Кіріспе
Халықаралық ультрафиолеттік зерттеуші (IUE немесе Explorer 57, бұрын SAS D) - бірінші рет ультрафиолет (УФ) электромагниттік спектрін алу үшін жасалған ғарыш обсерваториясы. Бұл спутник НАСА, Ұлыбританияның Ғылыми және инженерлік зерттеулер кеңесі (SERC, бұрын UKSRC) және Еуропалық ғарыш агенттігі (ESA), бұрын Еуропалық ғарыш зерттеулер ұйымы (ESRO) арасындағы бірлескен жоба болды. Миссияны алғаш рет 1964 жылдың басында Ұлыбритания ғалымдары тобы ұсынды және 1978 жылы 26 қаңтарда NASA Thor Delta 2914 ұшыру аппаратында ұшырылды. Бастапқыда миссияның мерзімі 3 жылға белгіленсе, ақырында 18 жылға созылып, 1996 жылы спутник тоқтатылды. Телескоп әлі де бастапқы тиімділікпен жұмыс істеп тұрған кезде, ол қаржылық себептермен өшірілді. Бұл АҚШ пен Испанияның жер беттеріндегі станцияларына келген астрономдар нақты уақытта жұмыс істейтін алғашқы ғарыш обсерваториясы болды. Астрономдар IUE-ді қолдана отырып, Күн жүйесінің денелерінен бастап алыстағы квазарларға дейінгі нысандарды 104 000-нан астам байқау жүргізді. IUE деректерінің маңызды ғылыми нәтижелері арасында жұлдыздық желдерді зерттеудің алғашқы ірі масштабтары, жұлдыздар арасындағы шаңның жарықты сіңіруінің нақты өлшеулері және SN 1987A суперновасының өлшеулері болды, бұл жұлдыздық эволюция теорияларына қарсы келді. Миссия аяқталғаннан кейін ол ең табысты астрономиялық спутник болып саналды.
International Ultraviolet Explorer (IUE or Explorer 57, formerly SAS D), was the first space observatory primarily designed to take ultraviolet (UV) electromagnetic spectrum. The satellite was a collaborative project between NASA, the United Kingdom's Science and Engineering Research Council (SERC, formerly UKSRC) and the European Space Agency (ESA), formerly European Space Research Organisation (ESRO). The mission was first proposed in early 1964, by a group of scientists in the United Kingdom, and was launched on 26 January 1978 aboard a NASA Thor Delta 2914 launch vehicle. The mission lifetime was initially set for 3 years, but in the end it lasted 18 years, with the satellite being shut down in 1996. The switch off occurred for financial reasons, while the telescope was still functioning at near original efficiency. It was the first space observatory to be operated in real time by astronomers who visited the groundstations in the United States and Spain. Astronomers made over 104,000 observations using the IUE, of objects ranging from Solar System bodies to distant quasars. Among the significant scientific results from IUE data were the first large scale studies of stellar winds, accurate measurements of the way interstellar dust absorbs light, and measurements of the supernova SN 1987A which showed that it defied stellar evolution theories as they then stood. When the mission ended, it was considered the most successful astronomical satellite ever.
Мотивация
Адам көзі шамамен 350 (сары) мен 700 (қызыл) нанометр аралығындағы толқын ұзындығы бар жарықты көре алады. Ультрафиолет сәулелерінің толқын ұзындығы шамамен 10 нм мен 350 нм аралығында болады. Ультрафиолет сәулесі адамға зиянды болуы мүмкін және ол озон қабатымен қатты сіңіріледі. Бұл жер бетіндегі астрономиялық нысандардың УФ-сәулесін бақылауға мүмкіндік бермейді. Көптеген нысандар УФ-сәуле шығаруда: ғаламдағы ең ыстық және ең ауыр жұлдыздардың бетіндегі температурасы өте жоғары болуы мүмкін, сондықтан олардың жарығының басым бөлігі УФ-сәуледе шығарылады. Белсенді галактикалық ядролар, аккрециялық дискілер және суперновалар UV сәулелерін қатты шығарады, ал көптеген химиялық элементтердің UV сәулелерінде күшті сіңіру сызықтары бар, сондықтан жұлдыздар аралық ортаның UV сіңіруі оның құрамын зерттеу үшін қуатты құрал болып табылады. Ультрафиолет астрономиясы ғарыш дәуірінен бұрын мүмкін емес еді, ал алғашқы ғарыш телескоптарының кейбіреулері электромагниттік спектрдің бұрын қолжетімді емес аймағын бақылау үшін жасалған УФ телескоптар болды. Бір ерекше жетістік - екінші Орбиталық астрономиялық обсерватория (ОАО 2), оның бортында бірнеше УФ телескоптар болды. 1968 жылы іске қосылған ол 1200 нысанның, негізінен жұлдыздардың, алғашқы УФ-байқауларын жүргізді. OAO 2 ғарыш айдынының табыстылығы астрономдарды үлкен ғарыш айдындарын құруға талпындырды.
