Кіріспе
Шеберлер немесе саудагерлер қауымдастығы
Гильдия (/ɡ//ɪ//l//d/ GILD) – белгілі бір аймақта өз кәсібін немесе саудасын жүзеге асыруды қадағалайтын шеберлер мен саудагерлердің бірлестігі. Гильдияның алғашқы түрлері кәсіби одаққа жататын саудагерлердің ұйымдары ретінде пайда болды. Олар кейде өз мүшелеріне сауда ағынын қамтамасыз ету және құралдар мен материалдарға меншік құқығын сақтау үшін монархтан немесе басқа билеушіден патент алған, бірақ көбінесе жергілікті билік тарапынан реттелді. Ғалымдар жұртты алдағаны үшін айып төлеуге немесе гильдиядан қуылған. Традициялық гильдиялардың маңызды мұрасы – гильдия залдары, олар гильдия мүшелерінің жиналатын орындары болған. Әдетте, ең маңызды "артықшылық" – тек гильдия мүшелеріне қала ішінде өз тауарларын сатуға немесе кәсібін жасауға рұқсат берілуі. Бұл ретте ең төменгі немесе ең жоғары баға, сауда уақыты, шәкірттердің саны және тағы да көптеген мәселелер бақылауда болуы мүмкін. Сынаушылар бұл ережелер еркін бәсекелестікті шектейді деп айтса, қорғаушылар олар кәсіби стандарттарды сақтайды деп мәлімдеді. Гильдиялық жүйенің маңызды нәтижесі – Болоньяда (1088 жылы құрылған), Оксфордта (1096 жылдан бастап) және Парижде (шамамен 1150 жылы) университеттердің құрылуы болды; олар студенттердің (Болоньядағыдай) немесе шеберлердің (Париждегідей) гильдиялары ретінде пайда болды.
Алғашқы гильдиялық бірлестіктер
Нарам-Син Аққадтық (б.з.д. 2254–2218 ж.), Шумер мен Ассирияны Аққад империясына біріктірген Саргон Аққадтың немересі, ұзындық, аудан, көлем, салмақ, уақыт және шекелдерге қатысты Месопотамияның ортақ стандарттарын жариялады, оларды әр қаладағы қолөнершілер гильдиясы қолданды. Хаммураби заңдарының 234-ші жолы (б.з.д. 1755–1750 ж.) кеме жасаушы мен кеме иесі арасындағы еңбек шартында жасалған әрбір 60 гур (300 бушель) көлемді кеме үшін 2 шекел жалақыны белгіледі. 275-ші заң кеме жалдаушы мен кеме капитаны арасындағы жалдау шарты бойынша күн сайын 3 герах мөлшерінде жалдау ақысын белгіледі. 276-шы заңға сәйкес, фрахт келісімшарты бойынша жүк тасымалы үшін күн сайын 2½ герах төленеді, ал 277-ші заңға сәйкес, 60 гурлық кеме үшін күн сайын жүк тасымалы үшін 1/6 шекел төленеді. Коллегиум – заңды тұлға ретінде әрекет ететін кез келген қауымдастық немесе корпорация. 1816 жылы Мысырдың Миния қаласындағы археологиялық қазба жұмыстары кезінде Антинополистегі Антиноус ғибадатханасының қираған жерінен Нерва-Антонин әулеті дәуіріндегі (II ғасыр) саз тақта табылды, ол Италияның Ланувиум қаласында шамамен 133 жылы құрылған жерлеу қоғамы коллегиясының ережелерін және мүшелік жарналарын көрсетеді. Б.з.д. 45 жылы Lex Julia заңы қабылдалып, Цезарь Августың (б.з.д. 27–14 ж.) билігінде қайта бекітілгеннен кейін, коллегиялар заңды органдар ретінде мойынға алу үшін Рим Сенатының немесе императордың мақұлдауын қажет етті. Ламбезис қаласының қираған орындарында римдік сарбаздар мен теңізшілер арасындағы жерлеу қоғамдарының құрылуы 198 жылы Септимий Севердің (193–211 ж.) билігіне дейін датыланады. 2011 жылдың қыркүйегінде Римдегі жасанды порт – Портустың орнында жүргізілген археологиялық зерттеулер Траянның (98–117 ж.) билігінде салынған кеме жасау шеберханасында кеме жасаушылар гильдиясының бар екенін көрсететін жазуларды анықтады. Коллегияларға құрбандықтарға бақылау жасаушы, жақсылықты болжаушы, діни мәтіндерді сақтаушы, мерекелерді ұйымдастырушы және белгілі бір діни культтарды ұстаушы дін қызметкерлерінің бауырластықтары да кірді.
Классикалықтан кейінгі гильдия
Гильдиялардың бірнеше түрі болды, оның ішінде екі негізгі санат – саудагерлер гильдиясы және қолөнер гильдиясы, сондай-ақ фрит гильдиясы мен діни гильдия. Гильдиялар орта ғасырдың жоғары кезеңінде қолөнершілердің ортақ мүдделерін қорғау үшін біріккен кезде пайда болды. Аугсбург қаласының 1156 жылғы қалалық жарғысында қолөнер гильдиялары туралы айтылған. Гильдиялар мен саудагерлердің континенталдық жүйесі Норман жаулап алуынан кейін Англияға келді, әр қала немесе қаладағы саудагерлердің біріккен қоғамдары онда бизнес жүргізудің эксклюзивті құқықтарына ие болды. Көп жағдайда олар қала басқару органына айналды. Мысалы, Лондонның Гильдия залы Лондон корпорациясының жалпы кеңесінің сотының орнына айналды, ол әлемдегі ең көне, үздіксіз сайланатын жергілікті үкімет болып табылады, оның мүшелері бүгінгі күнге дейін қаланың бостандық иегерлері болуы керек. Орта ғасырдан 1835 жылға дейін қолданылған қала бостандығы сауда жасау құқығын берді және тек гильдия немесе ливрея мүшелеріне ғана берілді. Алғашқы теңдік принциптерін ұстанатын қауымдарды "гильдиялар" деп атады, католик дін қызметкерлері оларды "құпия келісімдері" үшін айыптады, мүшелер бір-бірін қиындықтарда қолдауға, белгілі жауларды өлтіруге және қастандықтарда немесе бизнес жобаларында бір-бірін қолдауға ант берді. Бұл анттар 26 желтоқсанда өткізілетін мас кеште берілді. 858 жылы Батыс Франк епископы Гинкмар гильдияларды христиандыққа айналдыруға тырысты. Ерте орта ғасырларда, бастапқыда діни бауырластық ретінде құрылған римдік қолөнер ұйымдарының көпшілігі жоғалып кетті, тек тас кесушілер және, мүмкін, шыны жасаушылар, негізінен жергілікті дағдылары бар адамдар ғана сақталды. Грей Турс керемет оқиғаны айтады, құрылысшының өнері мен техникасы кенеттен оны тастап кетті, бірақ Құдай ананың түсіндегі көрінісі арқылы қайта қалпына келді. Мишель Руш бұл оқиғаның практикалық жолмен берілетін саяхатшылықтың маңыздылығын көрсететінін айтады. Францияда гильдиялар "кор де метье" деп аталды. Виктор Иванович Рутенбургтің айтуынша, "гильдияның ішінде еңбек бөлінісі өте аз болды, ол гильдиялар арасында жұмыс істеуге бейімделді. Этьен Бойлоның "Қолөнерлер кітабына" сәйкес, 13 ғасырдың ортасында Парижде 100-ден астам гильдия болған, ал 14 ғасырда бұл сан 350-ге дейін өсті". Металл өңдеушілердің түрлі гильдиялары болды: теміршілер, пышақ жасаушылар, слесарьлар, тізбек жасаушылар, шеге жасаушылар, көбінесе жеке және ерекше корпорацияларды құрды; қару жасаушылар қалқан жасаушылар, шұңқыр жасаушылар, арматура жасаушылар, арматура жылтыратушылар және т.