Кіріспе

Балет бишісі – классикалық балет өнерін қадірлейтін және онымен шұғылданатын адам. Балетпен әйелдер де, еркектер де айналыса береді. Кәсіби балет труппасының құрамына ілесу үшін олар көп жылдық қатаң жаттығулар мен дұрыс техниканы қажет етеді. Балет бишілері балеттің қиын техникасының салдарынан жарақат алу қаупі жоғары.

Оқыту және техника

Балет бишілері әдетте үш немесе төрт жасында кәсіби өнер көрсетуді қалайды және жиі YAGP және Prix de Lausanne сияқты халықаралық жарыстарға қатысады. Бұл шараларда ең талантты бишілерге стипендиялар беріледі, олар әлемнің белгілі балет мектептерінде білім алуға мүмкіндік алады, мысалы, Германиядағы Джон Кранко мектебі мен Монакодағы Принцесса Грейс атындағы классикалық би академиясы. Кәсіби балет бишілері Корольдік балет мектебі немесе Элмхурст балет мектебі сияқты кәсіби балет мектебіне түсу үшін байқауға қатыса алады. Мұндай балет интернаттары көбінесе кәсіби балет труппасымен ынтымақтасады және түлектерге жұмыс мүмкіндіктерін ұсынады. Балетте Ваганова әдісі, Чечетти әдісі және ағылшын стиліндегі (Royal Academy of Dance / The Royal Ballet) оқытудың әртүрлі стильдері бар. Балет бишісін кәсіби труппаға қабылдағанда, оның білімі аяқталмайды. Тіпті кәсіби балет бишілері де күнделікті балет сабағына қатысып, өздерінің техникасын жақсы ұстап, репетициялар күніне дайындалады. Балет – өте қатаң өнер түрі, сондықтан биші өте жаттығулы және икемді болуы керек. Балет бишілері сабақты балет студиясының қабырғаларында орналасқан ағаштан жасалған арқалықтан бастайды. Бишілер жаттығулар кезінде өздерін қолдау үшін арқалықты пайдаланады. Арқалықтағы жаттығулар денеге жылыну және бұлшық еттерді созу үшін жасалады, содан кейін орталықтағы жаттығуларға дайындалады, онда олар арқалықсыз жаттығуларды орындайды. Бөлменің ортасындағы жаттығулар баяу жаттығулардан басталып, біртіндеп жылдам жаттығуларға және кең қозғалыстарға көшеді. Балет бишілері орталықтағы жаттығуды еденде үлкен секірулерді жаттығумен аяқтайды, бұл Grande Allegro деп аталады. Кәсіби балет труппасындағы күнделікті балет сабағы – жыл сайынғы танымал шара, және Дүниежүзілік балет күнінде оның тікелей эфирі көрсетіледі. Орталықтағы жаттығудан кейін әйелдер ноктелі аяқ киімдерін киіп, жаттығуларды орындайды. Еркектер секірулер мен бұрылыстарды жаттықтырады. Олар серіктестік жаттығуларды бірге орындай алады. Балет бишісінің жоғарғы денесі жарақаттануға бейім, өйткені хореография мен сынып жаттығулары олардың арқасын және жамбасын қисайтуға күш жұмсауды талап етеді. Арқаны бүгіру арқаны қысып, омыртқаны спазм және нервтердің қысылуы сияқты жарақаттарға осалдыққа ұшыратады. Аяқтарды созып, ауада ұстап тұру жамбасқа зақым келтіреді. Мұндай зақымдарға созылу, шаршаудан пайда болған сынулар және сүйек тығыздығының төмендеуі жатады. Балет бишілері жиі жарақат алады, өйткені балет денелерді табиғи емес күйге қоюдан тұрады. Мұндай күйлердің бірі – бірінші позиция, онда өкшелер бірге қосылады, ал саусақтар сыртқа қарай бұрылады, яғни аяқтарды айналдырады немесе "сыртқа шығарады". Егер бірінші позиция дұрыс орындалмаса, ол тізе проблемаларын тудыруы мүмкін, бірақ дұрыс орындалғанда (тізе емес, жамбаспен айналдыру) икемділікті арттырып, тізеге түсетін қысымды азайтуы керек. Бұрышқан тізе және шығулар тізеде дұрыс орналаспаған кезде болуы мүмкін, өйткені бірінші позицияда тұрғанда тізелерді алға жылжыту оңай. Балет бишісінің аяқтары сынуларға және басқа да зақымдануларға бейім. Секіруден дұрыс түспеу (аяқпен емес, тізе бүгілген) және ноктеде билеу сүйектердің сынуы мен әлсіз білезіктердің қаупін арттырады, егер мұғалім немесе оқушы мұқият қамқорлық танытпаса. Тендонит әйел балет бишілерінде жиі кездеседі, өйткені тікпен жұмыс жасау олардың білезіктеріне ауыр тиюі мүмкін. Секіруден дұрыс емес түсу сонымен қатар тізедегі бұлшық еттің сүйектен бөлінуіне әкелуі мүмкін. Италияда қолданылатын балерино (балетте билеуші еркек) және балерина терминдері ағылшын тіліндегі балерина және дансёр нобль терминдерімен бір кездегі жетістіктерге жеткен және сыншылардан танымал бишілерді білдірмейді; керісінше, олар балет билеушісін білдіреді. Балет бишісін білдіретін итальяндық терминдер – prima ballerina және prima ballerina assoluta (француз сөзі étoile бұл мағынада Миландағы Скала балет компаниясында қолданылады, бірақ Париж опера балетінде басқа мағынаға ие). Prima ballerina assoluta атағы немесе дәрежесі бастапқыда ерте Романтикалық балеттің итальяндық балет шеберлерінен шықты және басқа жетекші балет шеберлерінен жоғары, ерекше талантты деп саналатын балетке берілді. Атақ қазіргі кезде өте сирек қолданылады және соңғы кездегі қолданыстар әдетте белгілі мансапты мойындау үшін болды; нәтижесінде, ол белсенді дәрежеге қарағанда құрметті деп қарастырылады.