Кіріспе

2006 жылғы Нью-Брансуик жалпы сайлауы 2006 жылдың 18 қыркүйегінде Канаданың Нью-Брансуик провинциясының басқару органы – 56-шы Нью-Брансуик заң шығарушы ассамблеясына 55 мүше сайлау үшін өтті. Науқан күткеннен ертерек басталды: Нью-Брансуик провинциясының қазіргі премьер-министрі Бернард Лорд 2007 жылдың 15 қазанында дауыс беру өткізілетінін мәлімдеген еді, бірақ үкіметтегі прогрессивті консерваторлар заң шығарушы органда көпшілігін жоғалтқан соң, Лорд азшылық үкімет құруға ниетті емес екенін және қосымша сайлаудың билік тепе-теңдігін оппозициялық либералдарға ауыстыруы мүмкін екенінен қорқыныш білдірді. Науқан қызу өтті, сарапшылар мен сауалнама жасаушылар бес апталық науқан барысында нәтижесін болжамдау қиын деді. Ақырында, Шон Грэм басқарыған либералдар жеңіске жетті. Либералдар 29 орын алды, ал прогрессивті консерваторлар 26 орынмен шектелді, бірақ прогрессивті консерваторлар халықтың басым бөлігінің дауысын жинады (47,5% - 47,2%). Ерекшелігі, либералдар 36 округтің 17-сінде, негізінен ағылшын тілді тұрғындар тұратын аймақтарда жеңіске жетті, бұл 1944 жылғы сайлаудан бері ағылшын тіліндегі Нью-Брансуиктегі бәсекелестік сайлаудағы ең жақсы көрсеткіш. Ал консерваторлар франкофондық округтерде сайлауда жеңіліп, бұрынғыдан да жақсы нәтиже көрсетті.

Шолу

Заңнамалық демократия жөніндегі комиссияның 2004 жылғы желтоқсандағы есебінен кейін, 2007 жылдың 15 қазанынан басталатын сайлау күндерін бекіту ұсынылғаннан соң, премьер-министр Бернард Лорд осы күндерден бастап сайлау күндерін бекіту туралы заң әзірлеуге уәде берді. Осыған байланысты, сондай-ақ Нью-Брансуик штатында сайлауды әр төрт жылда бір рет өткізу дәстүрі болғандықтан, прогрессивті консервативтер үкіметі мен БАҚ 2006 жылдың басына дейін бұл сайлауды "2007 жылғы сайлау" деп атады. Алайда, оппозициядағы либералдар сайлауды мерзімінен бұрын өткізуге тырысатындарын үнемі мәлімдеді. 2006 жылдың ақпан айынан мамыр айына дейін либералдар өз мақсатына жете алатындай көрінді, себебі 2006 жылдың 17 ақпанында Майкл Малли прогрессивті консервативтер фракциясынан шығып, парламентте азшылық құрады. Кейін Малли спикер болып сайланды және спикер ретінде даулы түрде үкіметтік фракцияға қайта қосылды. Малли фракциядан шыққаннан кейін либералдар бірнеше маңызды комитеттерді бақылауына алғандықтан және Маллидің спикер ретіндегі мүшелігін мойындамағандықтан, жағдай біраз уақытқа дейін қиын болды, сондықтан басқаруды үкіметке қайтаруға келіспеді. 2006 жылдың 30 мамырында парламент Маллиге сенім білдірді, ал 2006 жылдың 31 мамырында үкімет пен оппозиция парламенттің жұмысын жеңілдету үшін, соның ішінде 2007 жылға дейінгі заңнамалық күнтізбе жасау үшін бітім туралы мәлімдеді. Осының нәтижесінде үкіметтің сайлауға баратын күніне дейін құлап кетуі екіталай болды. Алайда, прогрессивті консервативтер партиясының депутаты Питер Мешео, ол қайта сайлануға түспейтінін бұрыннан мәлімдеген еді, жеке секторда жұмысқа орналасқандықтан мандатын тастауға мәжбүр боларын айтты. Лорд тағы бір парламенттік дағдарысқа тап болмайтынын мәлімдеп, 2006 жылдың 10 тамызында сайлауды 18 қыркүйекке тағайындауға ниеттенгенін хабарлады. 18 тамызда Лорд генерал-губернатор Герменэгильда Чиассоннан заң шығарушы органны таратуды және сайлау күнін белгілеуді сұрады. Науқанның негізгі мәселелері – көшбасшылық және энергия бағасы болып көрінді. Прогрессивті консервативтер бірнеше жылдан бері оппозиция жетекшісі Шон Грэмнің көшбасшылық қабілеттеріне күмән келтіріп келеді, ал либералдар энергия мәселесіне біраз уақыттан бері назар аударуда. Бұған қоса, 2006 жылдың 1 шілдесінде Лорд үкіметі газ бағасын реттеуді енгізгендіктен энергия мәселесі күшке енді, ал либералдар науқан басталғанға дейін өздерінің энергия платформасын жариялады. Бұл сайлау 1987 жылғы сайлаудан бері Елизавета Уэйрдің кіші социал-демократиялық Жаңа демократиялық партияны (НДП) жетекшелік етпеген алғашқы науқаны болды. 2005 жылы Уэйр 17 жылдық НДП төрағалығынан кейін орнынан кетті. Оның орнын Фредериктондағы әлеуметтік белсенді Эллисон Брюэр иеленді, ол Фредериктон-Линкольн сайлау округінде сайлауға түсті. Прогрессивті консервативтер партиясын Бернард Лорд, ал Либералды партияны Шон Грэм жетекшілік етті. Журналистер мен саясаттанушылар науқанды көңілсіз деп сипаттады, себебі науқанның көп бөлігі Еңбек күніне дейін, көптеген отбасылар әлі де жазғы демалыста болған кезде өтті, сондай-ақ екі басты партияның жалпы бағыттары ұқсас болды. Үш ағылшын тіліндегі және екі француз тіліндегі дебат өтті, олардың кейбіреулері тең деп жарияланды, ал кейбіреулері Лордтың, ал кейбіреулері Грэмнің жеңісімен аяқталды. Саясаттанушылардың пікірінше, науқанның басында консервативтер көшбасшылықты сақтап тұрды, бірақ соңғы апталарда либералдармен теңдік немесе маржа ішіндегі аз артықшылық байқалды. Сайлау күні Шон Грэм мен либералдар көптеген орындарды жеңіп алды, алайда олар халықтың қолдауын жоғалтты. Бернард Лорд 1960 жылғы сайлауда Хью Джон Флемминг үшінші мерзімге сайлануға тырысқаннан бері үшінші мерзімге сайланбаған алғашқы премьер-министр болды, ал НДП соңғы 6 сайлаудың 5-інде орын алып, халықтың қолдауы 4%-ға төмендеп, 1974 жылғы сайлаудан бері ең нашар көрсеткішін көрсеткеніне қарамастан, парламенттен тыс қалды.