б. Каталон қалаларында, әсіресе Барселонада гильдиялар немесе гремиолар қоғамның негізгі құралы болды: 1208 жылы аяқ киім жасаушылар гильдиясы тіркелген. Англияда, әсіресе Лондон корпорациясында, 110-нан астам гильдия, ливреялық компаниялар деп аталады, бүгінгі күні сақталған, ең ескісі – жылдармен саналады. Соңғы кездері салық кеңесшілерінің құрметті компаниясы сияқты басқа да топтар құрылды. Ливреялық компанияға мүшелік қала басқаруына қатысатын адамдар үшін, мысалы, Лорд-мэр және еске алушы ретінде күтіледі. Гильдиялар жүйесі Германияда шамамен 1300 жылы жетілген күйге жетті және неміс қалаларында 19 ғасырға дейін сақталды, кейбір мамандықтар үшін кейбір ерекше артықшылықтар бүгінге дейін сақталған. 15 ғасырда Гамбургте 100, Кёльнде 80, Любекте 70 гильдия болды. Батыс Еуропада ең соңғы пайда болған гильдиялар Испанияның гремиолары болды: мысалы, Валенсия (1332) немесе Толедо (1426). Қаланың барлық экономикасын гильдиялар бақылаған жоқ; кейбір қалалар "еркін" болды. Гильдиялар бақылауға ие болған жерде олар еңбекті, өндірісті және сауданы қалыптастырды; олар оқу капиталына қатты бақылау жасады, және шеберге шәкірттен шеберге дейінгі өмір бойы дамудың заманауи тұжырымдамалары пайда болды, содан кейін ақырында шеберден кеңінен танылған шеберге және ұлы шеберге дейін. Шебер болу үшін саяхатшы үш жылдық саяхатқа шығуы керек еді. Германия мен Францияда әлі күнге дейін "саяхатшы жылдар" практикасы бар. Өндіріс маманданған сайын, сауда гильдиялары бөлініп, бөлініп кетті, бұл экономикалық тарихшылардың дамуын қадағалайтын құжаттарды тудырды: Нюрнбергтің металл өңдеу гильдиялары 13 ғасырдың экономикасының өрлеуінде ондаған тәуелсіз кәсіптер арасында бөлінді, ал 1260 жылға қарай Парижде 101 кәсіп болды. Гентте, Флоренцияда сияқты жүн тоқыма өнеркәсібі арнайы гильдиялардың жиынтығы ретінде дамыды. Еуропалық гильдиялардың пайда болуы жаңадан пайда болған ақша экономикасымен және қалаларға көшумен байланысты болды. Бұрын ақшаға негізделген ұйымды басқару мүмкін болмады, өйткені тауар ақшасы бизнес жүргізудің қалыпты тәсілі болды. Гильдия 16 ғасырға дейін еуропалық қолөнер ұйымдарының орталығында болды. Францияда 17 ғасырдың екінші жартысында гильдиялардың жаңаруы Людовик XIV және Жан Батист Кольбердің әкімшілігінің біртүтастықты орнату, өндірісті бақылауға алу және тиімді салық салу нысанында түсімді алу туралы алаңдаушылығының белгісі болып табылады. Гильдиялар патша немесе мемлекеттен шығарылатын және жергілікті қалалық бизнес органдары (сауда палатасының бір түрі) бақылайтын белгілі бір артықшылықтарға ие ұйымдармен байланысты болды. Бұл қазіргі патенттік және тауарлық таңба жүйесінің алға басушылары болды. Гильдиялар сондай-ақ мүшелерінің ауру немесе қарттығын, сондай-ақ гильдия мүшелерінің жесірлерін және жетімдерін, жаназа шығыстарын және жұмыс табу үшін саяхаттауға мұқтаж адамдарға "саяхаттау" жәрдемақысын қолдау үшін қаражаттарды сақтады. Лондон қаласының гильдиялар жүйесі 17 ғасырда төмендеген кезде, Ливреялық компаниялар осындай бағыттарда өзара көмекке қатысты бауырластықтарға айналды. Еуропалық гильдиялар ұзақ мерзімді, стандартизацияланған шәкірттік мерзімдерін енгізді және капиталға ие болмаған немесе өнімдерге қол жеткізуге немесе нақты нарықтарда сатуға рұқсат алмайынша өздерін құруға тырысқандар үшін қиындықтар тудырды, бұл гильдиялардың алаңдаушылығының маңызды бөлігі болды. Бұл экономикадағы меркантилизмнің анықтамалық ерекшеліктері болып табылады, ол классикалық экономиканың пайда болуына дейін еуропалық ойлаудың көп бөлігін басып алды. Гильдиялар жүйесі ерте капиталистердің пайда болуынан аман қалды, ол гильдия мүшелерін "иеленушілерге" және тәуелді "иеленбеушілерге" бөлді. 14 ғасырдың қалалары мен қалаларындағы азаматтық күрестер үлкен және кіші қолөнер гильдиялары арасындағы күрестер болды, олар жұмысқа жалдамалы жұмысшыларға тәуелді болды. "Флоренцияда олар ашық түрде ерекшеленді: Arti maggiori және Arti minori—бұл жерде байлар және кедейлер болды". Ең қатал күрестер консервативті гильдиялар мен өндіріс құралдарын және капиталды бақылайтын, көбінесе өз гильдияларының ережелері бойынша кең ауқымды схемаларға қатысатын саудагерлер классы арасында болды. Неміс әлеуметтік тарихшылары Zunftrevolution, гильдия мүшелерінің бақылаушы қалалық патрициатқа қарсы қалалық революциясын іздейді, кейде оларды 19 ғасырдың сыныптық күресінің алға басушылықтары ретінде қарастырады. Жылдарда гильдия ережелері қолданылмаған ауылдық жерлерде капиталға ие болған кәсіпкерлерге өздерінің үйлерінде жұмыс істейтін, шикізатпен қамтамасыз етілген, тіпті тоқыма станоктарымен қамтамасыз етілген шаруаларды ұйымдастыруға бостандық берілді, капиталист пайданың бір бөлігін алды. Мұндай тараған жүйе шикізатқа күшті жергілікті нарық болған жерде оңай бақылана алмайтын: қой шаруашылығы аймақтарында жүн оңай қол жетімді болды, ал жібек болмады.