Тұжырымдама
Ақырында IUE миссиясы болып табылатын, орбиталық ультрафиолетті спутникті алғаш рет 1964 жылы британдық астроном Роберт Уилсон ұсынды. Еуропалық ғарыш зерттеулер ұйымы (ESRO) Үлкен астрономиялық спутникті (LAS) жоспарлап отырды және астрономиялық қауымдастықтан оның мақсаттары мен дизайны бойынша ұсыныстар сұраған болатын. Уилсон британдық команданың басшылығымен ультрафиолет спектрографты ұсынды, ал олардың дизайны 1966 жылы қабылдауға ұсынылды. Алайда басқару проблемалары мен шығындардан асып кету 1968 жылы LAS бағдарламасының тоқтатылуына әкелді.
Құрылыс және инженерлік
Телескоп NASA, ESRO (содан кейін 1975 жылы ESA болып өзгерді) және Ұлыбританияның SERC бірлескен жобасы ретінде құрылды. SERC спектрографтар үшін Vidicon камераларын және ғылыми аспаптар үшін бағдарламалық қамтамасыз етуді ұсынды. ЕКА ғарыш кемесін қуаттандыру үшін күн батареяларын және Испанияның Виллафранка-дель-Кастильо қаласындағы жерді бақылау қондырғысын ұсынды. NASA телескоп, спектрограф және ғарыш кемесі, сондай-ақ ұшыру қондырғылары мен Мэриленд штатының Гринбельд қаласында Годдард ғарыш ұшу орталығында (GSFC) екінші жер обсерваториясын ұсынды. Жобаны құру туралы келісім бойынша бақылау уақыты қосқан агенттіктер арасында екі бөлігін NASA-ға, бір бөлігін ESA-ға және бір бөлігін Ұлыбританияның SERC-ге бөлінеді.
Айна
Телескоптың айнасы Ричи-Кристиан телескопының айнасы болды, ол гиперболалық негізгі және қосымша айналарға ие. Алғашқысы - арғы жақта. Телескоп 16 доға минуты аралығында (күн мен айдың диаметріне қарағанда жартысы) жоғары сапалы суреттер түсіру үшін жасалған. Негізгі айна бериллийден, ал екіншісі балқытылған кремнийден жасалды.
