Кіріспе

Иоганн Себастьян Бахтың хоралдық кантатасы "Ach Gott, vom Himmel sieh darein" (О, Құдай, аспаннан төмен қара), BWV (Бах шығармаларының каталогы) 2 – 1724 жылы үшінші жексенбі күніне арналған Иоганн Себастьян Бахтың шығармасы. Алғаш рет 18 маусымда Лейпцигте орындалған, бұл оның хоралдық кантата циклының екінші кантатасы. Шіркеу кантатасы Мартин Лютердің 1524 жылғы "Ach Gott, vom Himmel sieh darein" гимніне негізделген, ол 12-ші псалмның қайта жазылған нұсқасы. Бахтың хоралдық кантата циклының форматында гимн сөздері тек алғашқы және соңғы бөлімдерде өзгеріссіз сақталған, ал белгісіз замандас либреттошы ішкі строфаларды речитативтер мен ариялар үшін өңдеген. Бах кантатаны алты бөлімнен құрастырды, хоралдық әуенді алғашқы бөлімде хоралдық фантазия ретінде, ал соңғы бөлімде төрт дауыстық өңдеуде берді. Екі хоралдық бөлім үш вокалдық солистің речитативтері мен арияларын алмастырады. Бах төрт дауысты хорды, сондай-ақ тромбон, екі гобой, скрипкалар және континуодан тұратын барокко аспаптар ансамблін де пайдаланған. Ол бірінші бөлімді «архаикалық» мотет стилінде, ал арияларды «заманауи» концертант стилінде жазған, олар кейде ғана хоралдық әуенді еске түсіреді. Кантата алғаш рет 1851 жылы Бах қоғамының бірінші томында №2 ретінде жарияланды.

Тарих және сөздер

Бах 1723 жылдың мамыр айының соңында Лейпцигте Томаскантор, музыка директоры лауазымына кірді. Оның міндеттерінің бірі қаладағы төрт шіркеуде жексенбі және литургиялық жылдың мерекелік күндері үшін музыкамен қамтамасыз ету болды, сондықтан ол осы жағдайларға арналған жаңа кантаталар жазуға шешім қабылдады. Ол 1723 жылы Троицадан кейінгі бірінші жексенбіге арналған кантатадан бастады, ол 30 мамырда орындалды, және келесі жылғы Троицаға дейін шіркеу кантаталарының сериясын жазды, ол оның алғашқы кантата циклі ретінде танылды. Келесі жылы ол литургиялық жылдың мерекелеріне арналған жаңа кантаталар жазды, олардың әрқайсысы бір лютерандық хоралға негізделген, және бұл жұмыс кейіннен оның хоралдық кантата циклі ретінде белгілі болды. Ол осы циклдің екінші кантатасы ретінде «Ach Gott, vom Himmel sieh darein» шығармасын жазды, оны бір апта бұрын «O Ewigkeit, du Donnerwort, BWV 20» кантатасымен бастаған еді. Бах бұл кантатаны Троицадан кейінгі екінші жексенбіге арнап жазды. Жексенбі күні оқылған нақылымдар Жоханның бірінші хатынан: «Бауырларын сүймейтін адам өлімде қалады», және Лұқа ішіндегі Ізгі хабардан – үлкен той туралы параболадан алынған. Кантата алтыншы шумақтағы «Ach Gott, vom Himmel sieh darein» хоралына негізделген, бұл 1524 жылы Мартин Лютердің «Achtliederbuch» – алғашқы лютерандық ән жинағында жарияланған 12-ші псалмның парафразы. Бахтың хоралдық кантата циклының форматында, гимннің сөздері сыртқы бөлімдерде, яғни бірінші және алтыншы бөлімдерде өзгеріссіз сақталады, ал белгісіз замандас либреттошы ішкі шумақтардың идеяларын речитативтер мен ариялар үшін өлеңге түсірді, бұл Бахтың алғашқы циклындағы кантаталарының стиліне сай келді. Бах бұл кантатаны алғаш рет 1724 жылдың 18 маусымында орындады.

Құрылымы мен ұпайлауы

Бах кантатаны алты бөлімнен құрады. Бірінші және соңғы бөлімдер хор үшін хорал фэнтезиясы және қорытынды хор ретінде жазылған. Олар либретто авторы дайындаған мәтінмен кезектесетін речитативтер мен арияларды ұстап тұрады. Бах осы туынды үш вокалдық солистке (альто (A), тенор (T) және бас (B)), төрт бөлімді хорға және Барокко аспаптық ансамбліне арнады: төрт тромбонға (Tb), екі гобойға (Ob), екі скрипкаға (Vl), виолаға (Va) және бассо континуоға (Bc). Туындының ұзақтығы 20 минут деп белгіленген. Төмендегі кестедегі бөлімдер "Neue Bach Ausgabe" бойынша жазылған. Бахты зерттеуші Альфред Дюррдің кітабынан алынған, 4/4 (жалпы уақыт) және 2/2 (alla breve) белгілері қолданылды. Аспаптар желді және ішекті аспаптар бойынша бөлек көрсетілген, ал тұрақты ойналатын континуо көрсетілмейді. + "Ах Готт, вом Хеммель сих дарейн" шығармасының бөлімдері. № Атауы Мәтін түрі Вокал Желді аспаптар Ішекті аспаптар Тоналдық өрнек Ритм.

Қозғалыстар

Бірінші және соңғы бөлімдер Лютердің бастапқы сөздері мен бастапқы әуенін пайдаланады, екеуі де 1524 жылға дейін жатады, яғни Бах кантатасын жазған кезде олар 200 жылдан астам уақыт бұрын жазылған еді. Бах "архаикалық" деп аталатын стильді қолданды: аспаптар құрамына дауысты екі еселеп қайталайтын тромбон хоры кіреді.