Ұйым
Флоренцияда (Италия) жетіден он екіге дейін «ірі гильдиялар» және он төрт «кіші гильдиялар» болды. Ірі гильдиялардың ең маңыздысы сот судьялары мен нотариустардың гильдиясы еді, олар барлық басқа гильдиялардың құқықтық мәселелерін шешіп, дауларды төрешілік етуші ретінде жиі қызмет етті. Басқа ірі гильдиялар жүн, жібек және ақша аудармалау гильдияларын қамтыды. Олар өте жоғары сапалы жұмыстарымен мақтан тұтып, жоғары бағамен сыйланды. Гильдиялар стандарттардан ауытқушы мүшелеріне айыппұл салды. Басқа ірі гильдиялар дәрігерлер, дәріханалар және терішілерді қамтыды. Кіші гильдиялардың арасында нан пісірушілер, ершік жасаушылар, теміршілер және басқа да қолөнершілер болды. Олардың мүшелері көп болды, бірақ қала ісіне ықпал ету үшін қажетті саяси және әлеуметтік мәртебелері болмады. Гильдия өздерінің қолөнер саласындағы тәжірибелі және білікті мамандарынан құралды. Олар шеберлер деп аталды. Жаңа жұмысшы шеберлік деңгейіне көтерілу үшін алдымен шәкірт аталған оқу кезеңінен өтуі керек еді. Осы кезеңнен кейін ол жолшы деңгейіне жете алатын. Шәкірттер гильдияның немесе компанияның құпияларын сақтауға сенімді серіктері сенгенше, көбінесе ең негізгі техникалардан басқа ештеңе үйренбеді. «Жолшы» атағы, бір күнде жүріп өтуге болатын қашықтық сияқты, француз тіліндегі «күн» (jour және journée) сөздерінен шыққан, содан кейін орта ағылшын тіліндегі journei сөзі пайда болды. Жолшылар шәкірттерден айырмашылығы, басқа шеберлер үшін жұмыс істей алатын және әдетте күн сайын жалақы алатын, сондықтан күндізгі жұмысшылар еді. Бірнеше жыл шебермен жұмыс істегеннен кейін және біліктілікке ие жұмыс жасағаннан кейін, шәкіртке шеберлік дәрежесі берілді және оған шеберлігін растайтын және басқа шеберлерден өнерді үйрену үшін басқа қалалар мен елдерге саяхаттауға құқық беретін құжаттар (шеберінен немесе гильдиядан хаттар немесе сертификаттар) берілді. Бұл саяхаттар Еуропаның үлкен бөлігін қамтитын және жаңа әдістер мен техникаларды таратудың бейресми жолы болды, бірақ барлық жолшылар мұндай сапарлар жасаған жоқ – олар Германия мен Италияда жиі кездесетін, ал басқа елдерде шағын қалалардан келген жолшылар көбінесе астанаға баратын. Осы саяхаттан және бірнеше жылдық тәжірибеден кейін жолшы шебер шебер ретінде қабылдануы мүмкін, бірақ кейбір гильдияларда бұл қадам шәкірттен тікелей жасалуы мүмкін еді. Бұл әдетте гильдияның барлық шеберлерінің мақұлдауы, ақша және басқа да тауарлардың сыйлықтарын (көбінесе қолданыстағы мүшелердің ұлдарына берілмейтін) және болашақ шебердің қабілеттерін көрсететін «шедевр» жасауын талап етті; бұл көбінесе гильдияда сақтауға алынар еді. Орта ғасырлық гильдия қаланың немесе билеушінің жарғыларымен немесе патент хаттарымен немесе осыған ұқсас билікпен құрылды және әдетте өзінің кәсібінде сауда монополиясын қалада жүргізді: қолөнершілер гильдия мүшесі болмаса, кез келген бизнесті жүргізуге заңмен тыйым салынды және тек шеберлер ғана гильдия мүшесі болуға рұқсат етілді. Бұл артықшылықтар заңдастырылмас бұрын, қолөнершілердің осы топтарын жай ғана «қолөнершілер бірлестіктері» деп атады. Қалалық билік гильдия отырыстарына қатыса алатын және қолөнершілік қызметін бақылай алатын. Бұл маңызды болды, өйткені қалалар көбінесе өнімдердің тар ауқымын экспорттау үшін жақсы беделге байланысты болды, бұл тек гильдияның ғана емес, қаланың да беделіне әсер ететін. Физикалық орналасуды белгілі экспортталатын өнімдермен байланыстыру, мысалы, Францияның Шампан және Бордо аймақтарының шараптары, Голландияның кейбір қалаларының қалайымен жалаталған керамикалық бұйымдары, Шантильдің тігістері және т.б., қаланың әлемдік саудадағы орнын анықтауға көмектесті – бұл қазіргі таңдағы товарлық белгілерге әкелді. Көптеген неміс және итальян қалаларында күшті гильдиялар көбінесе саяси ықпалға ие болды және кейде қала билігін бақылауға тырысты. 14 ғасырда бұл көптеген қанды көтерілістерге әкелді, олардың барысында гильдиялар қалалық кеңестерді таратып, ықпалын арттыру үшін патрицистерді ұстады. XIV ғасырдың солтүстік-шығыс Германиясында венд, яғни славян тегінен шыққан адамдарға кейбір гильдияларға қосылуға рұқсат етілмеді. Вильгельм Раабе айтқандай, «18 ғасырға дейін ешбір неміс гильдиясы вендті қабылдамады».
Ресей империясындағы саудагерлер гильдиясы
Ресей империясында Ұлы Петр реформасынан бастап (17 ғасырдың басы) 1917 жылға дейін бұл өз құқықтарымен қамтамасыз етілген бай саудагерлердің корпорациялары болды. Сондықтан олар мүліктеріне қарай үш топқа бөлінген орденді құрады: бірінші гильдия саудагерлері, екінші гильдия саудагерлері және үшінші гильдия саудагерлері. Бұл мәртебе тұқым қуалау арқылы беріліп отырды.
Гильдиялардың құлдырауы
Огилви (2004) гильдиялар сапаға, дағдыларға және жаңаруларға теріс әсер еткенін айтады. Экономистер қазір "рента іздеу" деп атаған арқылы, олар экономикаға зиян келтірді. Огилви олардың шектеулі оң сыртқы әсерлерін тудырғанын және индустрия гильдиялар әлсірегеннен кейін ғана дамығанын көрсетеді. Гильдиялар ғасырлар бойы сақталды, себебі олар саяси ықпалды саудагерлерге ресурстарды қайта бөліп берді. Огилви гильдиялардың ортақ нормалар, ортақ ақпарат, өзара санкциялар және саяси әрекеттер арқылы "әлеуметтік капиталды" құрғанын айтады. Бұл әлеуметтік капитал гильдия мүшелеріне пайдалы болды, тіпті сырттан келгендерге зиян тигізді. Гильдия жүйесі 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басында көп сынға ұшырады. Сыншылар олардың еркін сауданы, технологиялық жаңаруларды, технологияны беруді және бизнес дамуды тежегенін айтты. Осы кезеңге қатысты бірнеше мәліметтерде гильдиялар бір-бірімен және өздерінің кәсібін еркін жасайтындармен қарапайым аумақтық таластарға түскені айтылады. Гилдия жүйесін ең қатты сынағандардың екеуі Жан Жак Руссо мен Адам Смит болды. Еуропаның барлық жерінде саудаға мемлекеттік бақылауға қарсы, еркін нарық жүйесін қолдау тенденциясы күшейді және саяси және құқықтық жүйелерге енді. Француз революциясына қатысқан көптеген адамдар гильдияларды феодализмнің соңғы қалдығы деп қарады. 1791 жылдың 2 наурызындағы "Д'Аллард заңы" Францияда гильдияларды таратып жіберді. 1803 жылы Наполеон кодексі жұмысшылардың кез келген одағын тыйым салды. Смит "Халықтардың байлығында" (I кітап, X тарау, 72-параграф) былай деп жазды:
Барлық корпорациялар және корпорациялық заңдардың көп бөлігі бағаның төмендеуіне, содан кейін жалақы мен пайданың төмендеуіне жол бермеу үшін, оны сөзсіз тудыратын еркін бәсекелестікті шектеу арқылы құрылды. (), ал егер кез келген шеберлер немесе саудагерлер жарғысыз корпорация ретінде әрекет етуге бейім болса, мұндай заңсыз гильдиялар, олар осыған байланысты құқығынан айырылмады, бірақ өздерінің басып алушылық құқықтарын жүзеге асыруға рұқсат алу үшін патшаға жыл сайын айып төлеуге міндетті болды. Карл Маркс өзінің "Коммунистік манифестінде" гильдия жүйесін әлеуметтік дәрежелердің қатаң бөлінуі және осы жүйеден туындайтын қанаушылық қарым-қатынас үшін сынады. 18-ші және 19-шы ғасырларда кейбір адамдар гильдияларды бүгінгі күнге дейін төмен бағалай бастады. Өздерінің корпоративтік мінез-құлқына бақылау жасай алмауының салдарынан, қоғамдық пікір гильдияларға қарсы бұрылды. Өнеркәсіптің индустриялануы мен жаңғыртуы, сондай-ақ патенттер мен авторлық құқықтарды тікелей беруге қабілетті күшті ұлттық мемлекеттердің пайда болуы (көбінесе сауда құпияларын ашады) гильдиялардың күшінің әлсіреуіне әкелді. Француз революциясынан кейін олар 19-шы ғасыр бойында көптеген еуропалық елдерде біртіндеп жойылды, өйткені гильдия жүйесі таратылды және еркін сауданы қолдаушы заңдармен ауыстырылды. Гильдиялардың әлсіреуінің салдарынан көптеген бұрынғы қолөнершілер гильдиялардың бұрын қорғаған қатаң сақталған әдістерін емес, корпорациялар бақылайтын стандартталған әдістерді қолдана отырып, жаңа өндіріс салаларында жұмыс іздеуге мәжбүр болды. Ортағасырлық гильдия жүйесіне қызығушылық 19-шы ғасырдың соңында оңшыл ағымдар арасында қайта жанданды. Италиядағы фашизм (басқа елдермен қатар) орта ғасырлардағы корпоратизмді еліктеу үшін қала деңгейінен гөрі ұлттық деңгейде жұмыс істейтін корпоратизмді енгізді.