Құралдар
Борттағы аспаптар телескопты бағыттау және басқару үшін қолданылатын Fine Error Sensors (FES) құрылғысынан, жоғары және төмен резолюциялы спектрографтан және төрт детектордан тұрады. Екі Fine Error Sensor (FES) бар еді, олардың бірінші мақсаты телескоптың көрініс өрісін көрінетін жарықта бейнелеу болды. Олар 14 магнитудаға дейін жұлдыздарды байқай алады, яғни Жерден қара көзбен көруге болатыннан 1500 есе әлсіреген. Сурет жер бетіне жіберіледі, онда бақылаушы телескоптың дұрыс өріске бағытталғанын тексеріп, содан кейін бақылауға алынатын нақты объектіні алады. Егер бақылауға алынатын нысан 14-ші шамадан әлсіреген болса, бақылаушы телескопты көруге болатын жұлдызға бағыттап, содан кейін объектінің координаттарынан анықталатын "соқыр" ауытқуларды қолданады. Нысанның дәлдігі, әдетте, соқыр ауытқулар үшін 2 доға секундтан жақсы болды. FES түсіру суреттері телескоптың жалғыз бейнелеу мүмкіндігі болды; УФ-байқаулар үшін ол тек спектрді тіркеді. Ол үшін екі спектрограф орнатылған. Олар қысқа толқындық спектрограф (SWS) және ұзақ толқындық спектрограф (LWS) деп аталды және толқын ұзындығы 115-200 нанометр және 185-330 нм аралығын қамтиды. Әрбір спектрографтың жоғары және төмен ажыратылуы бар, спектрлік ажыратылуы 0,02 және 0,60 нм. Спектрографтар екі диафрагманың кез келгенін пайдалана алады. Үлкен диафрагма шамамен 10 × 20 доға секундты көретін өрісі бар тесік болды; кіші диафрагма диаметрі шамамен 3 доға секундты құрайтын шеңбер болды. Телескоптың оптикасының сапасы нүктелік көздердің ені 3 доға секундты құрайды, сондықтан кіші диафрагманы пайдалану өте дәл бағыттауды талап етеді және ол міндетті түрде нысанның барлық жарығын түсірмейді. Сондықтан үлкен диафрагма жиі қолданылады, ал кіші диафрагма тек үлкен көрініс өрісі басқа объектілерден жағымсыз сәуле шығаруды қамтитын жағдайда қолданылады. Ол трансферлік орбитаға шығарылды, одан оның бортындағы ұшыру аппараты оны жоспарланған геосинхронды орбитаға жіберді. Жердің орбитасы Жердің экваторына қарай 28,6°-ға еңкейген, орбиталық эксцентрициті 0,24-ке тең, яғни жер серігінің Жерден қашықтығы өзгерген. Содан кейін ғарыш кемелерінің жүйелері сыналып, оңтайландырылды. Телескоптың фокусы қойылып, екі арнадағы негізгі және артық камералар сынақтан өтті. SWR камерасы дұрыс жұмыс істемегендігі анықталды, сондықтан миссия барысында SWP камерасы пайдаланылды. Бастапқыда камерада елеулі электронды шу болды, бірақ оны телескопты іске қосқаннан кейін туралау үшін қолданылатын сенсорға сүйенді. Бұл сенсор өшірілгеннен кейін камера күтілгендей жұмыс істеді. Соңында, суреттің сапасы мен спектрлік ажыратылуы зерттеліп, сипатталды, ал телескоптың, спектрографтардың және камералардың қызметі белгілі жұлдыздарды бақылау арқылы калибрленді. Кез келген ұлттың астрономы телескоп уақытына өтініш бере алады, олар қай агенттікке жүгінуді жөн көреді. Егер астрономға уақыт берілсе, онда олардың бақылаулары жоспарланған кезде, олар спутникті басқаратын жер станцияларына баратын, сондықтан олар өз деректерін алған кезде көре және бағалай алатын. Бұл жұмыс режимі ғарыш нысандарының көпшілігінен ерекшеленді, олар үшін деректер тиісті астрономнан нақты уақытқа енгізілмеген және оның орнына жердегі телескоптарды пайдалануға ұқсайды.
