Кіріспе

Американдық балет бишісі, хореограф және режиссер Итан Стифел (13 ақпан 1973 жылы туған) – американдық биші, хореограф және режиссер. 1997 жылдан 2012 жылдың шілдесіне дейін American Ballet Theatre (ABT) бас бишісі болды. 2011-2014 жылдары Жаңа Зеландия Корольдік балетінің көркемдік жетекшісі қызметін атқарды. Оның әйелі Джиллиан Мерфи, ол да ABT-нің бас бишісі.

Ерте өмір және тәрбие

Тайрон қаласында (Пенсильвания) дүниеге келген ол, Нью-Йоркте түрме басшысы болған лютерандық пастордың жалғыз ұлы. Олардың тегі "Штифель" деп айтылады және неміс тілінде "бут" деген мағынаны білдіреді. Стифель сегіз жасында Висконсин штатының Мэдисон қаласындағы Монона би академиясында балетпен айналыса бастады. Классикалық биге ол үлкен әпкесінің арқасында келді, ол сол кезде сабақтарға қатысып жүрген. Оған дейін, ол да, әпкесі де гимнастикамен шұғылданған. Оның алғашқы балет ұстазы Джо Жан Ретрум, Итанды сабаққа алуға ынталанды, себебі балеттегі ұлдар сирек кездеседі. Ол Тед Кивитт пен Пол Сазерленд басшылығымен Милуоки балет мектебінде екі жыл оқыды, содан кейін Нью-Йоркке көшіп, стипендия бойынша Америкалық балет мектебіне түсті.

Билеу

Ол 1989 жылы би мансабын бастады, 16 жасында Нью-Йорк Сити Балетінің балет корпусына қосылды. 1992 жылы Бернд Р. Биенерт басшылығымен Цюрих балетімен өнер көрсету үшін уақытша жұмыстан шықты, бірақ бір жылдан кейін солист ретінде NYCB-ге қайта оралды. 1995 жылға қарай ол компанияның жетекші бишісі болды. 1997 жылдың сәуір айында NYCB-дегі қызметін аяқтады, содан кейін ABT-ге жетекші биші ретінде қосылды және 2012 жылы зейнеткерлікке шықты. Стифель мансабында Мариинский балеті, Корольдік балет, Австралия балеті, Цюрих балеті, Мюнхен балеті, Гамбург балеті, Канаданың Ұлттық балеті, Токиодағы Жаңа Ұлттық балет және Буэнос-Айрестегі Театро Колон балеті сияқты көптеген компаниялармен қонақ биші ретінде өнер көрсетті. Ол 2012 жылдың 7 шілдесінде Метрополитен опера театрында "Корсар" балетіндегі Али құлының рөлінде ABT-нің жетекші бишісі ретінде соңғы өнер көрсетімін берді. Ол "дүниедегі ең ұлы балет бишісі" немесе "дүниедегі ең жетілген балет бишісі" деп кеңінен танылды.

Режиссерлік және оқыту

2004 жылы ол биге ұмтылушылар үшін төрт апталық «Stiefel & Students» семинарын құрды, онда би студенттері кәсіби балет бишілерімен бірге жаттығып, өнер көрсетеді. Семинар жыл сайын тамыз айында Мартаның жүзім бағында өткізіледі. Бағдарламаға 12-ден 18 жасқа дейінгі студенттер қабылданады. Оның атақты қонақ оқытушыларының қатарында Стифел, Йохан Кобборг, Аманда Маккерроу, Элизабет Паркинсон, Скотт Уайз, Марсело Гомес, Джон Гарднер, Гэри Крист, Энн Рейнинг және Алина Коджокару бар. Бағдарлама 2008 жылдан бері үзілісте. 2005 жылдың соңында Калифорния штатының Ирвайн қаласындағы «Балет Пасифика» компаниясы оны жоғары деңгейдегі балет труппасы ретінде қайта жандандыру мақсатымен өнерлік директоры етіп тағайындады. Алайда, компания жаңа жобаны қолдау үшін қажетті қаражатты жиная алмағандықтан, оның атқарушы директоры отставкаға кетті, ал 2006 жылдың сәуірінде Стифел де қызметтен босады. Ол бұрын Уинстон-Салемдегі Солтүстік Каролина Университетінің Өнер мектебіндегі Би мектебінің деканы болған, онда ол «Жақсылық пен жамандық» (The Nutcracker) қойылымына жаңа хореография қойды. 2010 жылдың қарашасында Стифел Жаңа Зеландия Корольдік балетінің келесі директоры болып тағайындалды. Ол 2011 жылдың қыркүйегінде лауазымға кірісті. Стифел компанияның халықаралық беделін кеңейтті, жаңа туындыларды қойды, бір актілік «Биерхалле» балетін жасады және «Жизель» қойылымын хореографиялады. 2014 жылдың наурызында Стифел Жаңа Зеландия Корольдік балетімен келісім-шартыны ұзартпайтынын және АҚШ-қа оралатынын мәлімдеді. 2020 жылдың қарашасында Стифел 2021 жылдың шілдесінде Нью-Джерси штатындағы Американдық репертуарлық балетіне өнерлік директор ретінде жетекшілік ететіні хабарланды.