Гильдиялардың ықпалы
Гильдиялар кейде қазіргі заманғы картелдердің алдағысы деп есептеледі. Дегенмен, гильдияларды өз тауарларын өндіруге қажетті материалдар мен құралдарға иелік ететін және оларды бақылайтын тәуелсіз, білікті шеберлердің тобы ретінде де қарастыруға болады. Бірқатар зерттеушілер гильдиялар кәсіподақтарға қарағанда картельдерге көбірек ұқсасқан деп санайды (Olson 1982). Алайда, сол кезде заңсыз болған саяхатшы-шеберлер ұйымдарының да әсері болған болуы мүмкін. Гильдияға тиесілі белгілі бір тауарларды өндіру немесе белгілі бір қызметтерді ұсыну құқығы 1624 жылы Англияда пайда болған алғашқы патенттік жүйелермен ұқсас сипатқа ие болды. Бұл жүйелер гильдиялардың басымдығын аяқтауға көмектесті, себебі коммерциялық құпиялар заманауи фирмалардың тікелей технологиялық әдістерін ашуымен және заңды монополияны қорғау үшін мемлекетке сенуімен ығыстырылды. Кейбір гильдиялық дәстүрлер әлі де бірнеше қолөнер салаларында сақталған, әсіресе Еуропада аяқ киім жасаушылар мен шаштараздар арасында. Алайда, олар экономикалық тұрғыдан аса маңызды емес, тек кейбір кәсіптердің қоғам алдындағы жауапкершілігін еске салады. Қазіргі заманғы монополияға қарсы заңнаманың кейбір аспектілері Еуропада гильдияларды таратуға бағытталған бастапқы заңдардан туындаған болуы мүмкін.
Экономикалық салдарлары
Гильдиялардың экономикалық салдары экономикалық тарихшылар арасында қызу пікірталастарға себеп болды. Бір жағынан, ғалымдар саудагерлер гильдиясы ұзақ жылдар бойы сақталғандықтан, тиімді институттар болған болуы керек дейді (тиімсіз институттар жойылады). Екінші жағынан, олар экономиканың баршасына пайда келтіргендіктен емес, оларды қорғау үшін саяси билікті пайдаланған иелеріне пайда келтіргендіктен сақталды делінеді. Огильви (2011) олар өздерінің пайдасы үшін сауданы реттегенін, монополия құрған, нарықты бұрмалаған, бағаларды бекіткен және гильдияға қабылдауды шектегенін айтады. Эпштейн мен Практың кітабы (2008) Огильвидің қорытындыларын жоққа шығарады. Атап айтқанда, Эпштейн гильдиялар рента іздеуші емес, шығындарды бөлісуші институттар болған деп санайды. Олар шеберлерді және шәкірттерді іздеп тауып, бақылау арқылы үйрену процесін ұйымдастырған. Ол қолөнер шеберлігін меңгеру тәжірибелік білімді талап ететінін, ал бұл процестің көп жылдық шәкірттікке қатысты екенін көрсетеді. Гильдиялардың нарықты монополиялау деңгейі де талқылауда.
Өнім сапасы
Гильдиялар көбінесе өнім сапасына ерекше мән берді. Олар өз мүшелерінің жұмысына қатысты ережелерді белгіледі, сондай-ақ гильдияға мүше емес адамдардың заңсыз қызметтерін тоқтатуға тырысты, бұл тұтынушының сенім арта алатын жұмыс стандартын құруға бағытталған еді. Олар халықтың пікіріне қатты мән берді. 1712 жылдың қазан айында Лион шаш жасаушылар гильдиясы жергілікті полиция судьяларына петиция жіберді. Осы петицияға сәйкес, гильдия басшылары гильдия қызметкерлерінен ақталған шашты немесе жабайы ешкі мен қозының жүнін пайдалануға тыйым салатын ережелерді қатаңдатуды талап етті. Олардың басты алаңы – шашты ақтарту шаштың сапасын нашарлатып, оны сәндеуге тым жұқа ететіні болды. Гильдия қызметкерлері егер тұтынушы нашар сапаны байқаса, гильдияны кінәлайтынын және тұтынушы тауарды басқа жерден іздейтінін атап өтті. Көбінесе тек белгілі шеберлердің жесірлері мен қыздарына ғана рұқсат берілетін. Әйел адам гильдияға қабылданғанның өзінде, ол гильдия кеңселерінде жұмыс істеуге құқылы болмады. Бұл – басым практика болғанымен, әйелдердің қатысуына мүмкіндік беретін гильдиялар мен мамандықтар болғандығын, ал орта ғасырлық дәуірдің жүздеген жылдарға созылып, көптеген мәдениеттерді қамтығандықтан, өзгергіш қоғам екенін ескеру маңызды. Англия мен Еуропадағы гильдияларға әйелдердің қатысуы туралы көптеген мәліметтер бар. 15 ғасырдағы лондондық жібек тоқымашы әйелдерді зерттеген Мариан К. Дейл орта ғасырлық әйелдердің мүлікті мұраға алуға, гильдияға мүше болуға, меншіктерді басқаруға және жесір қалған жағдайда отбасылық бизнесті жүргізуге құқылы болғанын атап өтті. Париждің кәсіптер кітабын (Livre des métiers de Paris) Людовик IX патшаның кезінде Париждің бас прокуроры Этьен Бойло жинақтаған. Онда 110 париждік гильдияның 5-і әйелдердің монополиясы екені және тек бірнеше гильдия ғана әйелдерді жүйелі түрде қабылдамағаны көрсетілген. Бойло сондай-ақ кейбір мамандықтар әйелдерге де ашық екенін атап өтті: хирургтар, шыны үрлеушілер, тілмешелер. Көңіл көтеру гильдиясында да көптеген әйелдер мүше болды. Джон, Берри герцогы Ле-Пюи, Лион және Париж қалаларынан әйел музыканттарға төленген ақы туралы мәліметтерді тіркеген. Орта ғасырлық Кельн қаласында үш гильдия толығымен әйелдерден құралған: жіп иірушілер, алтын иірушілер және жібек тоқымашылар. Ерлер бұл гильдияларға қосыла алатын, бірақ олар көбінесе гильдия мүшесі әйелдерге үйленген. Бұл жіп иірушілер гильдиясының талабы болды. Алтын иірушілер гильдиясының әйелдері көбінесе алтын ұсталарының әйелдері болды. Орта ғасыр мен жаңа заманның басында әйелдердің гильдияға қатысуында осындай үйлесімділік байқалды; жағымсыз сот дауларын немесе заңдық мәселелерді болдырмау үшін күйеу мен әйелдің кәсіптері көбінесе бірдей немесе бір-бірін толықтыратын болды.