The FES acquisition images were the telescope's only imaging capability; for UV observations, it only recorded spectrum. For this, it was equipped with two spectrographs. They were called the Short Wavelength Spectrograph (SWS) and the Long Wavelength Spectrograph (LWS), and covered wavelength ranges of 115 to 200 nanometres and 185 to 330 nm respectively. Each spectrograph had both high and low resolution modes, with spectral resolutions of 0.02 and 0.60 nm respectively. The spectrographs could be used with either of two apertures. The larger aperture was a slot with a field of view roughly 10 × 20 arcsecond; the smaller aperture was a circle about 3 arcsecond in diameter. The quality of the telescope optics was such that point sources appeared about 3 arcsecond across, so use of the smaller aperture required very accurate pointing, and it did not necessarily capture all of the light from the object. The larger aperture was therefore most commonly used, and the smaller aperture only used when the larger field of view would have contained unwanted emission from other objects. It was launched into a transfer orbit, from which its on board launch vehicle fired it into its planned geosynchronous orbit. The orbit was inclined by 28.6° to the Earth's equator, and had an orbital eccentricity of 0.24, meaning that the satellite's distance from Earth varied between and
Then, the spacecraft systems were tested and optimised. The telescope was focussed, and the prime and redundant cameras in both channels were tested. It was found that the SWR camera did not work properly, and so the SWP camera was used throughout the mission. Initially, this camera suffered from significant electronic noise, but this was traced to a sensor used to align the telescope after launch. Once this sensor was switched off, the camera performed as expected. Finally, image quality and spectral resolution were studied and characterised, and the performance of the telescope, spectrographs and cameras were calibrated using observations of well known stars. Astronomers of any nationality could apply for telescope time, choosing whichever agency they preferred to apply to. If an astronomer was awarded time, then when their observations were scheduled, they would travel to the ground stations which operated the satellite, so that they could see and evaluate their data as it was taken. This mode of operation was very different from most space facilities, for which data is taken with no real time input from the astronomer concerned, and instead resembled the use of ground based telescopes.
Жерден қолдау
Телескоп өзінің өмірінің басым бөлігінде күн сайын сегіз сағаттық үш ауысымда жұмыс істеді, екеуі Мэриленд штатындағы Годдард ғарыш ұшу орталығында орналасқан АҚШ жер стансасынан, ал біреуі Мадридке жақын Вильянуэва-де-ла-Канададағы ЕКА жер стансасынан. Эллипстік орбитаға байланысты ғарыш кемесі күн сайын Ван Аллен сәулелену белдеуінде бір бөлігін өткізді, бұл уақытта ғылыми байқаулар жоғары фондық шудан зардап шекті. Бұл уақыт күн сайын екінші АҚШ ауысуы кезінде болды және әдетте калибрлеу бақылаулары мен ғарыш кемелерінің "үй шаруашылығы" үшін, сондай-ақ қысқа уақытпен жасалуы мүмкін ғылыми бақылаулар үшін пайдаланылды. Екі рет күн сайын трансатлантикалық тапсырулар Испания мен АҚШ арасындағы телефон байланысын қажет етті. Байқаулар станциялар арасында үйлестірілмеген, сондықтан тапсырудан кейін ауысатын астрономдар ауысым басталғанда телескоптың қайда бағытталатынын білмейді. Бұл кейде байқау ауысымдарын ұзақ уақыт бойы бағыттау маневрымен бастайды, бірақ байқау блоктарын жоспарлауда барынша икемділікке мүмкіндік береді.
Деректерді беру
Әр ғылыми байқаудың соңында деректер Жерге нақты уақытта жіберілді. Камера 768 × 768 пикселді бейнеге айналдырды, ал цифрлық конвертер 8 биттік динамикалық диапазонға ие болды.
Ғылыми нәтижелер
IUE астрономдарға көптеген аспан нысандарының ультрафиолет сәулелерін алғаш рет көруге мүмкіндік берді және Күн жүйесінің планеталарынан бастап алыстағы квазарларға дейінгі нысандарды зерттеу үшін қолданылды. Оның өмір сүру кезінде жүздеген астрономдар IUE-мен бақылау жасады, ал оның алғашқы он жылдығында IUE деректері негізінде 1500-ден астам ғылыми мақалалар жарияланды. Халықаралық астрономиялық одақтың (МАО) тоғыз симпозиумы МОУ нәтижелерін талқылауға арналды.