Теледидар мен кинодағы рөлдері

2000 жылы ол Николас Хитнер режиссерлік еткен, Сузан Строманның түпнұсқа хореографиясымен және Аманда Шульльдің қатысуымен түсірілген "Center Stage" фильмінде ойнады. Ол сондай-ақ "Center Stage: Turn It Up" және "Center Stage: On Pointe" фильмдерінің жалғасында да ойнады. "Center Stage" фильмінде Стифелдің кейіпкері, көңіл көтеруге бейім әйел филантроптың (Елизавета Хаббард ойнады) қаржылық қолдауын алатын қосалқы сюжет бар. 2007 жылы ол Джуди Кинберг режиссерлік еткен және Жоди Нимерихтер продюсерлік еткен "Дикийге туылған" ("Born to Be Wild – The Leading Men of American Ballet Theatre") фильмінде Ангел Корелла, Хосе Мануэль Каррено және Владимир Малаховпен бірге түсті. 2007 жылы Стифел "Queer Eye" бағдарламасының бір эпизодында өзінің "құрметтейтін адамы" санайтын бір ер адаммен кездесті. 2010 жылы ол "Госсип Гирл" сериалының 4-ші маусымының 8-ші эпизодында өзін-өзі сомдады.

Жеке өмір

Ол мотоциклге құмар. Ол топырақ велосипедтермен өскен, қазір Harley Davidson Wide Glide мотоциклінің иесі және бірде солтүстік-шығыс АҚШ арқылы 3500 мильді сол кездегі әйелі Джиллиан Мерфимен бірге жүрген. Олар 2015 жылдың 19 қыркүйегінде үйленді. 2018 жылдың 14 желтоқсанында Мерфи алғашқы баласына жүкті екенін және 2018–2019 маусымда демалысқа шығатынын хабарлады. 2019 жылдың маусым айында Мерфи ұлдарының туғанын жариялады.

Дәйексөздер

"Мен үшін американдық балет – Стэнли Уильямс." "Барышников мен үшін үлгі болды, қазір де солай. Ол – нағыз ер адам. Өмірім бойы оған құрметпен қарадым." "Мен өз жұмысымды ұнатамын, сондықтан оны жақсы, позитивті көзқараспен істеуге неге болмас? Жұлдыз болу туралы ойланбаймын. Сахнаға шығып, адал өнер көрсетуге тырысамын, ал сахнадан кейін ең болмаса ақымаққа ұқсасам, онда сондаймын." "Балеттен кейін мотоциклмен айналысқым келеді. Менде екеуі бар." "Шындығында, 14 жасымда балетті тастап кеттім. Американдық балет мектебінен стипендия алғанмын, бірақ ол тым алыс еді, жақын жерде маған ұнайтын басқа мектеп болған жоқ. Бірақ содан кейін әкем Нью-Йоркке ауыстырылды, мен осы мүмкіндік екенін түсіндім. Жарықтарды, үлкен қаланы, кәсіби труппаларды және керемет бишілерді көрдім. Мен керемет мектепте оқыдым және бұл өте маңызды іс екенін, оны істеуім керек екенін білдім." "Билеудің де құны бар. Мен қол соғу үшін билемеймін. Бірақ жарақат алғанда, өзімнен-өзім сұрайтынмын: "Осыған қайта оралудың қажеті бар ма? Бұл өте қиын. Ол физикалық тұрғыдан көп күш жұмсауды талап етеді, стресс те көп. Эмоционалдық тұрғыдан шаршатуы мүмкін. Мен көп саяхаттаймын, бұл керемет, қызықты, бірақ мен ештеңе көрмеймін. Шоуларды орындап, келесі жерге кетемін." "Мен әрқашан өз сызылым туралы уайымдаймын. Сонымен қатар, мен бақыттымын: маған берілген аяқтарым бар. Олар тағы екі қойылымға дайын тұрады деп үміттенемін." "Жули [Кент] мен мен 90-жылдардың соңында ABT-де жұмыс істей бастадық. Мен алғашқы рөлдерімді және дебюттерімді онымен бірге биледім. Менің ойымша, Джулимен бірге ең ұнаған балетім – "Ромео мен Джульетта". Алғашқы Джульеттаны ешқашан ұмытпайсыз."