Өңірлер бойынша нәтижелер

Партия атауыОрталықСолтүстікШығысСолтүстікБатысОңтүстікШығысОңтүстікБатысЖалпыЛибералдық орын саны:51124729 Халық дауысы:46.0%53.6%41.6%43.6%48.5%47.2%ПрогрессивтікКонсервативтік орын саны:42510526 Халық дауысы:47.7%40.2%54.2%53.0%44.5%47.5%Жалпы орын саны: 9137141255Орын жеңбеген партиялар: ЖаңаДемократиялық Халық дауысы:6.3%5.9%4.2%3.5%6.0%5.1%Тәуелсіздер Халық дауысы: 0.3% 0.9%0.2%

Саяси партиялар

Жаңа Брансуиктің үстемдік ететін Прогрессивті консервативтік партиясы (ПК партиясы) үшінші мандатқа ұмтылып, тұрақты, жұмыс істейтін көпшілік үкімет құруға тырысты. Олар таратылғанға дейін 55 орынның 28-ін иеленді және оларды премьер-министр Бернард Лорд басқарды, ол көшбасшы ретінде үшінші сайлауға қатысты. Сайлауда 26 орын жеңіп алып, ресми оппозицияға өтті. Консерваторлар өздерінің сайлауалды ұраны ретінде «Бірге нәтижеге жетеміз» дегенді пайдаланды. Оппозициялық Жаңа Брансуик либералдық қауымдастығы 1999 жылғы сайлаудағы ең ауыр жеңілістен кейін, онда тек 10 орын жеңіп алды, сондай-ақ 2003 жылғы сайлауда Кеннебекасис округінде 10 дауысқа жуық айырмамен ПК-мен 27 орыннан теңесіп, билікке оралды. Олар таратылғанға дейін 55 орынның 27-сін иеленді және оларды Шон Грэм басқарды, ол көшбасшы ретінде екінші сайлауға қатысты. Олар 29 орын жеңіп, үкімет құрды. Либералдар «Адамдар өзгеріс үшін» дегенді сайлауалды ұраны ретінде қолданады. Жаңа Брансуик Жаңа демократиялық партиясы (НДП) шамамен екі онжылдықтан бері алғаш рет Елизавета Вейрсіз сайлауға қатысты. Көптеген Жаңа Брансуик тұрғындары НДП мен Вейрді бірімен бірін алмастыратын деп есептеді. Вейр партияның заң шығарушы органындағы жалғыз орынды иеленді, бірақ ол отставкаға кетті және либералдар оны қосымша сайлауда жеңіп алды. НДП 2005 жылдың 25 қыркүйегінде Эллисон Брюерді жаңа көшбасшы етіп сайлады, ол Жаңа Брансуик тұрғындарына НДП бір әйелдің партиясы емес екенін түсіндіруге тырысты. Ол бұл мақсатына жетті ме, жоқ па, анықтау қиын, бірақ сайлау нәтижелері НДП үшін көңіл көншітпейтін болды, олар бірде-бір орын жеңе алмады және 1974 жылғы сайлаудан бері халықтың дауыс беруі бойынша ең төмен көрсеткішін (5,1%) көрсетті. НДП «Ашық дауыс, анық таңдау» дегенді сайлауалды ұраны ретінде пайдаланды.