Күн жүйесі
Меркурийден басқа Күн жүйесіндегі барлық планеталар байқалды; телескоп аспанның кез-келген бөлігін Күннен 45°-ға дейін көрсете алмады, ал Меркурийдің Күннен ең үлкен бұрыштық қашықтығы 28°-ға жуық. Венераның IUE бақылаулары 1980-ші жылдары атмосферадағы күкірт оксиді мен күкірт диоксиді мөлшері едәуір азайып кеткенін көрсетті. Бұл төмендеудің себебі әлі толық түсініксіз, бірақ бір болжам бойынша, үлкен жанартаулық атылу атмосфераға күкірт қосылыстарын енгізді және олар атылу аяқталғаннан кейін төмендеп кетті. Галлей кометасы 1986 жылы перигелияға жетті және оны IUE, сондай-ақ көптеген басқа жер бетіндегі және спутниктік миссиялар арқылы қарқынды бақылауға алынды. Ультрафиолет спектрлері кометаның шаң мен газды жоғалту жылдамдығын бағалау үшін пайдаланылды, ал IUE байқаулары астрономдарға кометаның ішкі Күн жүйесінен өту кезінде барлығы 3 × 108 тонна су буланғандығын бағалауға мүмкіндік берді.
Жұлдыздар
IUE-нің ең маңызды нәтижелері ыстық жұлдыздарды зерттеуде болды. 10 000 К-ден ыстық жұлдыз өзінің сәулеленуінің көп бөлігін УФ-сәуле түрінде шығарады, сондықтан оны тек көрінетін жарықта зерттеуге болады, онда көптеген ақпарат жоғалады. Барлық жұлдыздардың басым көпшілігі Күннен салқын, бірақ қызғынырақ бөлігі жұлдыздар аралық кеңістікке материяның үлкен мөлшерін шашып шығаратын үлкен, өте жарық жұлдыздарды, сондай-ақ жұлдыздардың басым көпшілігі үшін жұлдыздық эволюцияның соңғы сатысы болып табылатын ақ жұлдыз жұлдыздарды қамтиды және олар алғаш пайда болған кезде температурасы 100 000 К-ге дейін жетеді. IUE негізгі тізбекті жұлдыздардың ақ жұлдыз серіктерінің көптеген үлгілерін тапты. Мұндай жүйелердің бірі - Сириус. Көрінетін толқын ұзындығында негізгі тізбекті жұлдыз ақ жұлдыздан әлдеқайда жарқырауырақ. Алайда, УФ-та ақ жұлдыз дәл сол жарық немесе одан да жарық болуы мүмкін, өйткені оның жоғары температурасы оның сәулеленуінің көп бөлігін осы қысқа толқын ұзындықтарында шығарады. Бұл жүйелерде ақ жұлдыз бастапқыда салмағы үлкен жұлдыз болған, бірақ эволюцияның кейінгі кезеңдерінде өзінің көп бөлігін жоғалтты. Екілік жұлдыздар жұлдыздардың массасын олардың орбиталық қозғалыстарын бақылау арқылы тікелей өлшеудің жалғыз әдісін ұсынады. Осылайша, екі компонент жұлдыз эволюциясының әртүрлі сатыларында болатын қос жұлдызды бақылау жұлдыздардың массасы мен олардың қалай дамуы арасындағы байланысты анықтау үшін пайдаланылуы мүмкін. Күн массасынан он есе немесе одан да көп массасы бар жұлдыздар күшті жұлдыздық желге ие. Күн шамамен жылына 10-14 күн массасын жоғалтады, ал бұл шамамен шамамен , бірақ үлкен жұлдыздар жылына бірнеше мың шақырым жылдамдықпен жүретін желдерде миллиард есе көп материал жоғалта алады. Бұл жұлдыздар бірнеше миллион жыл өмір сүреді, бұл уақытта жұлдыздық жел олардың массасының едәуір бөлігін алып кетеді және олардың супернова ретінде жарылып кетпеуін анықтауда маңызды рөл атқарады. Бұл жұлдыздық массаның жоғалуы алғаш рет 1960 жылдары зымыран тасымалдайтын телескоптарды қолдану арқылы ашылды, бірақ IUE астрономдарға өте көп жұлдыздарды байқауға мүмкіндік берді, бұл жұлдыздық массаның жоғалуы масса мен жарқыраумен қалай байланысты екендігі туралы алғашқы дұрыс зерттеулерге мүмкіндік берді.