1 - ші

"Ах Готт, вом Химл сие дерен" ("Ах, Құдай, аспаннан төмен қара") атты хордың ашылу фантазиясында хор әуені альт дауысымен ұзақ ноталарда кантус фирмус ретінде орындалады, және екі гобоймен бірге қайталанады. Дюрр оны үлгілі кантус фирмус мотеті деп атайды, онда хор әуенінің әр кірісі басқа дауыстардың сол тақырыптағы фугалық кірістерімен дайындалады. Аспаптар дауыстарды екі еселейді, континуумды ерекше жағдайларда қоспағанда. 2000 жылы Бах кантаталарына қажылық ұйымдастырған және Париждегі Сен-Дени базиликасында "Ach Gott, vom Himmel sieh darein" жазбасын жасаған Джон Элиот Гардинер, қатал мәтін Бахты бұрынғы ескірген мотет стиліне қайта оралуға итермелеген деп санайды.

2 - ші

Екінші қозғалыс – құрғақ речитатив (secco recitative), "Sie lehren eitel falsche List, was wider Gott und seine Wahrheit ist" ("Олар бос, жалған алаяқтық үйретеді, ол Құдайға және Оның шындығына қарсы келеді"), ол хорал мәтініне ұқсас екі тармаққа ариозоға (arioso) ауысады. Бұл тармақтар ададжио (adagio) деп белгіленген, және оларда континуум (continuo) дауыспен канон түрінде ойнайды.

3 саны

Альт ариясы: "Тилг, о Готт, ди Лехрен, со дейн Ворт Брекерен!" (Уа, Аллам, сөзіңді бұрмалайтын ілімдерді жой! ), көбірек қазіргі заманғы концертант стилінде жазылған, міндетті аспап ретінде жеке скрипкасы, сергекті фигурация орындайды. Тексттің соңғы жолы түпнұсқаға жақын сақталады, және Бах тағы да хоралды әуенді цитаталайды.

4 - ші

Бас речитатив, "Die Armen sind verstört" (Жалқылар қыңырсып, шатасады), скрипкалармен сүйемелдейді. Ортаңғы бөлімінде ариозоға ауысады, бұл Құдайға күнәкарлардың жалбауларына жауап беруге мүмкіндік береді: "Ich muss ihr Helfer sein" (Мен оларға көмекші болуым керек). Сыртқы бөлімдерінде де, скрипкалардың партиясы ырғақтың белгілі бір қатаңдығын сақтайды.

5 - ші

Тенорлық ария, "Durchs Feuer wird das Silber rein, durchs Kreuz das Wort bewährt erfunden." (Өрт күмісті тазартады, ал айып тастау арқылы Сөз расталады), қосқыр мен скрипкалардың концерттік орындауымен сүйемелдейді. Аспаптар ортаңғы бөлімде үнсіздікке кетеді, бірақ "Im Kreuz und Tod geduldig sein" (қайғы мен қиындыққа төзімділікпен қарау) сөздерімен да капоға қайта оралады. Гардинер атап өткендей, аспаптық музыка "сұйық қозғалыс немесе балқыған металдың ағыны" сияқты сезім тудырады, сонымен қатар Бахтың монеталар мен қымбат металдарға деген қызығушылығын, ал Дрездендегі замандас алхимиктердің Август ІІ үшін қара металды алтынға айналдыруға тырысқанын, бірақ нәтижесінде фарфор жасағанын еске түсіреді.

6 - ші

Соңғы хорал "Das wollst du, Gott, bewahren rein für diesem arg'n Geschlechte" ("Осы зұлым рудың алдында, Құдай, оны таза сақтап қалар едің"), төрт дауыстық бөлімнен тұрады, барлық аспаптар дауыстарды нығайтады.

Қолжазбалар мен басылымдар

Аутографты нота қолжазбасы Берлиндегі мемлекеттік кітапханада (Preußischer Kulturbesitz) сақталады. Кантата алғаш рет 1851 жылы Мориц Хауптман редакциялаған Bach Gesellschaft Ausgabe (BGA) басылымының бірінші томында No. 2 ретінде жарияланды. Жаңа Бах басылымы (Neue Bach Ausgabe, NBA) 1981 жылы Джордж С. Бозарт редакциялаған нота қолжазбасын, ал 1984 жылы сындық түсіндірмесін жариялады.

Жазбалар

Бахтың кантаталарының жазбалары 20 ғасырдың бірінші жартысында басталды. 1950 жылдан бастап, көбінесе радиоға тарату үшін, жазбалар сериясы жасалды. Николаус Харнонкорт және Густав Леонгардт 20 жылдық ынтымақтастықта, сол дәуірдегі аспаптарды, ұлдар хорын және ұлдар солистерін пайдаланып, толық кантаталарды жаздыра бастаған алғашқылар болды. Гельмут Риллинг Бахтың 300 жылдығы, 21 наурыз 1985 күні қасиетті кантаталар мен ораторийлердің жазбасын аяқтады. Тони Купман, Джон Элиот Гардинер, Питер Ян Лейсинк және Масааки Сузуки тарихи тұрғыдан негізделген орындаумен барлық қасиетті кантаталарды жаздырудың басқа жобаларын аяқтады. Зигисвальд Куйкен OVPP хорымен және тарихи аспаптармен, La Petite Bande ансамблімен толық литургиялық жылға арналған кантаталар циклын жаздыра бастады. Төмендегі кестеде жасыл түс тарихи тұрғыдан негізделген орындауда дәуірлік аспаптарды ойнайтын ансамбльді көрсетеді. Жыл жазбаның жылы, егер әртүрлі болса, шығарылған жылы.