Қатысу тезі
Көптеген тарихшылар гильдияларға әйелдердің қатысуының азаюы туралы зерттеулер жүргізді. Зерттеулер қарама-қайшы пікірлер тудырды. Соңғы тарихи зерттеулер көбінесе 17 ғасырда әйелдердің экономикалық жағдайына қатысты Элис Кларк жасаған зерттеуге қарсы пікір білдіреді және отбасылық өмір әйелдердің экономикалық қызметін ұйымдастырмағанын көрсетті. Зерттеулер ерте заманда әйелдердің нарықтық қатынастарға, қолөнер өндірісіне және ақылы еңбекке кеңінен қатысқанын дәлелдеді. Тарихшылар осы гильдияларға әйелдердің қосқан маңызды үлесін атап өтті. Көптеген ғалымдар әйелдерінің көмегінсіз саудагерлер мен қолөнершілердің кәсіп бастауы, тіпті оны жүргізуі мүмкін емес деп санайды. Францияда Париж мен Руан қалаларының тоқыма гильдияларында әйелдердің салыстырмалы түрде еркін қозғалуы үшін арнайы шаралар қабылданды. Олар "маршанд публик" (marchande publique) деген арнайы заңдық формула қолданды. Бұл заңдық құрал әйелдің өз атынан экономикалық қызметке қатысу құқығын қамтамасыз етті, сондай-ақ күйеуінің ресурстарына немесе қатысуына сілтеме жасау қажеттігін жойды. Егер әйел алдымен гильдияға мүше болмаса, "маршанд публик" мәртебесін алу үшін күйеуінің рұқсатын алуы керек еді. Егер ол гильдияға қосылса, мәртебе автоматты түрде берілді. "Маршанд публик" мәртебесі әйелге заңды ересек адам ретінде кәсіппен айналысуға, келісімшарттарға қол қоюға, сотқа жүгінуге және ақша қарыз алуға мүмкіндік берді. Кәсіптер көбінесе бір-бірімен байланысты немесе ұқсас болды. Бұрынғы зерттеулерде келісімшарттардың жетіспеуі ғалымдарды әйелдер мен қыздар ресми білім алмағанына, керісінше кәсібін үйде үйренгендігіне сендірді. Алайда, Клэр Кроустон Франциядағы приход мектептері туралы зерттеулері арқылы бұл пікірді жоңқаға шығарды. Тағылымдаманың орнына, қыздар осы мектептерде кәсіптік білім берудің баламалы түрін ала алды. Оқушылар екі жылдық білім алу үшін шамамен сегіз жасында оқуға түсіп, жынысына қарай бөлінді. Ұлдар негізінен дін, оқу, жазу және математиканы оқыды, ал қыздар да осы пәндердің көп бөлігін үйренді, бірақ маңызды бөлігі тігіншілікке арналды. Бұл мектептер қыздардың кәсіптік білімін дамытуға және оларға өмірлік кәсіп табуға көмектесу мақсатында құрылды. Кроустонның сөзіне сәйкес, мұндай білім беретін ең маңызды діни қауым – Сен-Аньес қыздары, олар төрт кәсіп бойынша оқытуды ұсынды: зығыр тоқу, кесте тігу, бейнелеу және гобелен жасау. Мектеп қыздарға оқу үшін қажетті құралдарды қамтамасыз етті және оқушыларға өзіне қолайлы кәсіпті таңдауға мүмкіндік берді. Бұл гильдиялардағы тағылымдамадан мүлдем өзгеше болғанымен, әйел бауырластар өз шәкірттерін "шәкірт" деп атады.
Жер асты бизнесі
Орта ғасырлар мен ерте заманауи кезеңдердегі көптеген гильдиялардың саяси, заңнамалық және әлеуметтік күшіне байланысты, гильдияның құзырына тиіс кез келген экономикалық қызмет қылмыстық әрекет деп есептелді. Қара нарық гильдия мүшелігіне қойылған талаптарды, олар өндірген тауарларға қатысты ережелерді және үкіметтер белгілеген қымбат алымдар мен салықтарды айналып өту үшін пайдаланылды. Заңсыз жұмыс сол кездегі билік органдарының назарынан тыс қалған жоқ және полиция есептері мен гильдия шағымдарында тіркелген. Гильдия шенеуніктері гильдиялық куәлігі жоқ саудамен айналысатын адамдарды қамауға алуға және оларды қамауға көмектесу үшін қалалық құқық қорғау органдарын пайдалануға құқылы болды. Гильдиялар заңсыз жұмыс істегендерді сотқа шақыру жиі кездесетін жағдай. 18 ғасырда Лионда сотталғандардың жартысы ерлер, жартысы әйелдер болды. Дэрил Хафтер сотталған әйелдердің көпшілігі гильдия мүшелігіне толығымен тыйым салынған немесе гильдия ішінде қатаң шектеулерге тап болған кәсіптермен айналысқандарын атап өтті. Гильдияға қосылудың қымбатқа түсуі, кедей адамдардың заңсыз қолөнерге жүгіну себебін түсіндіреді. Жасырын қолөнершілер гильдиялық құқықтарға, бостандықтарға және эксклюзивтілікке қатысты елеусіз тікелей бұзушылық ретінде қарастырылды. Көптеген гильдиялар бұл экономикалық тұрақтылыққа әсер етеді деп қорқып отырды. Джудит Коффин жасырын мата сатушылардың, тігіншілердің және киім тігушілердің саны осы гильдиялардың санын асып түскенін айтады. Жасырын жұмысшылар, ерлер де, әйелдер де, гильдияның қарамағындағы шатырлар мен бөлмелерде жұмыс істеді. Гильдияға қатыспаған барлық жұмыс заңсыз болған жоқ. Гильдияға қатыспаған қолөнерші тікелей патшаға немесе гильдия шенеуніктерінің билігіне бағынбаған "еркін аймақтарда" жұмыс істей алатын. Иін саудасындағы жасырын жұмысшылар көбінесе ірі саудагер-өндірушілерде жұмыс істеді. Гильдия мүшелері де заңсыз еңбекпен айналысты, оны өзі орындады немесе заңсыз жұмыс істегендерді жалдады. Олардың көпшілігі гильдия ережелерін бұзды. Ерте заманауи Лионда 18 ғасырдың соңына дейін дамыған жер асты экономикасы болды. 1780 жылы шляпашылар гильдиясы осы сала үшін тері қырққан әйелдер мен қыздардың 25 жыл бұрын құрған жер асты өндірісі әлі де жалғасып жатқанына шағымданды. Бұл әйелдер шляпашылардың әйелдері немесе күнделікті жалданып жұмыс істейтін қыздар еді, және олар гильдияға осылай тәуелді болуға қанағаттанбады. Әйелдер материалдарды ұрлауда, ұрланған материалдарды арзанға сатып алып, одан да жоғары бағаға сатуда айыпталды. Ең таңғажайып нәрсе – үкіметтің реакциясы болды, ол бұрын әрқашан гильдиялардың жағында болған, тіпті экономиканың есебінен де. 1777 жылғы корольдік жарлықпен осы әйелдердің заңды корпусы құрылды, оларға заңды мәртебе берілді. Ұлыбритания мен АҚШ-та гильдиялардың құлдырауымен қатар немесе көп ұзамай кәсіби бірлестіктер құрыла бастады. Америкада бірқатар мүдделі тараптар орта ғасырлардағы еуропалық гильдиялар қолөнерде эксклюзивтілікті орнату мақсатында жетілдірген шәкірттік үлгісін, сондай-ақ жоғары табыс пен шеберлікпен байланысты ағылшын джентльменінің ұғымын еліктеуге тырысты. Кәсіптік бірлестіктердің лоббилеуінен туындайтын лицензиялық және аккредиттеу практикасы "гильдиялық артықшылықтың" қазіргі заманғы баламасын құрайды, бірақ орта ғасырлардағы гильдиялар көрсетілетін қызметтердің монополиясын берген патент хаттарына ие болғандықтан, бүгінгі квази гильдиялық артықшылықтар олардың табиғаты бойынша нәзік, күрделі және тұтынушыларға тікелей шектеулер аз. Дегенмен, квазигильдиялық артықшылықтар көптеген жағдайларда тек қоғамдық игілік ұғымына қызмет ету үшін ғана емес, сонымен қатар жұмыс саласындағы эксклюзивтілікті орнату мен сақтауға көмектеседі деп дәлелдеуге болады. Қазіргі заманғы лицензиялық және аккредиттеу практикасы қоғамдық игілікке қызмет ету үшін жасалды ма деген сұраққа жауап беруге тырысқанда, жиі нәзік дихотомиялар болады, бірақ ол қалай анықталса да. Ортағасырлық гильдиялар үшін бұл дихотомияны бірдей құбылыстың әртүрлі түсіндірмелері көрсетеді; гильдия мүшелері арасындағы жұмыс уақытын шектеу. Шейлаг Огилви бұл гильдия мүшелері арасындағы бәсекелестікті азайту үшін жасалды деп айтады. Қазіргі уақытта лицензиялық практикалар, әдетте, жұртшылықты қорғау үшін қолданылады (мысалы, сапа стандарттарын қамтамасыз ету арқылы), бірақ бұл практикалар белгілі бір салаға кіретін "сырттан келгендердің" санын шектеу үшін жасалғанын да айтуға болады. Пол Старр мен Рональд Хамоуи, екеуі де Америкадағы медицинаның дамуына назар аударады, медициналық лицензиялау практикасын университеттермен байланыстыру процесі жұртшылықты "шарлатандықтан" қорғау үшін ғана емес, сонымен қатар қасақана ұзаққа созылып, тиімсіз және қымбат процеске айналдырылғанын, осылайша салаға кіруге ниеттенген "сырттан келгендерді" тоқтатуға, медицина қызметкерлерінің беделін және табысын арттыруға бағытталғанын айтады. Университет жүйесі жалпы алғанда қазіргі квази гильдиялардың кәсібиліктің формасы ретінде жұмыс істеуіне негіз болып табылады. Орта ғасырларда "Universitas" дегені – өзін-өзі басқаруға қабілеті бар шеберлердің қоғамы, және бұл термин 12 ғасырда білім алушылардың гильдиясын құру үшін жиналған