СН 1987А
1987 жылы Үлкен Магеллан бұлтындағы жұлдыз супернова ретінде жарылды. SN 1987A деп аталатын бұл оқиға астрономия үшін өте маңызды болды, өйткені ол Жерге ең жақын супернова және телескоптың пайда болуына дейін 1604 жылы Кеплер жұлдызынан бастап, жасанды көзбен көретін алғашқысы болды. Супернованы бұрыннан әлдеқайда мұқият зерттеу мүмкіндігі барлық ірі астрономиялық нысандарда қарқынды байқау науқанын туғызды, ал алғашқы IUE байқаулары супернованы ашқаннан кейін шамамен 14 сағаттан кейін жасалды. IUE деректері ата-баба жұлдызының көк супергигант болғанын анықтауға пайдаланылды, ал теория қызыл супергигант болады деп күткен еді. Хаббл ғарыш телескопының суреттері атажұлдызды қоршаған тұмандықты көрсетті, ол жарылмай тұрып жұлдыздың жоғалтқан массасынан тұрады; IUE зерттеулері бұл материалдың азотқа бай екенін көрсетті, ол CNO циклында пайда болады. Астрономдар жұлдыздың қызыл супергигант болғанын және көк супергигантқа айналып, жарылып кетпес бұрын кеңістікке көп мөлшерде затты төгіп жібергенін болжады.
Жұлдыздар арасындағы орта
IUE жұлдыздар аралық ортаны (ЖЖМ) зерттеуде кеңінен қолданылды. ISM әдетте ыстық жұлдыздар немесе квазарлар сияқты фондық көздерді қарап байқалады; жұлдыздар аралық материал фондық көзден жарықтың бір бөлігін сіңіреді, сондықтан оның құрамы мен жылдамдығын зерттеуге болады. IUE-нің алғашқы ашылуының бірі - Құс жолының галактикалық корона деп аталатын ыстық газдың кең галосымен қоршалғандығы. Газдың ыстық қабаты ғарыш сәулелері мен суперновалар арқылы қыздырылады, бұл галактиканың жазықтығынан бірнеше мың жарық жылы жоғары және төмен орналасқан. IUE деректері алыс көздерден келетін жарықтың көзге көрінетін сызықтағы шаңның әсерін анықтау үшін де маңызды болды. Барлық астрономиялық бақылаулар осы жұлдыздар аралық жойылудан зардап шегеді, және оны түзету астрономиялық спектрлер мен суреттердің көпшілігінде бірінші қадам болып табылады. IUE деректері галактиканың ішінде жұлдыздар аралық жойылуды бірнеше қарапайым теңдеулер арқылы жақсы сипаттауға болатынын көрсетуге пайдаланылды. Толығудың толқын ұзындығына байланысты салыстырмалы өзгеруі бағыт бойынша аз өзгеріске ұшырайды; тек сіңірудің абсолютті мөлшері өзгеріске ұшырайды. Басқа галактикалардағы жұлдыздар аралық сіңіруді де қарапайым "заңдар" арқылы сипаттауға болады.
Белсенді галактикалық ядролар
IUE ғалымдардың белсенді галактикалық ядролар туралы түсінігін арттырды. 3C 273 - алғашқы квазар, оның ұшырылуынан бұрын УФ-толқын ұзындығында байқалған жалғыз АГН болды. ИУЕ-мен АГН-нің УФ-спектрлері кеңінен қол жетімді болды. Бір мақсат NGC 4151, ең жарқын Сейферт галактикасы болды. IUE ұшырылуынан кейін көп ұзамай, еуропалық астрономдар тобы өздерінің бақылау уақытын галактиканы бірнеше рет бақылауға, УФ сәулелерінің уақыт өткен сайын өзгеруін өлшеу үшін біріктірді. Олар УФ-тың өзгеруінің оптикалық және инфрақызыл толқын ұзындығында байқалғаннан әлдеқайда көп екенін анықтады. IUE бақылаулары галактиканың ортасындағы қара тесікті зерттеу үшін пайдаланылды, оның массасы Күн массасынан 50 миллионнан 100 миллионға дейін еселенген деп бағаланды. Ультрафиолет сәулелері бірнеше күндік уақыт шкаласында өзгерді, бұл сәуле шығару аймағының ені бірнеше жарық күні ғана екенін білдіреді.
