Кіріспе

Американдық биші және хореограф (1934–2021)

Жак д'Амбуаз (туған Жозеф Жак Ахирн, 28 шілде 1934 – 2 мамыр 2021) – американдық балет бишісі, хореограф және педагог. Ол 1949 жылы «Нью-Йорк Сити Балеті» қорамасына қосылды және 1953 жылы жетекші биші болып тағайындалды. Командада ол Джордж Баланчиннің 24 рөлін орындады. Ол «Жеті бауырласқа жеті жар» және «Карусель» фильмдеріне де түсті. Д'Амбуаз «Нью-Йорк Сити Балеті» үшін 17 балет қойды және 1984 жылы сахнадан зейнеткерлікке шықты. 1976 жылы Д'Амбуаз балалар арасында би өнерін дамыту мақсатында Ұлттық би институтын құрды. Институтпен бірлескен жұмысы «Ол мені билегім келеді» атты деректі фильмде көрсетілді, ол «Оскар» және «Primetime Emmy» сыйлықтарын жеңіп алды. Ол 1990 жылы «МакАртур» стипендиясын, 1995 жылы «Кеннеди орталығының» сыйлығын және 1998 жылы «Ұлттық өнер медалін» алды.

Ерте өмір және тәрбие

Джозеф Жак Ахирн 1934 жылғы 28 шілдеде Массачусетс штатының Дедхам қаласында ирланд-американдық әкесі Эндрю Ахирн мен француз-канадтық анасы Джорджет Д’Амбуаз отбасында дүниеге келді. Ол төрт баланың бірі болған. Кейін отбасы Нью-Йорк штатының Манхэттен қаласындағы Вашингтон Хайтсқа көшіп келді. Оның әкесі Колумбия Пресвитериан ауруханасында лифт операторы болып жұмыс істеді. Ол 15 жасында орта мектепті тастап, Нью-Йорк қалалық балетіне қосылды.

Мансап

1949 жылы 15 жастағы Д'Амбоаз Нью-Йорк Сити Балетіне қабылданды. Көп ұзамай ол басты рөлдерге ие болды, соның ішінде Лью Кристенсеннің "Толқыма станциясы" атты қойылымындағы басты рөлді ойнады. 1978 жылы ол Нью-Йорк штаты университетінің Пёрчес кампусының би факультетінің деканы болып тағайындалды. Д'Амбоаз Эмиль Ардолиноның "Ол мені билеуге шақырады" деген деректі фильмінің батыры болды, ол Ұлттық би институтымен жұмыстарын көрсетті. Фильм 1983 жылы "Үздік деректі фильм" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығын, ал 1984 жылы "Ең үздік балалар бағдарламасы" номинациясы бойынша "Эмми" сыйлығын жеңіп алды. Ол 1984 жылы, 50 жасқа толуға аздай қалғанда Нью-Йорк Сити Балетінен зейнеткерлікке шықты. Содан кейін ол Ұлттық би институтына толыққандай көшті.

Марапаттар мен құрметтер

Амбоаз алған наградалар: 1990 жылғы МакАртур стипендиясы, 1995 жылғы Кеннеди орталығының сыйлықтары, 1998 жылғы Ұлттық өнер медалі, 2011 жылғы Фред пен Адель Астер сыйлықтары, Нью-Йорк штатының губернаторының сыйлығы және Бостон колледжі мен Монтклэр мемлекеттік университетінің құрметті докторлық дипломдары.

Жеке өмір

1956 жылы д’Амбоаз Нью-Йорк қалалық балетінің бишісі, кейін фотограф болған Каролин Джорджқа үйленді. Олардың төрт баласы болды, оның ішінде биші және хореограф Кристофер, сондай-ақ биші және актриса Шарлотта. Каролин Джордж 2009 жылы дүниеден озды.

Өлім

Д'Амбоиз 2021 жылғы 2 мамырда Манхэттендегі үйінде 86 жасында инсульт салдарынан туындаған асқынулардан кейін қайтыс болды.