студенттер мен оқытушылар тарапынан қабылданды. Гильдиялар көбінесе 19 ғасырдың ортасына қарай жойылды, бірақ өнеркәсіптік экономикаға маргиналды болуына байланысты білім алушылардың гильдиясы сақталды. Эллиот Краузенің сөзімен айтқанда: "Университет және білім алушылардың гильдиясы мүшелік, оқыту және жұмыс орнына қатысты билігін сақтап қалды, өйткені ерте капитализм оған қызығушылық танытпады (капиталист өндіруге ниеттенген өнім болған жоқ) білімнің мәдени беделі білім алушылардың гильдиясын және университеттерді тірі ұстауға көмектесті, ал басқа барлық гильдиялар жойылды". Эллиот Краузе, Гильдиялардың өлімі (1996). Теориялық тұрғыдан алғанда кез келген адам колледж аша алады, бірақ бұл жағдайдағы "артықшылық" федералдық көмекті аккредиттеумен байланыстыру болып табылады. Университеттің аккредиттеуі толығымен қосымша болса да, аккредиттелген университетке қатысу федералдық көмек алудың алғы шарты болып табылады, және бұл білім беру саласындағы тұтынушылардың таңдауын шектеуге күшті әсер етеді, өйткені ол білім беру саласына "сырттан келгендердің" кіруін шектеуге мүмкіндік береді. Джордж Лиф және Роксана Беррис аккредиттеу жүйесін зерттейді, олардың пікірінше, ол "жоғары коллегиялық" және аккредиттеу туралы пікір білдіру мектеп мүшелері тарапынан жүзеге асырылатындығына байланысты әлеуетті жағдайға ие. Олар аккредиттеуге қатысты әдістердің тиімділігіне де күмән білдіреді: "Аккредиттеу студенттер мен ата-аналарға білім беру сапасының кепілі ретінде ұсынылса да, аккредитаторлар жеке бағдарламалардың немесе факультеттердің сапасын бағауға тырыспайтынын атап өту маңызды. Аккредиттеу жүйесі мекеменің нәтижелерін бағауға емес, оның кірістерін және процестерін бағауға негізделген. Кірістер мен процестер жақсы көрінсе, қанағаттанарлық білім беру сапасы деп есептеледі. Бұл автомобильдерді сатуға рұқсат етілгендерін анықтау үшін әрбір модельде дөңгелектер, есіктер, қозғалтқыш бар екенін тексеруге және дұрыс оқытылған жұмысшылар жиналғанын тексеруге ұқсайды, бірақ ешбір машинаны сынамай".
Licensing and accreditation practices which typically result from the lobbying of professional associations constitute the modern equivalent of a 'guild privelge', albeit in contrast to guilds of the Middle Ages which held a letters patent which explicitly granted them monopolies on the provision of services, today's quasi guild privileges are subtler, more complex, and less directly restrictive to consumers in their nature. Nevertheless, it can be argued quasi guild privileges are in many cases designed not just to serve some notion of public good, but to facilitate the establishing and maintaining of exclusivity in a field of work. There are often subtle dichotomies present in attempting to answer the question of whether modern licensing and accreditation practices are intended to serve the public good, however it be defined. For medieval guilds this dichotomy is exemplified by differing explanations of the same phenomena; of limiting work hours among guild members. Sheilagh Ogilvie argues that this was intended to mitigate competition among guild members, In modern times, while licensing practices are usually argued to in some way protect members of the public (e. g. by ensuring quality standards), it usually can also be argued that these practices have been engineered to limit the number of 'outsiders' who gain entrance to a given field. As argued by Paul Starr and Ronald Hamowy, both of whose focus is on the development of medicine in America, the tying of medical licensing practices to universities was a process intended to do more than protect the public from 'quackery', but was engineered to be unnecessarily prolonged, inefficient, and a costly process so as to deter 'outsiders' from getting into the field, thereby enhancing the prestige and earning power of medical professionals. The university system in general continues to serve as a basis upon which modern quasi guilds operate in the form of professionalism. 'Universitas' in the Middle Ages meant a society of masters who had the capacity for self governance, and this term was adopted by students and teachers who came together in the twelfth century to form scholars guilds. Though guilds mostly died off by the middle of the nineteenth century, the scholars guild persisted due to its peripheral nature to an industrialized economy. In the words of Elliot Krause,"The university and scholars' guilds held onto their power over membership, training, and workplace because early capitalism was not interested in it (there was no product that the capitalist wished to produce) the cultural prestige of knowledge itself helped keep the scholars' guild and the university alive while all other guilds failed." Elliot Krause, The Death of Guilds (1996)Though in theory anyone can start a college, the 'privilege' in this case is the linking of federal aid to accreditation. While accreditation of a university is entirely optional, attending an accredited university is a prerequisite to receiving federal aid, and this has a powerful influence on limiting consumer options in the field of education as it provides a mechanism to limit entrepreneurial 'outsiders' from entering the field of education. George Leef and Roxana Burris study the accreditation system for which they observe is 'highly collegial' and potentially bias in the fact that accreditation review is performed by members of schools who will in turn be reviewed by many of the same people who they have reviewed. They further question the effectiveness of the methods involved in accreditation,"Although accreditation is usually justified as a means of giving students and parents an assurance of educational quality, it is important to note that the accreditors do not endeavor to assess the quality of individual programs or departments The accreditation system is not based on an evaluation of the results of an institution, but rather upon an evaluation of its inputs and processes. If the inputs and processes look good, acceptable educational quality is assumed. It is as if an organization decided which automobiles would be allowed to be sold by checking to make sure that each car model had tires, doors, an engine and so forth and had been assembled by workers with proper training—but without actually driving any cars"
George C. Leef and Roxana D. Burris, Can College Accreditation Live Up To Its Promise?Taken in the context of guilds, it can be argued that the purpose of accreditation is to provide a mechanism for members of the scholars guild to protect itself, both by limiting outsiders from entering the field and by enforcing established norms onto one another. Contriving means to limit the number of outsiders who gain an entrance to a field (exclusivity) and to enforce work norms among members were both distinguishing feature of guilds in the Middle Ages. The open source software movement has from time to time explored a guild like structure to unite against competition from Microsoft, e. g. Advogato assigns journeyer and master ranks to those committing to work only or mostly on free software. Patents loosely serve as a form of guild privilege in that they restrict potential newcomers to a field of service. The idea of a patent being applied to intangibles (e. g. intellectual patents) has been called to question by various authors. In Capital and Ideology (2000) Thomas Picketty questions the validity of patents being granted to agricultural corporations who claim to have 'invented' certain GMO seeds. According to Picketty, the falsity of such claims is that the specific breakthrough which allowed for the development of these GMO seeds was in fact only the end outcome of generations of public investment in education and research.