Ультрафиолет спектрографты қолдану
Бұл тәжірибеде IUE-де жүретін ультрафиолет спектрографты қосады, ол екі физикалық жағынан ерекшеленетін, астрономиялық бақылауға қабілетті эшельдік спектрограф / камера бірліктерінен тұрады. Әр спектрограф үш элементті эшельдік жүйе болды, ол осі жоқ параболоидты коллиматордан, эшельдік тордан және эшельдік тәртіптерді бөліп, спектралды дисплейді бейне түрлендіргішке және SEC Vidicon камерасына шоғырландыру үшін қолданылатын шар тәрізді бірінші реттік тордан құралған. Әр бөлмеде қосалқы камера бар еді. Камералар сигналды біріктіре алды. Камералардың оқу-дайындау циклі шамамен 20 минутқа созылды. Толқын ұзындығы бойынша калибрлеуді қуыс катодты салыстырушы шам арқылы жүзеге асырды. Фотометриялық калибрлеу бұрын басқа тәсілдермен калибрленген спектрлік ағыны бар стандартты жұлдыздарды бақылау арқылы жүзеге асырылды. Екі эшельдік спектрограф/камера бірліктері де жоғары (0,1 Ангстром (А)) немесе төмен (6 А) ажыратылымдықты қамтамасыз ете алады. Екілік жоғары / төмен ажыратылымдық мүмкіндіктері эшель тордың алдына жазық айнаны енгізу арқылы жүзеге асырылды, сондықтан жалғыз дисперсия шар тәрізді тор арқылы қамтамасыз етілді. SEC Vidicons сигналды бірнеше сағат бойы интеграциялай алатын болғандықтан, 9-шы және 14-ші шамадағы B0 жұлдыздары үшін жоғары және төменгі ажыратылым режимдерінде 50 сигнал-шыбыр қатынасы бар деректер алуға болады. Бірліктердің ерекшелігі олардың толқын ұзындығы бойынша қамтылуы болды. Бір блок жоғары ажыратылым режимінде 1192 - 1924 А толқын ұзындығы диапазонын, ал төмен ажыратылым режимінде 1135 - 2085 А толқын ұзындығын қамтыды. Басқа бірлік үшін диапазондар 1893 - 3031 А және 1800 - 3255 А жоғары және төмен ажыратылым режимдер үшін болды. Әрбір блоктың кіру диафрагмаларының өз таңдауы болды: 3 доғалық секундтық тесік немесе 10 х 20 доғалық секундтық тесік. 10х20 доға секундты терезені қарапайым затвормен жаба алатын, бірақ 3 доға секундты диафрагма әрқашан ашық болатын. Нәтижесінде, диафрагманың екі конфигурациясы мүмкін болды: (1) 3 доға секундтық диафрагмалар ашық және 10 х 20 доға секундтық ойықтар жабық немесе (2) барлық төрт диафрагмалар ашық. Бұл аспаптар арқылы бақылаушы үшін ашық болатын бақылау опциялары ұзын толқын ұзындығы және/немесе қысқа толқын ұзындығы спектрографы, жоғары немесе төмен ажырату қабілеті, үлкен немесе кіші диафрагмалар болды. Экспозиция екі спектрографпен бір мезгілде жасалуы мүмкін, бірақ олардың әрқайсысының кіру диафрагмалары бір-бірінен ерекшеленеді және аспанда шамамен 1 доға минутымен бөлінеді. Қосымша шектеу - деректерді бір уақытта бір камерадан ғана оқуға болады. Алайда, екінші камера оқылып жатқанда, бір камераның жарық болуы мүмкін. Жоғары немесе төмен ажыратылысты таңдау екі спектрограф үшін тәуелсіз түрде жасалуы мүмкін.
