар қарт кісіге ұқсайтындығын сипаттады. Ол сұр түсті халат кигендіктен, кешкі кезде оны көру қиын болған. Оның күлкісі құрқылдың дауысына ұқсайды деседі. Тайди халқы аймақтағы "Бейтаныс тастар" деп аталатын үлкен, жалпақ тастарда ай жарығымен билейтін болған. Рудкин бұл тастарды қанмен майып, үстіне от жағудың жергілікті дәстүрін жазған, бірақ осы әдеттің мәнін немесе нақты сенімін анықтай алмады.
The Tiddy Mun was described, by folklorist M. C. Balfour in 1891, as being no bigger than a three year old child, but looking like an old man with long, tangled white hair and a matted white beard. He is said to have worn a grey gown so that at dusk he was difficult to see. His laughter was said to resemble the call of the peewit. The Tiddy people would dance, by moonlight, on large flat stones, known as Strangers Stones, found in the area. Rudkin records a local tradition of smearing the stones with blood and lighting fires on them, but was unable to determine a meaning, or specific belief, behind the practice.
Халықтық мәдениеттегі сілтемелер
2013 жылы жарияланған "Калибан және Линкольнширдің фендік әуе құбылыстары: Шекспирдің "Дауыл" пьесасындағы ағылшындық" атты мақаласында доктор Тодд Эндрю Борлик Тидди Мунның Уильям Шекспирдің "Дауыл" пьесасындағы Калибанға шабыт көзі болуы мүмкін екенін көрсетеді.
In his 2013 paper "Caliban and the Fen Demons of Lincolnshire: The Englishness of Shakespeare's Tempest", Dr Todd Andrew Borlik identifies Tiddy Mun as a possible inspiration for Caliban in William Shakespeare's The Tempest.