Джордж С. Лиф және Роксана Д. Беррис, Колледж аккредиттеуі өз уәдесін орындай ала ма? Гильдиялар контекстінде қарастырылғанда, аккредиттеудің мақсаты білім алушылар гильдиясының мүшелеріне салаға "сырттан келгендердің" кіруін шектеу және бір-біріне белгілі жұмыс нормаларын сақтау арқылы өзін қорғау үшін механизм ұсыну болып табылады. Салаға кіруді шектеу (эксклюзивтілік) және мүшелер арасындағы жұмыс нормаларын сақтау үшін құралдар табу орта ғасырлардағы гильдиялардың ерекше ерекшеліктері болды...
Licensing and accreditation practices which typically result from the lobbying of professional associations constitute the modern equivalent of a 'guild privelge', albeit in contrast to guilds of the Middle Ages which held a letters patent which explicitly granted them monopolies on the provision of services, today's quasi guild privileges are subtler, more complex, and less directly restrictive to consumers in their nature. Nevertheless, it can be argued quasi guild privileges are in many cases designed not just to serve some notion of public good, but to facilitate the establishing and maintaining of exclusivity in a field of work. There are often subtle dichotomies present in attempting to answer the question of whether modern licensing and accreditation practices are intended to serve the public good, however it be defined. For medieval guilds this dichotomy is exemplified by differing explanations of the same phenomena; of limiting work hours among guild members. Sheilagh Ogilvie argues that this was intended to mitigate competition among guild members, In modern times, while licensing practices are usually argued to in some way protect members of the public (e. g. by ensuring quality standards), it usually can also be argued that these practices have been engineered to limit the number of 'outsiders' who gain entrance to a given field. As argued by Paul Starr and Ronald Hamowy, both of whose focus is on the development of medicine in America, the tying of medical licensing practices to universities was a process intended to do more than protect the public from 'quackery', but was engineered to be unnecessarily prolonged, inefficient, and a costly process so as to deter 'outsiders' from getting into the field, thereby enhancing the prestige and earning power of medical professionals. The university system in general continues to serve as a basis upon which modern quasi guilds operate in the form of professionalism. 'Universitas' in the Middle Ages meant a society of masters who had the capacity for self governance, and this term was adopted by students and teachers who came together in the twelfth century to form scholars guilds. Though guilds mostly died off by the middle of the nineteenth century, the scholars guild persisted due to its peripheral nature to an industrialized economy. In the words of Elliot Krause,"The university and scholars' guilds held onto their power over membership, training, and workplace because early capitalism was not interested in it (there was no product that the capitalist wished to produce) the cultural prestige of knowledge itself helped keep the scholars' guild and the university alive while all other guilds failed." Elliot Krause, The Death of Guilds (1996)Though in theory anyone can start a college, the 'privilege' in this case is the linking of federal aid to accreditation. While accreditation of a university is entirely optional, attending an accredited university is a prerequisite to receiving federal aid, and this has a powerful influence on limiting consumer options in the field of education as it provides a mechanism to limit entrepreneurial 'outsiders' from entering the field of education. George Leef and Roxana Burris study the accreditation system for which they observe is 'highly collegial' and potentially bias in the fact that accreditation review is performed by members of schools who will in turn be reviewed by many of the same people who they have reviewed. They further question the effectiveness of the methods involved in accreditation,"Although accreditation is usually justified as a means of giving students and parents an assurance of educational quality, it is important to note that the accreditors do not endeavor to assess the quality of individual programs or departments The accreditation system is not based on an evaluation of the results of an institution, but rather upon an evaluation of its inputs and processes. If the inputs and processes look good, acceptable educational quality is assumed. It is as if an organization decided which automobiles would be allowed to be sold by checking to make sure that each car model had tires, doors, an engine and so forth and had been assembled by workers with proper training—but without actually driving any cars"
George C. Leef and Roxana D. Burris, Can College Accreditation Live Up To Its Promise?Taken in the context of guilds, it can be argued that the purpose of accreditation is to provide a mechanism for members of the scholars guild to protect itself, both by limiting outsiders from entering the field and by enforcing established norms onto one another. Contriving means to limit the number of outsiders who gain an entrance to a field (exclusivity) and to enforce work norms among members were both distinguishing feature of guilds in the Middle Ages. The open source software movement has from time to time explored a guild like structure to unite against competition from Microsoft, e. g. Advogato assigns journeyer and master ranks to those committing to work only or mostly on free software. Patents loosely serve as a form of guild privilege in that they restrict potential newcomers to a field of service. The idea of a patent being applied to intangibles (e. g. intellectual patents) has been called to question by various authors. In Capital and Ideology (2000) Thomas Picketty questions the validity of patents being granted to agricultural corporations who claim to have 'invented' certain GMO seeds. According to Picketty, the falsity of such claims is that the specific breakthrough which allowed for the development of these GMO seeds was in fact only the end outcome of generations of public investment in education and research.
Еуропа
Еуропаның көптеген елдерінде гильдиялар қолөнершілердің жергілікті сауда ұйымдары ретінде қайта жаңғырды, әсіресе дәстүрлі кәсіптерде. Олар біліктілікті дамытуға арналған платформа ретінде жұмыс істейді және көбінесе ұлттық жұмыс берушілер ұйымының жергілікті бөлімдері болып табылады. Лондон қаласында ежелгі гильдиялар ливреялық компаниялар ретінде сақталып қалды, олардың барлығы қаланың көптеген дәстүрлерінде салтанатты рөл атқарады. Лондон қаласының ливреялық компаниялары өздерінің сауда, қолөнер немесе кәсіптерімен тығыз байланыста болады, ал кейбіреулері әлі де реттеу, тексеру немесе құқық қорғау функцияларын сақтайды. Лондон қаласының ливреялық компаниясының аға мүшелері (ливермендер деп аталады) шерифтерді сайлайды және Лондонның Лорд-мэрі лауазымына үміткерлерді бекітеді. Гильдиялар Ұлыбританияның көптеген басқа қалаларында, соның ішінде Ланкаширдің Престон қаласында, Престон гильдиясы саудагерлері ретінде сақталып қалды, онда басқа мерекелермен қатар, буржуйлардың ұрпақтары әлі де мүшелікке қабылданады. Лондон қаласының ливреялық компанияларымен бірге Ұлыбританияда 300-ден астам гильдия бар және олардың саны артып келеді. 1878 жылы Лондон ливреялық компаниялары Лондон институтының Сити және Гильдиясын құрды, ол Лондон Император колледжіндегі инженерлік мектептің (әлі де Сити және Гильдиялар колледжі деп аталады) негізін қалады. Лондон институтының City and Guilds институтының мақсаты техникалық білім беруді дамыту болды. "City and Guilds" кәсіби, басқарушылық және инженерлік біліктіліктерді тексеру және аккредиттеу органы ретінде жұмыс істейді, бастапқы деңгейдегі қолөнер және сауда дағдыларынан бастап докторлық диссертациядан кейінгі жетістіктерге дейін. Лондонның көркемсурет мектебі (City and Guilds of London Art School) Лондонның ливреялық компанияларымен тығыз байланыста және тас пен ағаш кесу шеберлерін, сондай-ақ суретшілерді даярлаумен айналысады. Германияда енді Zünfte (немесе Gilden) жоқ (қолданылатын терминдер қаладан қалаға өзгеше болды), сондай-ақ кәсіпті артықшылықты корпорацияға шектеу де жоқ. Алайда, олардың тағы бір бұрынғы атауы, бірақ сирек қолданылатын Innungen, гильдиялар жеке мүшелер клубы ретінде сақталады, мүшелік белгілі бір кәсіптерді немесе қызмет түрлерін меңгергендермен шектеледі. Бұл клубтар қоғамдық құқық бойынша корпорациялар болып табылады, бірақ мүшелік ерікті; президент әдетте шеберлер қатарынан тағайындалады және Obermeister ("бас шебер") деп аталады. Журналшылар өздерінің өкілді органдарын сайлайды, олардың президенті дәстүрлі Altgesell (аға журналшы) атағын иеленеді. Сонымен қатар, "қолөнер палаталары" (Handwerkskammern) бар, олар ежелгі гильдиялардан өзгеше, өйткені олар белгілі бір аймақтағы барлық қолөнерлер үшін ұйымдастырылған, тек біреуі үшін емес. Оларға мүшелік міндетті, және олар қолөнердің өзін-өзі басқаруын қамтамасыз етуге қызмет етеді. Гилдиялар Францияда Француз революциясы кезінде таратылды. 1789 жылғы 4 тамыздағы жарлықтан кейін олар 1791 жылдың наурызына дейін өмір сүрді, содан кейін толығымен жойылды.