Бөлшектердің ағынын бақылау (ғарыш кемесі)
Бөлшектердің ағындысын бақылау эксперименті АЕК спектрографты жинақтаған эксперименттегі ультрафиолеттiк сенсордың сезімталдығына әсер ететiн тұтқынға түскен электрон ағындарын бақылау үшін АЕК-ке орналастырылды, NSSDC ID 1978 012A 01. Бөлшектердің ағынын бақылау 16° жарты бұрышты конустық көрініс өрісі бар литийді дрейфті кремний детекторы болды. Ол коллиматордың алдында 0,357 г/см2 алюминийден жасалған сіңірушіге және 2,31 г/см2 ең аз қалыңдығы бар мыс қалқана ие болды. Электронды өлшеу үшін тиімді энергия шегі 1,3 MeV болды. Сондай-ақ, эксперимент 15 мевольттен жоғары энергиялы протондарға да сезімтал болды. Құрал фондық сәулеленуді және камераның рұқсат етілген әсер ету уақытын анықтауға көмектесетін операциялық құрал ретінде пайдаланылды. Бұл деректер сондай-ақ қамауға алынған сәулелену ағынын бақылау үшін де пайдалы болды. Құрал Джонс Хопкинс университетінің қолданбалы физика зертханасының докторы К. Бостроммен қамтамасыз етілген. 1991 жылдың 4 қазанында аспап қате ақпарат бергендіктен өшірілді.
Миссияның аяқталуы
IUE ең аз дегенде үш жыл өмір сүруге арналған және бес жылдық миссияға жеткілікті тұтынуға арналған. Алайда ол жобаланғаннан әлдеқайда ұзақ уақытқа созылды. Кейде аппараттық ақаулар қиындықтар туғызды, бірақ оларды жеңу үшін инновациялық әдістер ойлап табылды. Мысалы, ғарыш кемесі алты гироскоппен жабдықталған. 1979, 1982, 1983, 1985 және 1996 жылдары олардың біріне-бірі істен шыққандары, ақыр соңында ғарыш кемесі бір ғана функционалдық гироскоппен қалды. Телескопты басқару екі гироскоппен телескоптың Күн сенсорін қолданып, ғарыш кемесінің ұстанымын анықтауға мүмкіндік берді, ал бесінші сәтсіздікке қарамастан, Күн сенсорін, Fine Error Sensors және қалған гироскопты қолдану арқылы үш осьте тұрақтандыру мүмкін болды. Телескоптардың басқа да жүйелерінің көпшілігі миссия барысында толықтай жұмыс істеді. 1995 жылы НАСА-ның бюджеті мәселесі миссияны тоқтатуға әкелді, бірақ оның орнына операция жауапкершілігі қайта бөлінді, ESA күніне 16 сағат бақылауға алды, ал GSFC қалған 8 сағатқа ғана. ESA 16 сағаты ғылыми операцияларға, ал GSFC 8 сағаты тек техникалық қызмет көрсетуге пайдаланылды.
Астрономияға әсері
IUE миссиясы, оның ұзақ уақытқа созылғандығы және өмірінің көп бөлігінде астрономдарға УФ-шыраққа қол жеткізуді қамтамасыз еткені астрономияға үлкен әсер етті. Миссиясының соңында ол ең табысты және өнімді ғарыш обсерваториясы деп саналды. 2009 жылы Космикалық шығу тегі спектрографы ХСТ-ге ғарышкерлермен бірге ғарыш кемесінде іске қосылған, және бұл құрылғы ультрафиолет спектрін тіркейді, осылайша осы кезеңде ультрафиолетті байқау қабілетін дәлелдейді. 2003-2013 жылдар аралығында жұмыс істеген кең бұрышты GALEX ғарыш телескобының фокусы мүлдем басқаша болатын. Кейбір телескоптық көріністер, мысалы, Habex немесе Advanced Technology Large Aperture Space Telescope (ATLAST) ультрафиолет қабілетін қамтыды, бірақ олардың нақты перспективалары бар-жоғы белгісіз. 2010 жылдары көптеген телескоп жобалары қиындықтарға тап болды, тіпті кейбір жер асты обсерваториялары бюджетті үнемдеу үшін жабылуы мүмкін екенін көрді.