Үндістан
Үндістанның гильдияларына Студенттер гильдиясы, Үнді инженерлер гильдиясы және Қауіпсіздік гильдиясы кіреді. Басқа кәсіби ұйымдарға Үндістанның медициналық қауымдастығы, Үнді инженерлері, Үндістанның стоматологиялық қауымдастығы, Біріккен медбикелер қауымдастығы сияқтылары жатады. Көпшілігі атауларына "одақ", "қауымдастық" немесе "қоғам" сөздерін қосып қолданады.
Солтүстік Америка
АҚШ-та бірнеше сала бойынша гильдиялар бар. Көбінесе, оларды еңбек одағы деп сипаттау дұрыс – мысалы, Газетшілер гильдиясы Солтүстік Америкада 30 000-нан астам мүшесі бар журналистер мен басқа газет қызметкерлерінің еңбек одағы болып табылады. Кино және теледидар индустриясында гильдияға мүшелік, әдетте, ірі өндірістерде жұмыс істеу үшін міндетті шарт. Американың Актерлер гильдиясы, Американың Режиссерлер гильдиясы, Американың Жазушылар гильдиясы, Шығыс, Американың Жазушылар гильдиясы, Батыс және басқа да мамандықтарға қатысты гильдиялар, зият жеңілдік құқықтарының қатаң жүйесі және гильдия мүшелігін ұстап тұрған ықпалды тұлғалардың тарихының нәтижесінде АҚШ киносындағы бақылауды күшейтуге қабілетті (мысалы, DreamWorks Pictures негізін қалаушы Стивен Спилберг DGA мүшесі болды және қазір де солай). Бұл гильдиялар әр фильм немесе теледидар өндірісінде өз мүшелерінің белгілі бір санын жұмысқа алуды және олардың мүшелеріне еңбек құқықтарымен бірге гильдияның "белгіленген жалақысының" ең төменгі мөлшерін төлеуді қамтамасыз ету үшін өндірістік компаниялармен келісімдер жасайды. Бұл гильдиялар мүшелікке қатаң талаптар қояды және Америкадағы кино және теледидар индустриясында бәсекелестікке қатысты қатаң ережелерді сақтамайтын кәсіби актерлерді, жазушыларды және т.б. мүшелікке қабылдамайды. Қазіргі американдық гильдия жүйесінің мысалы – жылжымайтын мүлік брокерлері. Жылжымайтын мүлік брокерлерінің қызметіндегі гильдиялық мінез-құлықтың белгілері: стандартты бағалар (үй бағасының 6%), барлық практиктер арасындағы берік байланыс, өзін-өзі реттеу (Ұлттық риэлторлар қауымдастығын қараңыз), күшті мәдени өзіндік ерекшелік (риэлтор бренді), сапа айырмашылықтарына қарамастан бағаның аздап өзгеруі және барлық практиктер қолданатын дәстүрлі әдістер. 2005 жылдың қыркүйегінде АҚШ Әділет министрлігі Ұлттық риэлторлар қауымдастығына қарсы монополияға қарсы сот ісі қозғап, NAR практикасының (министрлік пікірінше) әртүрлі әдістерді қолданатын практиктердің бәсекелесуіне кедергі келтіретінін мәлімдеді. 2005 жылы Әділет министрлігі мен Федералды сауда комиссиясы NAR қолдаған, брокерлердің жаңа түрлеріне қарсы бағытталған штаттық заңдарға қарсы шықты. АҚШ Ұлттық риэлторлар қауымдастығына қарсы азаматтық іс № 05C 5140 (N. D. Ill. 7 қыркүйек 2005). АҚШ-тағы заңгерлік практика да қазіргі гильдиялардың жұмысына үлгі болып табылады. Әр штаттың өз адвокаттар алқасы бар, оны сол штаттың жоғарғы соты қадағалайды. Сот заңгерлік қызметпен айналысу және оны жалғастыру үшін талаптарды анықтайды. Көптеген штаттарда заңгерлер заңгерлік қызметпен айналысу үшін сол штаттың адвокаттар алқасының мүшесі болуы керек. Штаттық заңдар кез келген адамға заңгерлік қызметті заңсыз түрде жүзеге асыруға тыйым салады және заңгерлер кәсіби мінез-құлық ережелеріне бағынады, оларды штаттың жоғарғы соты орындайды. Гильдияларға ұқсас медициналық бірлестіктерге штаттық медициналық кеңестер, Американдық медициналық қауымдастық және Американдық стоматологиялық қауымдастық жатады. Көптеген штаттарда медициналық лицензия алу үшін арнайы оқыту, емтихан және ауыр жұмыс жағдайындағы төмен жалақы төленетін тәжірибе (интернатура және резидентура) қажет. Тіпті білікті халықаралық немесе штаттан тыс дәрігерлер де жергілікті медициналық гильдияның (Медициналық кеңес) қабылдамаса, тәжірибе жасай алмайды. Сол сияқты, медбикелердің және дәрігерлердің де өз гильдиялары бар. Дәрігер жеке оқып, емтихан тапсырып, тәжірибеден өтпесе, дәрігердің көмекшісі болып жұмыс істей алмайды.
Австралия
Австралияда бірнеше гильдия бар. Олардың ең танымалсы – 1927 жылы Австралияның Біріккен фармацевтикалық қызметтер гильдиясы ретінде құрылған Австралияның Дәріхана гильдиясы. Дәріхана гильдиясы "6000 қауымдық дәріханаға" қызмет көрсетеді, сонымен қатар елдің фармацевттеріне оқыту және стандарттар ұсынады. Австралияның басқа гильдияларына елдің режиссерлерін, деректі фильмдер жасаушыларын және аниматорларын білдіретін Австралия Режиссерлер Гильдиясы, Австралия Жазушылар Гильдиясы, Австралия Бутчерлер Гильдиясы – тәуелсіз бутчерлердің қауымдастығы, Австралияның ет стандарттары және әртүрлі сиыр етінің кесілулері туралы нұсқаулық сияқты ресурстарға қолжеткізеді, сондай-ақ әйел суретшілерге бағытталған қолөнер гильдиясы – Суретшілер Гильдиясы кіреді.